{๓} ตติยวาเร ฯ อิมํ อุทานํ อุทาเนสีติ อิมํ เยน มคฺเคน โส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทยนิโรธสงฺขาโต อตฺโถ กิจฺจวเสน จ อารมฺมณกิริยาย จ วิทิโต ตสฺส อริยมคฺคสฺส อานุภาวทีปกํ วุตฺตปฺปการํ อุทานํ อุทาเนสีติ อตฺโถ ฯ ตตฺรายํ สงฺเขปตฺโถ ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส ตทา โส พฺราหฺมโณ เตหิ อุปฺปนฺเนหิ โพธิปกฺขิยธมฺเมหิ ยสฺส วา อริยมคฺคสฺส จตุสจฺจธมฺมา ปาตุภูตา เตน อริยมคฺเคน วิธูปยํ ติฏฺฐติ มารเสนนฺติ กามา เต ปฐมา เสนาติอาทินา นเยน วุตฺตปฺปการํ มารเสนํ วิธูปยนฺโต วิธมนฺโต วิทฺธํเสนฺโต ติฏฺฐติ ฯ กถํ ฯ สุริโยว โอภาสยมนฺตลิกฺขนฺติ ยถา สุริโย อพฺภุคฺคโต อตฺตโน ปภาย อนฺตลิกฺขํ โอภาสยนฺโตว อนฺธการํ วิธมนฺโต ติฏฺฐติ ฯ เอวํ โสปิ พฺราหฺมโณ เตหิ ธมฺเมหิ เตน วา มคฺเคน สจฺจานิ ปฏิวิชฺฌนฺโตว มารเสนํ วิธูปยนฺโต ติฏฺฐตีติ เอวเมตฺถ ปฐมํ อุทานํ ปจฺจยาการปจฺจเวกฺขณวเสน ทุติยํ นิพฺพานปจฺจเวกฺขณวเสน ตติยํ มคฺคปจฺจเวกฺขณวเสน อุปฺปนฺนนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ อุทาเน ปน รตฺติยา ปฐมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมํ ทุติยํ ยามํ ปฏิโลมํ ตติยํ ยามํ อนุโลมปฏิโลมนฺติ วุตฺตํ ตํ สตฺตาหสฺส อจฺจเยน เสฺว อาสนา วุฏฺฐหิสฺสามีติ รตฺตึ อุปฺปาทิตํ มนสิการํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ ตทา หิ ภควา ยสฺส ปจฺจยาการปชานนสฺส จ ปจฺจยกฺขยาธิคมสฺส จ อานุภาวทีปิกา ปุริมา เทฺว อุทานคาถา ตสฺส วเสน เอเกกเมว โกฏฺฐาสํ ปฐมยามญฺจ มชฺฌิมยามญฺจ มนสากาสิ ฯ อิธ ปน ปาฏิปทรตฺติยา เอวํ มนสากาสิ ฯ ภควา หิ วิสาขปุณฺณมาย รตฺติยา ปฐมยาเม ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริ มชฺฌิมยาเม ทิพฺพจกฺขุํ วิโสเธสิ ปจฺฉิมยาเม ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมปฏิโลมํ มนสิกตฺวา อิทานิ อรุโณ อุคฺคจฺฉิสฺสตีติ สพฺพญฺญุตํ ปาปุณิ ฯ สพฺพญฺญุต- ปตฺตสมนนฺตรเมว อรุโณ อุคฺคญฺฉิ ฯ ตโต ตํทิวสํ เตเนว ปลฺลงฺเกน วีตินาเมตฺวา สมฺปตฺตาย ปาฏิปทรตฺติยา ตีสุ ยาเมสุ เอวํ มนสิกตฺวา อิมานิ อุทานานิ อุทาเนสิ ฯ อิติ ปาฏิปทรตฺติยา เอวํ มนสิกตฺวา ตํ โพธิรุกฺขมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทีติ เอวํ วุตฺตํ สตฺตาหํ ตตฺเถว วีตินาเมสีติ ฯ