วิมุจจติกถา

อรรถกถาวิมุตติกถา๑-

ว่าด้วยวิมุติ ____________________________ ๑- บาลีเป็นวิมุจจติกถา.

บัดนี้ ชื่อว่า เรื่องวิมุติคือความหลุดพ้น.

ในปัญหานั้น ลัทธิแห่งชนเหล่าใดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายในขณะนี้ว่า ชื่อว่าการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นของจิตที่ปราศจากราคะแล้วหามีไม่ เหมือนอย่างว่า ผ้าที่เขาซักฟอกเอามลทินออกไปย่อมพ้นจากมลทินได้ฉันใด จิตมีราคะก็ฉันนั้น ย่อมหลุดพ้นจากราคะได้ ดังนี้.

สกวาทีหมายชนเหล่านั้น จึงถามปรวาทีว่า จิตมีราคะหลุดพ้นหรือ คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

จากนั้นถูกถามโดยนัยว่า จิตสหรคตด้วยราคะเป็นต้นหลุดพ้นได้หรือ ปรวาทีปฏิเสธโดยหมายเอาว่า ในขณะแห่งมรรคจิต จิตนั้นชื่อว่าย่อมหลุดพ้น แต่ในกาลนั้น จิตเห็นปานนี้ย่อมไม่มี.

แม้ถูกถามโดยนัยว่า จิตมีผัสสะ เป็นต้น ปรวาทีเมื่อไม่เห็นความหลุดพ้นจากราคะเหมือนธรรมทั้ง ๒ คือผัสสะ และจิตหลุดพ้นจากราคะ ซึ่งตอบรับรองแล้ว จึงตอบปฏิเสธ.

แม้ในจิตมีโทสะเป็นต้น บัณฑิตพึงทราบเนื้อความโดยอุบายนี้แล. อรรถกถาวิมุตติกถา จบ.