ขณลยมุหุตตกถา

๔. ขณลยมุหุตตกถา (๑๔๘)

ว่าด้วยขณะ ลยะ และมุหุตตะ

สก. ขณะหนึ่ง ๒- เป็นสภาวะสำเร็จแล้ว ลยะหนึ่งเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว มุหุตตะหนึ่งก็เป็นสภาวะสำเร็จแล้วใช่ไหม

ปร. ๓- ใช่

สก. เป็นรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เป็นเวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “มุหุตตะหนึ่งเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ ประการนี้

กถาวัตถุ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๖๘/๒๗๐

@๒ ขณะหนึ่ง หมายถึงชั่วระยะเวลาดีดนิ้วมือ ๑๐ ครั้ง, ๑๐ ขณะเป็น ๑ ลยะ, ๑๐ ลยะเป็น ๑ ขณลยะ,

@๑๐ ขณลยะเป็น ๑ มุหุตตะ, ๑๐ มุหุตตะ เป็น ๑ ขณมุหุตตะ (อภิธานัปปทีปิกา คาถาที่ ๖๖-๖๗)

@๓ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายมหาสังฆิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๑๘-๗๑๙/๒๗๘)

๑. ควรกล่าวถ้อยคำย้อนอดีตกาลว่า อดีตกาลได้มีมาแล้วอย่างนี้

๒. ควรกล่าวถ้อยคำมุ่งถึงอนาคตกาลว่า อนาคตกาลจักมีอย่างนี้

๓. ควรกล่าวถ้อยคำสืบเนื่องกับปัจจุบันกาลว่า ปัจจุบันกาลมีอยู่

อย่างนี้

ภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ ประการนี้” ๑-

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น ขณะหนึ่งจึงเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว

ขณลยมุหุตตกถา จบ

๕. อาสวกถา (๑๔๙)

ว่าด้วยอาสวะ

สก. อาสวะ ๔ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะใช่ไหม

ปร. ๒- ใช่ ๓-

สก. เป็นมรรค ผล นิพพาน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล ฯลฯ โพชฌงค์ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “อาสวะ ๔ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ” ใช่ไหม

สก. ใช่

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๖๘/๒๗๐

@๒ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายเหตุวาท (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๒๔/๒๘๐)

@๓ เพราะมีความเห็นว่า อาสวะมี ๔ อย่างเท่านั้น ไม่อาจเป็นอารมณ์ของอาสวะได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๒๔/๒๘๐)