ทักขิณาวิสุทธิกถา

อรรถกถาทักขิณาวิสุทธิกถา

ว่าด้วยทักขิณาวิสุทธิ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องทักขิณา (ทาน) วิสุทธิ คือความบริสุทธิ์แห่งทักขิณาคือทาน.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายอุตตราปถกะทั้งหลายว่า ถ้าว่า ทักขิณาพึงบริสุทธิ์คือพึงมีผลมากเพราะปฏิคคาหกไซร้ ทานที่ทายกให้แล้ว ย่อมเป็นวิบากอันสำเร็จแล้วด้วยปฏิคคาหก ด้วยประการฉะนี้ บุคคลอื่นก็พึงทำบุคคลอื่นได้ คือว่าบุคคลพึงถึงสุขและทุกข์อันบุคคลอื่นกระทำให้ ผู้ทำคนหนึ่ง ผู้รับผลคนหนึ่ง เพราะฉะนั้น ทานย่อมบริสุทธิ์เพราะทายกเท่านั้น ย่อมไม่บริสุทธิ์เพราะปฏิคคาหก จิตตวิสุทธิ์ของทายกเหล่านั้นย่อมให้ซึ่งวิบาก ดังนี้.

ถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำว่า ปฏิคคาหกบางพวกที่เป็นผู้ควรบูชา อาหุเนยฺโย เป็นต้น สกวาทีกล่าวเพื่อแสดงว่า ถ้าทานไม่พึงบริสุทธิ์เพราะปฏิคคาหกไซร้ ความที่พระอริยบุคคลผู้ควรแก่การบูชาเป็นต้นจะพึงทำประโยชน์อะไร.

คำว่า ผู้อื่นเป็นผู้ทำแก่ผู้อื่น อธิบายว่า ถ้าว่า ทานเจตนาของทายกที่ปฏิคคาหกทำเหมาะสมแล้วไซร้ ก็ทานเจตนาอันบริสุทธิ์ของทายกนั้นก็ต้องอาศัยวัตถุ กล่าวคือปฏิคคาหกแล้วจึงบริสุทธิ์เพราะอรรถว่ามีผลมาก เพราะฉะนั้น ปัญหานั้นจึงไม่มีการท้วงในคำว่า ทานย่อมบริสุทธิ์คือมีผลมาก เพราะปฏิคคาหก ด้วยประการฉะนี้. อรรถกถาทักขิณาวิสุทธิกถา จบ .

รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ

๑. อัตถิอรหโตปุญญูปจโยติกถา

๒. นัตถิอรหโตอกาลมัจจูติกถา

๓. สัพพมิทังกัมมโตติกถา

๔. อินทริยพัทธกถา

๕. ฐเปตวาอริยมัคคันติกถา

๖. นวัตตัพพังสังโฆ ทักขิณัง ปฏิคคัณหาตีติกถา

๗. นวตตัพพัง สังโฆ ทักขิณวิโสเธตีติกถา

๘. นวัตตัพพัง สังโฆภุญชตีติกถา

๙. นวัตวัพพัง สังฆัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา

๑๐. นวัตตัพพัง พุทธัสสทินนัง มหัปผลันติกถา

๑๑. ทักขิณาวิสุทธิกถา. วรรคที่ ๑๗ จบ.