ยถากัมมูปคตญาณกถา

๙. ยถากมฺมูปคตญาณกถาวณฺณนา

อิทานิ ยถากมฺมูปคตญาณกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ "อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน ฯเปฯ ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาตี"ติ ๑- สุตฺตํ อโยนิโส คเหตฺวา ยถากมฺมูปคญาณเมว ทิพฺพจกฺขุนฺติ ลทฺธิ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. ปุน ยถากมฺมูปคตญฺจ มนสิ กโรตีติ ปุฏฺโฐ เอกจิตฺตสฺส อารมฺมณทฺวยาภาวา ปฏิกฺขิปติ. ทุติยํ ปุฏฺโฐ นานาจิตฺตวเสน ปฏิชานาติ. ปุน เลโสกาสํ อทตฺวา ทฺวินฺนํ ผสฺสานนฺติ ปุฏฺโฐ ปฏิกฺขิปติ. อิติ ยถา อิมินา ยถากมฺมูปคตปเทน, เอวเมว อิเม วต โภนฺโต สตฺตาติอาทิปเทหิปิ สทฺธึ โยชนาสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

อายสฺมา สาริปุตฺโต ยถากมฺมูปคตํ ญาณํ ชานาตีติ อิทํ สกวาที ยสฺมา เถโร อปฺปิจฺฉตาย อภิญฺญาญาณานิ น วลญฺเชตีติ เอกจฺเจ น ชานนฺติ, ตานิ ปนสฺส เนว อตฺถีติ มญฺญนฺติ, ตสฺมา ตํ "ทิพฺพจกฺขุโน อลาภี เถโร"ติ มญฺญมานํ ปุจฺฉติ. เตเนว การเณน "อตฺถายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ทิพฺพจกฺขู"ติ ปรโต ปุฏฺโฐ ปฏิกฺขิปติ. ทุติยํ ปุฏฺโฐ ยงฺกิญฺจิ สาวเกน ปตฺตพฺพํ, สพฺพนฺตํ เถเรน อนุปฺปตฺตนฺติ ปฏิชานาติ. อิทานิสฺส วิกฺเขปํ กโรนฺโต สกวาที นนุ อายสฺมา

@เชิงอรรถ: ๑ ที.สี. ๙/๒๔๖/๘๓, ขุ.ปฏิ. ๓๑/๒๕๗/๑๖๙ (สฺยา) สาริปุตฺโตติอาทิมาห. อิมญฺหิ คาถํ เถโร วลญฺชนปณิธิยาเอว อภาเวน อาห, น อภิญฺญาญาณานํ ๑- อภาเวน. ปรวาที ปน อภาเวเนวาติ อตฺถํ สลฺลกฺเขติ. ตสฺมา ตสฺส ลทฺธิยา เถรสฺส ยถากมฺมูปคตญาณเมว อตฺถิ, โน ทิพฺพจกฺขุ. เตน วุตฺตํ "เตน หิ น วตฺตพฺพํ ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขู"ติ.

ยถากมฺมูปคตญาณกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.