อนาคตญาณกถา

๘. อนาคตญาณกถาวณฺณนา

[๔๓๙-๔๔๐] อิทานิ อนาคตญาณกถา นาม โหติ. ตตฺถ อนาคตํ นาม อนฺตรมฺปิ อตฺถิ อนนฺตรมฺปิ. เตสุ อนนฺตเร เอกนฺเตเนว ญาณํ นตฺถิ. ยถา จ อนนฺตเร, ตถา เอกวีถิเอกชวนปริยาปนฺเนปิ. ตตฺถ เย สพฺพสฺมิมฺปิ อนาคตญาณํ อิจฺฉนฺติ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, ๒- เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ "ยนฺเต อนาคเต ญาณํ, กินฺเตน อนนฺตรานาคตํ มูลาทิวเสน ชานาตี"ติ โจเทตุํ อนาคตํ มูลโตติอาทิมาห. ตตฺถ มูลโตติอาทีนิ สพฺพานิ การณเววจนาเนว.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ผสฺโสวารมฺมณํ ๒ ฉ. อนฺธกา การณญฺหิ ยํ อตฺตโน ผลํ กโรติ, ตํ ตตฺถ มูลยติ ปติฏฺฐาตีติ มูลํ. ตโต จ ตํ หิโนติ ปวตฺตยตีติ เหตุ. ตเทว ตํ นิเทติ "หนฺท นํ คณฺหถา"ติ นิยฺยาเทติ วิยาติ นิทานํ. ตโต ตํ สมฺภวตีติ สมฺภโว. ปภวตีติ ปภโว. ตตฺถ จ ตํ สมุฏฺฐาติ, ตํ วา นํ สมุฏฺฐาเปตีติ สมุฏฺฐานํ. ตเทว นํ อาหรตีติ อาหาโร. ตญฺจ ตสฺส อปริจฺจชิตพฺพฏฺเฐน อารมฺมณํ. ตเทว เจตํ ปฏิจฺจ เอตีติ ปจฺจโย. ตโต นํ สมุเทตีติ สมุทโยติ วุจฺจติ. ยสฺมา ปน อนนฺตรํ จิตฺตํ เอเตหากาเรหิ น สกฺกา ชานิตุํ, ตสฺมา น เหวนฺติ ปฏิกฺขิปติ. อนาคตํ เหตุปจฺจยตนฺติ ยา อนนฺตรานาคเต ๑- จิตฺเต เหตุปจฺจยตา, ตํ ชานาติ. เย ตตฺถ ธมฺมา เหตุปจฺจยา โหนฺติ, เต ชานาตีติ อตฺโถ. เสสปเทสุปิ เอเสว นโย. โคตฺรภุโนติอาทิ ยสฺมึ อนาคเต ญาณํ น อุปฺปชฺชติ, ตํ สรูปโต ทสฺเสตุํ วุตฺตํ. ปาฏลิปุตฺตสฺสาติ สุตฺตํ ยสฺมึ อนาคเต ญาณํ อุปฺปชฺชติ, ตํ ทสฺเสตุํ อาหฏํ. ยสฺมา ปเนตํ น สพฺพสฺมึ อนาคเต ญาณสฺส สาธกํ, ตสฺมา อนาหฏเมวาติ.

อนาคตญาณกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.