วิปรีตกถา

๓. วิปรีตกถาวณฺณนา

อิทานิ วิปรีตกถา นาม โหติ. ตตฺถ "ยฺวายํ ปฐวีกสิเณ ปฐวีสญฺญี สมาปชฺชติ, ตสฺส ตํ ญาณํ วิปรีตญาณนฺ"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส, ปฐวึ นิสฺสาย อุปฺปนฺนนิมิตฺตญฺหิ น ปฐวีเยว, ตตฺร จายํ ปฐวีสญฺญึ สมาปชฺชติ. ๔- ตสฺมา วิปรีตํ ตํ ญาณนฺติ ๕- อยเมตสฺส อธิปฺปาโย. ตโต สกวาที "ลกฺขณปฐวีปิ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ยสฺมา ปน ตํ ๒ ฉ.ม. วิมุตฺตํ ๓ ฉ.ม. อเสเข ภควติ

@๔ ฉ.ม. "ปฐวึ สมาปชฺชตี"ติ ปาฐา น ทิสฺสนฺติ ๕ ฉ.ม. วิปรีตญาณนฺติ สสมฺภารปฐวีปิ นิมิตฺตปฐวีปิ ปฐวีเทวตาปิ สพฺพา ปฐวีเยว, ตาสุ ปฐวีติ ญาณํ วิปรีตํ น โหติ. อนิจฺเจ นิจฺจนฺติอาทิวิปริเยโส ปน วิปรีตญาณํ นาม, กินฺเต อิทํ เอตฺตเกสุ ๑- อญฺญตรนฺ"ติ โจเทตุํ อนิจฺเจ นิจฺจนฺติอาทิมาห. อิตโร วิปลฺลาสลกฺขณาภาวํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, ปฐวีนิมิตฺตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ.

กุสลนฺติ เสกฺขปุถุชฺชนานํ ญาณํ สนฺธาย วุตฺตํ. อตฺถิ อรหโตติ ปเญฺหสุปิ วิปลฺลาสลกฺขณาภาเวเนว ๒- ปฏิกฺขิปติ, ปฐวีนิมิตฺตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. สพฺเพว ปฐวี โหตีติ ๓- สพฺพนฺตํ ปฐวีกสิณํ ลกฺขณปฐวีเยว โหตีติ ปุจฺฉติ. สกวาที ตถา อภาวโต ปฏิกฺขิปติ. นนุ ปฐวี อตฺถิ, อตฺถิ จ โกจิ ปฐวึ ปฐวิโต สมาปชฺชตีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. ตสฺสตฺโถ:- นนุ นิมิตฺตปฐวี อตฺถิ, อตฺถิ จ โกจิ ตํ ปฐวึ ปฐวิโตเยว สมาปชฺชติ, น อาปโต วา น เตชโต วาติ. ปฐวี อตฺถีติอาทิ "ยํ ๔- ยถา อตฺถิ, ตํ ตถา สมาปชฺชนฺตสฺส ญาณํ วิปรีตํ โหติ, นิพฺพานํ อตฺถิ, ตมฺปิ สมาปชฺชนฺตสฺส สพฺพวิปริเยสสมุคฺฆาตนํ มคฺคญาณมฺปิ เต วิปรีตํ โหตู"ติ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตนฺติ.

วิปรีตกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.