นิโรธกถา

๑๑. นิโรธกถา (๒๐)

ว่าด้วยนิโรธ

สก. นิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ๑- ใช่ ๒-

สก. ทุกขนิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ๓- ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายมหิสาสกะและนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๓/๑๘๘)

@๒ เพราะมีความเห็นว่า นิโรธสัจมี ๒ คือ ปฏิสังขานิโรธ(ดับโดยพิจารณา) และอัปปฏิสังขานิโรธ(ดับโดย

@ไม่ต้องพิจารณา) (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๓/๑๘๘)

@๓ เพราะมีความเห็นว่า การดับทุกข์มีอย่างเดียวเท่านั้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๓/๑๘๘)

สก. ทุกขนิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่ ๑-

สก. นิโรธสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ทุกขสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สมุทยสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. มัคคสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธสัจมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ที่ต้านทานมี ๒ อย่าง ฯลฯ ที่เร้นมี ๒ อย่าง ฯลฯ ที่ระลึกมี ๒ อย่าง ฯลฯ จุดมุ่งหมายมี ๒ อย่าง ฯลฯ ที่มั่นมี ๒ อย่าง ฯลฯ อมตะมี ๒ อย่าง ฯลฯ นิพพานมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ เพราะมีความเห็นว่า ทุกข์ดับได้ด้วยอาการ ๒ อย่าง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๓/๑๘๘)

สก. นิพพานมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. นิพพานทั้ง ๒ อย่าง ยังมีความสูงต่ำ ความเลวและความประณีต ความยิ่งและหย่อน เขตแดน ความแตกต่าง ร่องรอย ช่องว่างอยู่ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลนำสังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณามาพิจารณาให้ดับได้มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากบุคคลนำสังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณามาพิจารณาให้ดับได้ ท่าน ก็ไม่ควรยอมรับว่า “นิโรธมี ๒ อย่าง”

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “นิโรธมี ๒ อย่าง” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. สังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณาก็ดี ที่ดับโดยพิจารณาก็ดี ต่างก็ดับ สนิทแล้วมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากสังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณาก็ดี ที่ดับโดยพิจารณาก็ดี ต่างก็ ดับสนิท ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “นิโรธมี ๒ อย่าง”

สก. นิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สังขารแม้ที่ดับโดยพิจารณา ชื่อว่าดับ เพราะอาศัยอริยมรรคใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณา ชื่อว่าดับ เพราะอาศัยอริยมรรคใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. นิโรธมี ๒ อย่างใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สังขารที่ดับโดยพิจารณา ไม่เกิดขึ้นอีกใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สังขารที่ดับโดยไม่ต้องพิจารณา ก็ไม่เกิดขึ้นอีกใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ดังนั้น ท่านจึงไม่ควรยอมรับว่า “นิโรธมี ๒ อย่าง”

นิโรธกถา จบ

ทุติยวรรค จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปรูปหารกถา ๒. อัญญาณกถา

๓. กังขากถา ๔. ปรวิตารณกถา

๕. วจีเภทกถา ๖. ทุกขาหารกถา

๗. จิตตัฏฐิติกถา ๘. กุกกุฬกถา

๙. อนุปุพพาภิสมยกถา ๑๐. โวหารกถา

๑๑. นิโรธกถา