ปริโภคมยปุญญกถา

๕. ปริโภคมยปุญฺญกถาวณฺณนา

อิทานิ ปริโภคมยปุญฺญกถา นาม โหติ. ตตฺถ "เตสํ ทิวา จ รตฺโต จ, สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี"ติ ๒- จ "ยสฺส ภิกฺขเว ภิกฺขุ จีวรํ ปริภุญฺชมาโน"ติ ๓- จ เอวมาทีนิ สุตฺตานิ อโยนิโส คเหตฺวา เยสํ "ปริโภคมยํ นาม ปุญฺญํ

@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปน น ผสฺสํ ๒ สํ.ส. ๑๕/๔๗/๓๗ ๓ องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๕๑/๖๒ อตฺถี"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ ราชคิริกสิทฺธตฺถิกสมิติยานํ, เต สนฺธาย ปริโภคมยนฺติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ "ปุญฺญํ นาม ผสฺสาทโย กุสลา ธมฺมา, น ตโต อญฺญํ, ๑- ตสฺมา ผสฺสาทีหิ เต วฑฺฒิตพฺพนฺ"ติ โจเทตุํ ปริโภคมโย ผสฺโสติอาทิ อารทฺธํ. ตํ สพฺพํ อิตเรน เตสํ อวฑฺฒนโต ปฏิกฺขิตฺตํ. ลตา วิยาติอาทีนิ "กิริยาย วา ภาวนาย วา วินาปิ ยถา ลตาทีนิ สยเมว วฑฺฒนฺติ, กินฺเต เอวํ วฑฺฒนฺตี"ติ โจทนตฺถํ วุตฺตานิ. ตถา ปนสฺส อวฑฺฒนโต น เหวนฺติ ๒- ปฏิกฺขิตฺตํ.

น สมนฺนาหรตีติ ปเญฺห ปฏิคฺคาหกานํ ปริโภเคน ปุริมเจตนา วฑฺฒติ, เอวนฺตํ โหติ ปุญฺญนฺติ ลทฺธิวเสน ปฏิชานาติ. ตโต อนาวชฺชนฺตสฺสาติ- อาทีหิ ปุฏฺโฐ ทายกสฺส จาคเจตนํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. ตตฺถ อนาวชฺชนฺตสฺสาติ ๓- ทานเจตนาย ปุเรจาริเกน อาวชฺชเนน ภวงฺคมนาวชฺชนฺตสฺส อปริวชฺเชนฺตสฺส. ๔- อนาโภคสฺสาติ นิราโภคสฺส. อสมนฺนาหรนฺตสฺสาติ น สมนฺนาหรนฺตสฺส. อาวชฺชนญฺหิ ภวงฺคํ วิจฺฉินฺทิตฺวา อตฺตโน คตมคฺเค อุปฺปชฺชมานํ ทานเจตนํ สมนฺนาหรติ นาม. เอวํกิจฺเจน อิมินา จิตฺเตน อสมนฺนาหรนฺตสฺส ปุญฺญํ โหตีติ ปุจฺฉติ. อมนสิกโรนฺตสฺสาติ มนํ อกโรนฺตสฺส. อาวชฺชนญฺหิ ๕- ตทนนฺตรํ อุปฺปชฺชมานํ มนํ กโรติ นาม, เอวํ อกโรนฺตสฺสาติ อตฺโถ. อุปโยควจนสฺมิญฺหิ เอตํ ภุมฺมํ. อเจตยนฺตสฺสาติ เจตนมนุปฺปาเทนฺตสฺส. อปตฺถยนฺตสฺสาติ ๖- ปตฺถนาสงฺขาตํ กุสลจฺฉนฺทํ อกโรนฺตสฺส. อปฺปณิทหนฺตสฺสาติ ทานเจตนาวเสน จิตฺตํ อฏฺฐเปนฺตสฺสาติ อตฺโถ. นนุ อาวชฺชนฺตสฺสาติ วาเร อาโภคสฺสาติ อาโภควโต. อถวา อาโภโค อสฺส, ๗- อาโภคสฺส วา อนนฺตรํ ตํ ปุญฺญํ โหตีติ อตฺโถ.

ทฺวินฺนํ ผสฺสานนฺติอาทีสุปิ เอกกฺขเณ ทายกสฺส ทฺวินฺนํ ผสฺสาทีนํ อภาวา ปฏิกฺขิปติ, ทายกสฺส จ ปริภุญฺชนฺตสฺส จาติ อุภินฺนํ ผสฺสาทโย สนฺธาย

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปรํ ๒ ฉ.ม. น เหวาติ ๓ ฉ.ม. อนาวฏฺเฏนฺตสฺส

@๔ ฉ.ม. อปริวฏฺเฏนฺตสฺส ๕ ฉ.ม. อาวชฺชเนน หิ ๖ ฉ.ม. อปตฺเถนฺตสฺสาติ

@๗ ฉ.ม. อาโภคา อสฺส ปฏิชานาติ. อปิจสฺส ปญฺจนฺนํ วิญฺญาณานํ สโมธานํ โหตีติ ลทฺธิ, ตสฺสาปิ วเสน ปฏิชานาติ. อถ นํ สกวาที ปริยายสฺส ทฺวารํ ปิทหิตฺวา อุชุวิปจฺจนีกวเสน โจเทตุํ กุสลาทิปญฺหํ ปุจฺฉติ. ตตฺราปิ กุสลากุสลานํ เอกกฺขเณ ๑- สมฺปโยคาภาวํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. ปริโภคมยํ ปน จิตฺตวิปฺปยุตฺตํ อุปฺปชฺชตีติ ลทฺธิยา ปฏิชานาติ. อถ นํ สกวาที สุตฺเตน นิคฺคณฺหาติ.

สุตฺตสาธเน อารามโรปกาทีนํ อนุสฺสรณปฏิสงฺขรณาทิวเสน อนฺตรนฺตรา อุปฺปชฺชมานํ ปญฺญํ สนฺธาย สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒตีติ วุตฺตํ. อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโทติ อิทมฺปิ ๒- อปฺปมาณวิหาริโน ทินฺนปจฺจยตฺตา จ "เอวรูโป เม จีวรํ ปริภุญฺชตี"ติ อนุโมทนวเสน จ วุตฺตํ, ตํ โส ปริโภคมยนฺติ สลฺลกฺเขติ. ยสฺมา ปน ปฏิคฺคาหเกน ปฏิคฺคเหตฺวา อปริภุตฺเตปิ เทยฺยธมฺเม ปุญฺญํ โหติเยว, ตสฺมา สกวาทีวาโทว พลวา, ตตฺถ ปฏิคฺคาหเกน ปฏิคฺคหิเตติ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เสสํ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

ปริโภคมยปุญฺญกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.