อิโตทินนกถา

๖. อิโตทินนกถา (๖๘)

ว่าด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้

สก. เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้ จากโลกนี้ได้ใช่ไหม

ปร. ๑- ใช่ ๒-

สก. ในเปตโลกนั้น เปรตทั้งหลายใช้สอยจีวรที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ในเปตโลกนั้น เปรตทั้งหลายบริโภคบิณฑบาต เสนาสนะ คิลาน- ปัจจัยเภสัชบริขาร ของขบเคี้ยว ของกิน ของดื่ม ที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้ ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลหนึ่งกระทำให้อีกบุคคลหนึ่ง สุขและทุกข์มีผู้อื่นเป็นตัวการ บุคคล หนึ่งกระทำ อีกบุคคลหนึ่งเสวยใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วย ทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

@เชิงอรรถ :

@๑ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะและนิกายสิทธัตถิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๘๘/๒๒๖)

@๒ เพราะมีความเห็นว่า เปรตทั้งหลายสามารถรับสิ่งของที่บุคคลให้จากโลกนี้ได้โดยตรง

@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๘๘/๒๒๖)

ปร. เปรตทั้งหลายอนุโมทนาทานที่เขาอุทิศให้เพื่อประโยชน์แก่ตน ทำจิตให้ เลื่อมใส ให้เกิดปีติ ได้โสมนัสมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากเปรตทั้งหลายอนุโมทนาทานที่เขาอุทิศให้เพื่อประโยชน์แก่ตน ทำจิต ให้เลื่อมใส ให้เกิดปีติ ได้โสมนัส ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “เปรตทั้งหลาย ดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้”

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้นด้วยทาน ที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า

“ฝนที่ตกลงบนที่ดอน ย่อมไหลไปสู่ที่ลุ่ม ฉันใด

ทานที่ทายกอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้

ย่อมสำเร็จผลแน่นอนแก่พวกเปรต ฉันนั้นเหมือนกัน

ห้วงน้ำที่เต็มย่อมยังสมุทรสาครให้เต็มเปี่ยม ฉันใด

ทานที่ทายกอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้

ย่อมสำเร็จผลแน่นอนแก่พวกเปรต ฉันนั้นเหมือนกัน

ในเปตวิสัย ๑- นั้น ไม่มีกสิกรรม โครักขกรรม

พาณิชกรรมเช่นนั้น(และ)การแลกเปลี่ยนซื้อขายด้วยเงิน

ผู้ที่ตายไปเกิดเป็นเปรตในเปตวิสัยนั้น

ดำรงชีพด้วยผลทานที่พวกญาติอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้” ๒-

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น เปรตทั้งหลายจึงดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศ ให้จากโลกนี้ได้

@เชิงอรรถ :

@๑ เปตวิสัย หมายถึงภูมิหรือกำเนิดแห่งเปรต (ขุ.ขุ.อ. ๗/๑๘๘)

@๒ ดูเทียบ ขุ.ขุ. (แปล) ๒๕/๗-๘/๑๖

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วย ทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย มารดาบิดาเมื่อ เห็นฐานะ ๕ ประการนี้ จึงปรารถนาบุตรผู้เกิดในตระกูล

ฐานะ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. บุตรที่เราเลี้ยงมาแล้วจักเลี้ยงเรา

๒. บุตรจักช่วยทำกิจของเรา

๓. วงศ์ตระกูลจักดำรงอยู่ได้นาน

๔. บุตรจักปฏิบัติตนให้สมควรรับทรัพย์มรดกไว้

๕. เมื่อเราทั้งสองตายไป บุตรจักทำบุญอุทิศให้

ภิกษุทั้งหลาย มารดาบิดาเมื่อเห็นฐานะ ๕ ประการนี้แล จึงปรารถนาบุตร ผู้เกิดในตระกูล

มารดาบิดาผู้ฉลาด

เมื่อเห็นฐานะ ๕ ประการจึงปรารถนาบุตร

ด้วยหวังว่า บุตรที่เราเลี้ยงแล้วจักเลี้ยงเรา

จักช่วยทำกิจของเรา

วงศ์ตระกูลจักดำรงอยู่ได้นาน

จักปฏิบัติตนให้สมควรแก่การรับทรัพย์มรดก

และเมื่อเราทั้งสองตายแล้วจักทำบุญอุทิศให้

มารดาบิดาผู้ฉลาด

เมื่อเห็นฐานะเหล่านี้ จึงปรารถนาบุตร

เพราะฉะนั้น บุตรผู้เป็นสัตบุรุษ ผู้สงบ

เป็นกตัญญูกตเวทีบุคคล

เมื่อระลึกถึงคุณท่านที่ทำไว้ต่อเราก่อน

จึงเลี้ยงมารดาบิดา ช่วยทำกิจของท่าน

เชื่อฟังโอวาท ตอบสนองพระคุณท่าน

ดำรงวงศ์ตระกูลสมกับที่ท่านเป็นบุพการี

บุตรผู้มีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล

ย่อมเป็นที่สรรเสริญ” ๑-

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น เปรตทั้งหลายชื่อว่าย่อมดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่ บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้

อิโตทินนกถา จบ

๗. ปฐวีกัมมวิปาโกติกถา (๖๙)

ว่าด้วยแผ่นดินเป็นกรรมวิบาก

สก. แผ่นดินเป็นกรรมวิบากใช่ไหม

ปร. ๒- ใช่ ๓-

สก. แผ่นดินมีสุขเวทนา มีทุกขเวทนา มีอทุกขมสุขเวทนา สัมปยุตด้วย สุขเวทนา สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา สัมปยุตด้วยผัสสะ สัมปยุตด้วยเวทนา สัมปยุตด้วยสัญญา สัมปยุตด้วยเจตนา สัมปยุตด้วยจิต รับรู้ อารมณ์ได้ มีความนึกถึง มีความผูกใจ มีความสนใจ มีความใฝ่ใจ มีความจงใจ มีความปรารถนา มีความตั้งใจใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ องฺ.ปญฺจก. (แปล) ๒๒/๓๙/๖๐-๖๑

@๒ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๙๒/๒๒๗)

@๓ เพราะมีความเห็นว่า แผ่นดิน มหาสมุทร เป็นต้น เป็นผลแห่งกรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๙๒/๒๒๗)