[๓๐๕] อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อัพยากตธรรมเคยดับไปแล้ว ใน ภูมินั้นหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมเคยดับไปแล้ว ในภูมิใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ใน ภูมินั้น อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ เคยดับไปแล้วแต่อกุศลธรรม ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรมในภูมินั้นซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ เคยดับไป แล้ว และอกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว

[๓๐๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้วก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ เคยดับไปแล้ว และกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว

[๓๐๗] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์ นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์ นั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็น ไปอยู่ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้น แล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ เคยดับไปแล้วและกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว

[๓๐๘] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์ นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของสัตว์ นั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็นไป อยู่ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว ก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ เคยดับไปแล้วและอกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๘๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับหรือ เป็นต้น …