อนุปุพพาภิสมยกถา

๙. อนุปุพฺพาภิสมยกถาวณฺณนา

อิทานิ อนุปุพฺพาภิสมยกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ

"อนุปุพฺเพน เมธาวี โถกํ โถกํ ขเณ ขเณ

กมฺมาโร รชตสฺเสว นิทฺธเม มลมตฺตโน"ติ อาทีนิ ๑- สุตฺตานิ อโยนิโส คเหตฺวา "โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน เอกจฺเจ กิเลเส ทุกฺขสฺส ทสฺสเนน ปชหติ, เอกจฺเจ สมุทยนิโรธมคฺคทสฺสเนน, ตถา เสสาติ ๒- เอวํ โสฬสหิ โกฏฺฐาเสหิ อนุปุพฺเพน กิเลสปฺปหานํ กตฺวา อรหตฺตปฏิลาโภ โหตี"ติ เอวรูปา นานาภิสมยลทฺธิ อุปฺปนฺนา เสยฺยถาปิ เอตรหิ อนฺธกสพฺพตฺถิกวาทสมิติยภทฺรยานิกานํ, ๓- เตสํ ลทฺธิวิเวจนตฺถํ อนุปุพฺพาภิสมโยติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อนุปุพฺเพน โสตาปตฺติมคฺคนฺติ ปุฏฺโฐ ปน เอกสฺส มคฺคสฺส พหุภาวาปตฺติภเยน ปฏิกฺขิปติ. ทุติยํ ปุฏฺโฐ ทุกฺขทสฺสนาทิวเสน ปฏิชานาติ. ตานิ วา จตฺตาริปิ ญาณานิ เอโก โสตาปตฺติมคฺโคเยวาติ ปฏิชานาติ, ผลํ ปน เอกเมว อิจฺฉติ, ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ. สกทาคามิมคฺคาทีสุปิ เอเสว นโย.

มคฺเค ทิฏฺเฐ ผเล ฐิโตติ ปเญฺห ยสฺมา ทุกฺขทสฺสนาทีหิ ทสฺสนํ อปรินิฏฺฐิตํ, มคฺคทสฺสเนน ปรินิฏฺฐิตํ นาม โหติ, ตทา โส ผเล ฐิโตติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ, ตสฺมา ปฏิชานาติ.

@เชิงอรรถ: ๑ ขุ.ธ. ๒๕/๒๓๙/๕๘ ๒ ฉ.ม. เสสาปีติ ๓ ฉ.ม....สพฺพตฺถิกสมฺมิติย....

ทุกฺเข ทิฏฺเฐ จตฺตาริ สจฺจานีติ ปุจฺฉา ปรวาทิสฺส, เอกาภิสมยวเสน ปฏิญฺญา สกวาทิสฺส. ปุน ทุกฺขสจฺจํ จตฺตาริ สจฺจานีติ อนุโยเค จตุนฺนมฺปิ นานาสภาวตฺตา ปฏิกฺเขโป ตสฺเสว.

รูปกฺขนฺเธ อนิจฺจโต ทิฏฺเฐติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, สมุทฺทโต เอกพินฺทุสฺส รเส ปฏิวิทฺเธ เสสอุทกสฺส ปฏิเวโธ วิย เอกธมฺเม อนิจฺจาทิโต ปฏิวิทฺเธ สพฺเพปิ ปฏิวิทฺธา โหนฺตีติ ลทฺธิยา ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส.

จตูหิ ญาเณหีติ ทุกฺเข ญาณาทีหิ. อฏฺฐหิ ญาเณหีติ สาวกานํ สาธารเณหิ สจฺจญาเณหิ เจว ปฏิสมฺภิทาญาเณหิ จ. ทฺวาทสหิ ญาเณหีติ ทฺวาทสงฺคปฏิจฺจ- สมุปฺปาทญาเณหิ. จตุจตฺตาลีสาย ญาเณหีติ "ชรามรเณ ญาณํ, ชรามรณสมุทเย ญาณนฺ"ติ เอวํ นิทานวคฺเค วุตฺตญาเณหิ. สตฺตสตฺตติยา ญาเณหีติ "ชรามรณํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมนฺ"ติ ๑- เอวํ ตตฺเถว วุตฺตญาเณหิ. เสสเมตฺถ ปาลินเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สุตฺตสาธเนนาติ.

อนุปุพฺพาภิสมยกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.