@๓ ฉ.ม. รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ ๔ ฉ.ม. น วจนํ สุทฺธขนฺธมูลกานํ จกฺกานํ อตฺถิตาย สุทฺธขนฺธมูลจกฺกวาโร นาม. ตตฺถ ขนฺธา เวทนาติอาทีนํ ๑- ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติอาทินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อิตรถา นิทฺเทสวาเรน สทฺธึ วิโรโธ โหติ. โสปิ อนุโลมปฏิโลมวเสน ทุวิโธ โหติ. ตตฺถ อนุโลมวาเร "รูปํ ขนฺโธ, ขนฺธา เวทนา"ติอาทีนิ เอเกกกฺขนฺธมูลกานิ จตฺตาริ จตฺตาริ กตฺวา วีสติ ยมกานิ, ปฏิโลมวาเรปิ "น รูปํ น ขนฺโธ, น ขนฺธา น เวทนา"ติอาทีนิ วีสติเมว. เอวํ ตาว เอเกน ยมกสเตน ทฺวีหิ ปุจฺฉาสเตหิ เอเกกนยปุจฺฉาย ๒- สนฺนิฏฺฐานสํสยวเสน เทฺว เทฺว อตฺเถ กตฺวา จตูหิ จ อตฺถสเตหิ ปฏิมณฺฑิโต ปณฺณตฺติวารสฺส อุทฺเทสวาโร เวทิตพฺโพติ.

ปณฺณตฺติอุทฺเทสวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

เล่มที่ ๓๘ ยมก ภาค ๑๑๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขันธ์ ๕”