{๘๔} อิทานิ ยํ ปุพฺเพ อนุชานามิ ภิกฺขเว พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ปฏิพเลน ทสวสฺเสน วา อติเรกทสวสฺเสน วา อุปสมฺปาเทตุํ นิสฺสยํ ทาตุนฺติ สงฺเขปโต อุปชฺฌายาจริยานํ ลกฺขณํ วุตฺตํ ตํ วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคเตนาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ปญฺจหิ องฺเคหีติ ปญฺจหิ อคุณงฺเคหิ ฯ โส หิ สีลกฺขนฺธาทีหิ อสมนฺนาคตตฺตาว อคุณงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ ฯ น อุปสมฺปาเท- ตพฺพนฺติ อุปชฺฌาเยน หุตฺวา น อุปสมฺปาเทตพฺพํ ฯ น นิสฺสโย ทาตพฺโพติ อาจริเยน หุตฺวา นิสฺสโย น ทาตพฺโพ ฯ เอตฺถ ปน อเสเขนาติอาทิ อรหโต สีลสมาธิปญฺญาผลปจฺจเวกฺขณญาณานิ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ เอเต จ อาทิโต ตโย ปญฺจกา อยุตฺตวเสน วุตฺตา น อาปตฺติองฺควเสน ฯ เอตฺถ ปน อเสเขน สีลกฺขนฺเธนาติ จ อตฺตนา น อเสเขนาติ จ อสฺสทฺโธติ จ อาทีสุ ตีสุ ปญฺจเกสุ อยุตฺตวเสน ปฏิกฺเขโป กโต น อาปตฺติองฺควเสน ฯ โย หิ อเสเขหิ สีลกฺขนฺธาทีหิ อสมนฺนาคโต ปเร จ ตตฺถ สมาทเปตุํ อสกฺโกนฺโต อสฺสทฺธิยาทิโทเสหิ ยุตฺโตว หุตฺวา ปริสํ ปริหรติ ตสฺส ปริสา สีลาทีหิ ปริหายติเยว น วฑฺฒติ ตสฺมา เตน น อุปสมฺปาเทตพฺพนฺติอาทิ อยุตฺตวเสน วุตฺตํ น อาปตฺติองฺควเสน ฯ น หิ ขีณาสวสฺเสว อุปชฺฌายาจริยภาโว ภควตา อนุญฺญาโต ยทิ ตสฺเสว อนุญฺญาโต อภวิสฺส สเจ อุปชฺฌายสฺส อนภิรติ อุปฺปนฺนา โหตีติอาทึ น วเทยฺย ฯ ยสฺมา ปน ขีณาสวสฺส ปริสา สีลาทีหิ น ปริหายติ ตสฺมา ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา อุปสมฺปาเทตพฺพนฺติอาทิ วุตฺตํ ฯ อธิสีเล สีลวิปนฺโนติอาทีสุ ปาราชิกญฺจ สงฺฆาทิเสสญฺจ อาปนฺโน อธิสีเล สีลวิปนฺโน นาม ฯ อิตเร ปญฺจาปตฺติกฺขนฺเธ อาปนฺโน อชฺฌาจาเร อาจารวิปนฺโน นาม ฯ สมฺมาทิฏฺฐึ ปหาย อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต อติทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิวิปนฺโน นาม ฯ ยตฺตกํ สุตํ ปริสํ ปริหรนฺตสฺส อิจฺฉิตพฺพํ เตน วิรหิตตฺตา อปฺปสฺสุโต นาม ฯ ยํ เตน ชานิตพฺพํ อาปตฺตาทิ ตสฺส อชานนโต ทุปฺปญฺโญ นาม ฯ อิมสฺมึ ปน ปญฺจเก ปุริมานิ ตีณิ ปทานิ อยุตฺตวเสเนว วุตฺตานิ ปจฺฉิมานิ เทฺว อาปตฺติองฺควเสน ฯ อาปตฺตึ น ชานาตีติ อิทํ นาม มยา กตนฺติ วุตฺเต อิมํ นาม อาปตฺตึ อยํ อาปนฺโนติ น ชานาติ ฯ วุฏฺฐานํ น ชานาตีติ วุฏฺฐานคามินิโต วา เทสนา- คามินิโต วา อาปตฺติโต เอวํ วุฏฺฐานํ โหตีติ น ชานาติ ฯ อิมสฺมึ ปญฺจเก ปุริมานิ เทฺว ปทานิ อยุตฺตวเสน วุตฺตานิ ปจฺฉิมานิ ตีณิ อาปตฺติองฺควเสน ฯ อภิสมาจาริกาย สิกฺขายาติ ขนฺธกวคฺเค วิเนตุํ น ปฏิพโล โหตีติ อตฺโถ ฯ อาทิพฺรหฺมจริยกายาติ เสขปณฺณตฺติยํ วิเนตุํ น ปฏิพโลติ อตฺโถ ฯ อภิธมฺเมติ นามรูปปริจฺเฉเท วิเนตุํ น ปฏิพโลติ อตฺโถ ฯ อภิวินเยติ สกเล วินยปิฏเก วิเนตุํ น ปฏิพโลติ อตฺโถ ฯ วิเนตุํ น ปฏิพโลติ จ สพฺพตฺถ สิกฺขาเปตุํ น สกฺโกตีติ อตฺโถ ฯ ธมฺมโต วิเวเจตุนฺติ ธมฺเมน การเณน วิสฺสชฺชาเปตุํ ฯ อิมสฺมึ ปญฺจเก สพฺพปเทสุ อาปตฺติ ฯ อาปตฺตึ น ชานาตีติอาทิปญฺจกสฺมึปิ สพฺพปเทสุ อาปตฺติ ฯ ตตฺถ อุภยานิ โข ปนสฺส ปาฏิโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺตีติ อุภโตวิภงฺควเสน วุตฺตานิ ฯ สุวิภตฺตานีติ มาติกาวิภงฺควเสน ฯ สุปฺปวตฺตีนีติ วาจุคฺคตวเสน ฯ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโสติ มาติกาโต จ วิภงฺคโต จ สุฏฺฐุวินิจฺฉิตานิ ฯ อูนทสวสฺสปริโยสานปญฺจเกปิ เอเสว นโย ฯ อิติ อาทิโต ตโย ปญฺจกา จตุตฺเถ ตีณิ ปทานิ ปญฺจเม เทฺว ปทานีติ สพฺเพปิ จตฺตาโร ปญฺจกา อยุตฺตวเสน วุตฺตา ฯ จตุตฺถปญฺจเก เทฺว ปทานิ ปญฺจเม ตีณิ ฉฏฺฐสตฺตมฏฺฐมา ตโย ปญฺจกาติ สพฺเพปิ จตฺตาโร ปญฺจกา อาปตฺติองฺควเสน วุตฺตา ฯ สุกฺกปกฺเข อฏฺฐสุ อนาปตฺติเยวาติ ฯ

เล่มที่ ๔ มหาวรรค ภาค ๑๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “การบอกนิสสัย”