สังขาร ๓

สังขารยมก

๑. ปัณณัตติวารอุทเทส

สังขาร ๓ คือ

๑. กายสังขาร (สภาพที่กายปรุงแต่ง)

๒. วจีสังขาร (สภาพที่ปรุงแต่งวาจา)

๓. จิตตสังขาร (สภาพที่จิตปรุงแต่ง) ๑-

ลมอัสสาสปัสสาสะชื่อว่ากายสังขาร วิตกและวิจารชื่อว่าวจีสังขาร สัญญา และเวทนาชื่อว่าจิตตสังขาร เว้นวิตกและวิจารแล้ว สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิต แม้ทั้งหมดชื่อว่าจิตตสังขาร

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

กายเป็นกายสังขารใช่ไหม กายสังขารเป็นกายใช่ไหม

วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม วจีสังขารเป็นวจีใช่ไหม

จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นจิตใช่ไหม

ปัจจนีกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกาย ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกายสังขาร ไม่เป็นกายใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจี ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจีสังขาร ไม่เป็นวจีใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิต ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตตสังขาร ไม่เป็นจิตใช่ไหม

@เชิงอรรถ :

@๑ อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๘

๒. ปทโสธนมูลจักกวาร

อนุโลม

กายเป็นกายสังขารใช่ไหม สังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม

กายเป็นกายสังขารใช่ไหม สังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม

วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม สังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม

วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม สังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม

จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม สังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม

จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม สังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม

ปัจจนีกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกาย ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกาย ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจี ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจี ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิต ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิต ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

๓. สุทธสังขารวาร

อนุโลม

กายสังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม วจีสังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม

กายสังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม

วจีสังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม

ปัจจนีกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกายสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจีสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกายสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตตสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจีสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตตสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม

ปัณณัตติวารอุทเทส จบ