[๒๙๐] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ หามิได้ หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น หามิได้

[๒๙๑] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่เกิดขึ้นอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ ในภังคขณะแห่งอกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นแต่อกุศลธรรมของ สัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ย่อมไม่เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และ อกุศลธรรมย่อมไม่ดับไป หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่ เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่กุศลธรรม ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ผู้เข้านิโรธ และ อสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตต จิต และกุศลธรรม ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น

[๒๙๒] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อม ไม่ดับไปหรือ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ใน ปวัตติกาล ย่อมไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรม ของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ใน ปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศล ย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อม ไม่ดับไป หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่ เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่กุศลธรรม ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลัง เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล และอกุศล ย่อมไม่ดับไปและกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป

[๒๙๓] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อม ไม่ดับไปหรือ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ใน ปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่า นั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ใน อรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศลและอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่ เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไป แต่อกุศลธรรม ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลัง เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล และอกุศล ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น