Cuṇṇaṃ sannetabbanti nahānacuṇṇaṃ udakena temetvā piṇḍi kātabbaṃ. Ekamantaṃ nikkhipitabbanti ekasmiṃ niddhume ṭhāneva ṭhapetabbaṃ. Jantāghare parikammaṃ nāma aṅgāramattikauṇhodaka- dānādikaṃ sabbaṃ kiccaṃ. Udakepi parikammanti aṅgapaccaṅgaghaṃsanādikaṃ sabbaṃ kiccaṃ. Pānīyena pucchitabboti jantāghare uṇhasantāpena pipāsā hoti tasmā pucchitabbo. Sace ussahatīti sace pahoti na kenaci gelaññena abhibhūto hoti. Agilānena hi saddhivihārikena saṭṭhivassenāpi sabbaṃ upajjhāyavattaṃ kātabbaṃ. Anādarena akarontassa vattabhedena dukkaṭaṃ. Nakārapaṭisaṃyuttesu pana padesu gilānassāpi paṭikkhittakiriyaṃ karontassa dukkaṭameva. Aparighaṃsantenāti bhūmiyaṃ aparighaṃsantena. Kavāṭapiṭṭhanti kavāṭañca piṭṭhasaṅghātañca acchupantena. Santānakanti yaṅkiñci kīṭakulāvaka- makaṭasuttādi. Ullokā paṭhamaṃ ohāretabbanti ullokato paṭhamaṃ ullokaṃ ādiṃ katvā avaharitabbanti attho. Ālokasandhikaṇṇabhāgāti ālokasandhibhāgā ca kaṇṇabhāgā ca. Santarabāhirāni vātapānakavāṭakāni ca gabbhassa ca cattāro koṇā pamajjitabbāti attho. Yathā paññattaṃ paññāpetabbanti yathā paṭhamaṃ paññattaṃ ahosi tatheva paññāpetabbaṃ. Etadatthameva hi yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbanti purimavattaṃ paññattaṃ. Sace pana paṭhamaṃ ajānantena kenaci paññattaṃ ahosi samantato bhittiṃ dvaṅgulamattena vā tivaṅgulamattena vā mocetvā paññāpetabbaṃ. Idaṃ hi paññāpanavattaṃ. Sace kaṭasārako hoti atimahantova chinditvā koṭiṃ nivattetvā bandhitvā paññāpetabbo. Sace koṭiṃ nivattetvā bandhituṃ na jānāti na chinditabbo. Puratthimā vātapānā thaketabbāti puratthimāya vātapānā thaketabbā. Evaṃ sesāpi vātapānā thaketabbā. Vūpakāsetabboti aññattha netabbo. Vūpakāsāpetabboti añño bhikkhu vattabbo theraṃ gahetvā aññattha gacchāhīti. Vivecetabbanti vissajjāpetabbaṃ. Vivecāpetabbanti añño vattabbo theraṃ diṭṭhigataṃ Vissajjāpehīti. Ussukkaṃ kātabbanti parivāsadānatthaṃ so bhikkhu saṅghaṃ upasaṅkamitvā yācitabbo sace attanā paṭibalo hoti attanāva dātabbo no ce paṭibalo hoti aññena dāpetabbo. Kinti nukhoti kena nu kho upāyena. Esa nayo sabbattha. Lahukāya vā pariṇāmeyyāti ukkhepanīyaṃ akatvā tajjanīyaṃ vā niyyasaṃ vā kareyyāti attho. Tena hi upajjhāyassa me ukkhepanīyakammaṃ kattukāmo saṅghoti ñatvā ekamekaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā mā bhante amhākaṃ upajjhāyassa kammaṃ karitthāti yācitabbaṃ. Sace karontiyeva tajjanīyaṃ vā niyyasaṃ vā mā karothāti yācitabbā. Sace karontiyeva atha upajjhāyo sammāvattatha bhanteti yācitabbo. Iti taṃ sammāvattāpetvā paṭippassambhetha bhante kammanti bhikkhū yācitabbā. Samparivattakaṃ samparivattakanti samparivattetvā samparivattetvā. Na ca acchinne theve pakkamitabbanti yadi appamattakampi rajanaṃ galati na tāva pakkamitabbaṃ. Na upajjhāyaṃ anāpucchā ekaccassa patto dātabbotiādi sabbaṃ upajjhāyassa visabhāgapuggalānaṃ kathitaṃ. Na upajjhāyaṃ anāpucchā gāmo pavisitabboti piṇḍāya vā aññena vā karaṇīyena pavisitukāmena āpucchitvāva pavisitabbo. Sace upajjhāyo kālasseva vuṭṭhāya dūraṃ bhikkhācāraṃ gantukāmo hoti daharā piṇḍāya pavisantūti vatvā gantabbaṃ. Avatvā gate pariveṇaṃ gantvā upajjhāyaṃ apassantena gāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. Sace gāmaṃ Pavisantopi passati diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya āpucchituṃyeva vaṭṭati.

เล่มที่ ๔ มหาวรรค ภาค ๑๒๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “ต้นเหตุอุปัชฌายวัตร”