ปัญญัตตานุโยค

๑๐. ปญฺญตฺตานุโยควณฺณนา

[๖๑-๖๖] อิทานิ ปญฺญตฺตานุโยโค นาม โหติ. รูปธาตุยา หิ ปุคฺคลวาที รูปึ ปุคฺคลํ ปญฺญเปติ, ตถา อรูปธาตุยา อรูปึ. ตสฺส ตํ ลทฺธึ ภินฺทิตุํ สพฺพาปิ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา จ ปฏิกฺเขโป จ อิตรสฺส. โส หิ รูปีติ วุตฺเต รูปกายสพฺภาวโต เจว ตถารูปาย จ ปญฺญตฺติยา อตฺถิตาย ปฏิชานาติ, กามีติ วุตฺเต วีตราคสพฺภาวโต เจว ตถารูปาย จ ปญฺญตฺติยา

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. วจนานิ ๒ ขุ.สุ. ๒๕/๑๑๒๖/๕๔๙ นตฺถิตาย ปฏิกฺขิปติ, อรูปีติ วุตฺเตปิ อรูปกฺขนฺธสพฺภาวโต เจว ตถารูปาย จ ปญฺญตฺติยา อตฺถิตาย ปฏิชานาติ. ทฺวีสุปิ นเยสุ สตฺโตติ ปุคฺคลสฺส เววจนวเสน วุตฺตํ.

อิทานิ ยสฺมา โส "กาเย กายานุปสฺสี"ติ อาคตฏฺฐาเน อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโลติ อิจฺฉติ, ตสฺมา ตํ ลทฺธึ ภินฺทิตุํ กาโยติ วา สรีรนฺติ วาติอาทิ สกวาทีปุจฺฉา โหติ. ตตฺถ กายํ อปฺปียํ กริตฺวาติ กายํ อปฺเปตพฺพํ อลฺลียาเปตพฺพํ เอกีภาวํ อุปเนตพฺพํ อวิภชิตพฺพํ กตฺวา ปุจฺฉามีติ อตฺโถ. เอเสเสติ เอโส โสเยว. เอเส เอเสติปิ ปาโฐ, เอโส เอโสเยวาติ อตฺโถ. เอกฏฺเฐติ เอกฏฺโฐ. สเม สมภาเค ตชฺชาเตติ สโม สมภาโค ตชฺชาติโก. วจนมตฺเตเยเวตฺถ เภโท, อตฺถโต ปน กาโยว เอโสติ ปุจฺฉติ. ปรวาที นานตฺตํ อปสฺสนฺโต อามนฺตาติ ปฏิชานาติ. ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ วาติ ปุจฺฉายปิ เอเสว นโย. อญฺโญ กาโยติ ปุฏฺโฐ ปน กายานุปสฺสนาย เอวํลทฺธิกตฺตา ปฏิชานาติ. อญฺญํ ชีวนฺติ ปุฏฺโฐ ปน อาหจฺจ ภาสิตํ สุตฺตํ ปฏิกฺขิปิตุํ อสกฺโกนฺโต อวชานาติ. ตโต ปรํ "อาชานาหิ นิคฺคหนฺ"ติอาทิ อุตฺตานตฺถเมว.

ปรวาทีปกฺเข ปน อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโลติ ปุฏฺโฐ สกวาที ฐปนียปญฺหตฺตา ปฏิกฺขิปติ, ปรวาที ฉลวเสน ปฏิกมฺมํ กโรติ, ตมฺปิ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

ปญฺญตฺตานุโยควณฺณนา นิฏฺฐิตา.