อาจริยมฺหา นิสฺสยปฏิปฺปสฺสทฺธีสุ อาจริโย ปกฺกนฺโต วา โหตีติ เอตฺถ โกจิ อาจริโย อาปุจฺฉิตฺวา ปกฺกมติ โกจิ อนาปุจฺฉิตฺวา ฯ อนฺเตวาสิโกปิ เอวเมว ฯ ตตฺร สเจ อนฺเตวาสิโก อาจริยํ อาปุจฺฉติ อสุกํ นาม ภนฺเต ฐานํ คนฺตุํ อิจฺฉามิ เกนจิเทว กรณีเยนาติ อาจริเยน จ กทา คมิสฺสตีติ วุตฺโต สายณฺเห วา รตฺตึ วา อุฏฺฐหิตฺวา คมิสฺสามีติ วทติ อาจริโยปิ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉติ ตํขณญฺเญว นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ปน ภนฺเต อสุกํ นาม ฐานํ คนฺตุกาโมมฺหีติ วุตฺเต อาจริโย อสุกสฺมึ นาม คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉา ชานิสฺสสีติ วทติ โส จ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉติ ตโต เจ คโต สุคโต สเจ ปน น คจฺฉติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อถาปิ คจฺฉามีติ วุตฺเต อาจริเยน มา ตาว คจฺฉ รตฺตึ มนฺเตตฺวา ชานิสฺสามาติ วุตฺโต มนฺเตตฺวา คจฺฉติ สุคโต โน เจ คจฺฉติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อาจริยํ อนาปุจฺฉา ปกฺกมนฺตสฺส ปน อุปจารสีมาติกฺกเม นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ อนฺโตอุปจารสีมโต ปฏินิวตฺตนฺตสฺส น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ปน อาจริโย อนฺเตวาสิกํ อาปุจฺฉติ อาวุโส อสุกํ นาม ฐานํ คมิสฺสามีติ อนฺเตวาสิเกน จ กทา คมิสฺสถาติ วุตฺเต สายณฺเห วา รตฺติภาเค วาติ วทติ อนฺเตวาสิโกปิ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉติ ตํขณญฺเญว นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ปนาจริโย เสฺว ปิณฺฑาย จริตฺวา คมิสฺสามีติ วทติ อิตโร จ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉติ เอกทิวสํ ตาว นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ปุนทิวเส ปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ ฯ อสุกสฺมึ นาม คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ชานิสฺสามิ มม คมนํ วา อคมนํ วาติ วตฺวา สเจ น คจฺฉติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อถาปิ คจฺฉามีติ วุตฺเต อนฺเต- วาสิเกน มา ตาว คจฺฉถ รตฺตึ มนฺเตตฺวา ชานิสฺสถาติ วุตฺโต มนฺเตตฺวาปิ น คจฺฉติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ สเจ อุโภปิ อาจริยนฺเตวาสิกา เกนจิ กรณีเยน พหิสีมํ คจฺฉนฺติ ตโต เจ อาจริโย คมิยจิตฺเต อุปฺปนฺเน อนาปุจฺฉาว คนฺตฺวา ทฺวินฺนํ เลฑฺฑุปาตานํ อนฺโตเยว นิวตฺตติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ สเจ เทฺว เลฑฺฑุปาเต อติกฺกมิตฺวา นิวตฺตติ นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ ฯ อาจริยุปชฺฌายา เทฺว เลฑฺฑุปาเต อติกฺกมฺม อญฺญสฺมึ วิหาเร วสนฺติ นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อาจริเย วิพฺภนฺเต กาลกเต ปกฺขสงฺกนฺเต ตํขณญฺเญว นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อาณาตฺติยมฺปน สเจปิ อาจริโย มุญฺจิตุกาโมว หุตฺวา นิสฺสยปณามนาย ปณาเมติ อนฺเตวาสิโก จ กิญฺจาปิ มํ อาจริโย ปณาเมติ อถโข หทเยน มุทุโกติ สาลโยว โหติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจปิ อาจริโย สาลโย อนฺเตวาสิโก นิราลโย นทานิ อิมํ นิสฺสาย วสิสฺสามีติ ธุรํ นิกฺขิปติ เอวมฺปิ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อุภินฺนํ สาลยภาเวน จ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติเยว ฯ อุภินฺนํ ธุรนิกฺเขเป ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ปณามิเตน ทณฺฑกมฺมํ อาหริตฺวา ติกฺขตฺตุํ ขมาเปตพฺโพ ฯ โน เจ ขมติ อุปชฺฌาเย วุตฺตนเยน ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ อุปชฺฌาเยน วา สโมธานคโตติ เอตฺถ ทสฺสนสวนวเสน สโมธานํ เวทิตพฺพํ ฯ สเจ หิ อาจริยํ นิสฺสาย วสนฺโต สทฺธิวิหาริโก เอกวิหาเร เจติยํ วา วนฺทนฺตํ เอกคาเม ปิณฺฑาย วา จรนฺตํ อุปชฺฌายํ ปสฺสติ นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อุปชฺฌาโย ปสฺสติ สทฺธิวิหาริโก ปน น ปสฺสติ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ มคฺคปฏิปนฺนํ วา อากาเสน วา คจฺฉนฺตํ อุปชฺฌายํ ทิสฺวา ทูรโต ภิกฺขูติ ชานาติ อุปชฺฌาโยติ น ชานาติ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ชานาติ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อุปริปาสาเท อุปชฺฌาโย วสติ เหฏฺฐา สทฺธิวิหาริโก ตํ อทิสฺวาว ยาคุํ ปิวิตฺวา ปกฺกมติ อาสนสาลายํ วา นิสินฺนํ อทิสฺวา เอกมนฺเต ภุญฺชิตฺวา ปกฺกมติ ธมฺมสฺสวนมณฺฑเป วา นิสินฺนํปิ ตํ อทิสฺวาว ธมฺมํ สุตฺวา ปกฺกมติ นิสฺสโย น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ เอวํ ตาว ทสฺสนวเสน สโมธานํ เวทิตพฺพํ ฯ สวนวเสน ปน สเจ อุปชฺฌายสฺส วิหาเร อนฺตรฆเร วา ธมฺมํ วา กเถนฺตสฺส อนุโมทนํ วา กโรนฺตสฺส สทฺทํ สุตฺวา อุปชฺฌายสฺส เม สทฺโทติ สญฺชานาติ นิสฺสโย ปฏิปฺปสฺสมฺภติ อสญฺชานนฺตสฺส น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ อยํ สโมธาเน วินิจฺฉโย ฯ

เล่มที่ ๔ มหาวรรค ภาค ๑๓๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “การบอกนิสสัย”