นิคหะ ที่ ๓

อรรถกถานิคคหะที่ ๓

ครั้นยังสัจฉิกัตถะอันบริสุทธิ์ให้พิสดารอย่างนี้แล้ว บัดนี้ เพื่อจะยังสัจฉิกัตถะอันบริสุทธิ์นั้นนั่นแหละให้พิสดาร โดยนัยอื่นอีกมีโอกาสนัยเป็นต้น ท่านจึงเริ่มคำว่า ปุคฺคโล อุปลพฺภติ อีกเป็นต้น.

ในนิคคหะที่ ๓ นี้ คำถามเป็นของสกวาที. คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำซักถามหมายเอาสรีระในคำว่า ในที่ทั้งปวง อีกเป็นของสกวาที.

คำปฏิเสธเป็นของปรวาที เพราะเห็นข้อบกพร่องในการพิจารณาเห็นตนในรูปด้วย ข้อบกพร่องที่จะประสพว่า ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่งด้วย ดังนี้ คำที่เหลือในที่นี้ พึงทราบในอนุโลมปัจจนิกปัญจกะ โดยนัยที่ท่านกล่าวไว้ในหนหลังนั่นแหละ. ก็ในที่นี้ ท่านย่อพระบาลีไว้.

คำที่ท่านกล่าวไว้ในนิคคหะที่ ๖ นั้นว่า ท่านไม่หยั่งเห็นบุคคลในที่ทั้งปวง ดังนี้ ท่านหมายเอาสรีระ บุคคลนั้นย่อมหยั่งเห็นได้ภายนอกจากสรีระย่อมไม่ถูก เหตุใด เพราะเหตุนั้นในปัจจนิก สกวาทีจึงปฏิเสธ. ปฏิกรรมของปรวาทีย่อมมีด้วยสามารถแห่งวาทะอันมีเลศนัยว่าท่านรับรองคำแรกแล้วภายหลังย่อมดูหมิ่น ดังนี้.

คำที่เหลือปรากฏชัดแล้วนั่นแล. อรรถกถานิคคหะที่ ๓ จบ.