Manasākāsīti manasi akāsi. Tattha yathā anulomaṃ manasi akāsi idaṃ tāva dassetuṃ avijjāpaccayā saṅkhārātiādi vuttaṃ. Tattha avijjā ca sā paccayo cāti avijjāpaccayo tasmā avijjāpaccayā saṅkhārā sambhavantīti iminā nayena sabbapadesu attho veditabbo. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana sabbākārasampannaṃ vinicchayaṃ icchantena visuddhimaggato ca sammoha- vinodaniyā ca mahāvibhaṅgaṭṭhakathāya gahetabbo. Yathā pana paṭilomaṃ manasi akāsi idaṃ dassetuṃ avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodhotiādi vuttaṃ. Tattha avijjāya tvevāti avijjāya tu eva. Asesavirāganirodhāti virāgasaṅkhātena maggena asesanirodhā. Saṅkhāranirodhoti saṅkhārānaṃ anuppādanirodho hoti. Evaṃ niruddhānaṃ pana saṅkhārānaṃ nirodhā viññāṇanirodho viññāṇādīnañca nirodhā nāmarūpādīni niruddhāniyeva hontīti dassetuṃ saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhotiādiṃ vatvā evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti vuttaṃ. Tattha kevalassāti sakalassa suddhassa vā Sattavirahitassāti attho. Dukkhakkhandhassāti dukkharāsissa. Nirodho hotīti anuppādo hoti. Etamatthaṃ viditvāti yvāyaṃ avijjādivasena saṅkhārādikassa dukkhakkhandhassa samudayo avijjānirodhādivasena ca nirodho hotīti vutto sabbākārena etamatthaṃ viditvā. Tāyaṃ velāyanti tāyaṃ tassa atthassa viditavelāyaṃ. Imaṃ udānaṃ udānesīti imaṃ tasmiṃ vidite atthe hetuno ca hetusamuppannadhammassa ca pajānanāya ānubhāvadīpakaṃ yadā have pātubhavantītiādikaṃ somanassasampayuttañāṇasamuṭṭhānaṃ udānaṃ udānesi attamanavācaṃ nicchāresīti vuttaṃ hoti. Tassattho yadā haveti yasmiṃ have kāle. Pātubhavantīti uppajjanti. Dhammāti anuloma- paccayākārapaṭivedhasādhakā bodhipakkhiyadhammā. Athavā pātubhavantīti pakāsenti abhisamayavasena byattā pākaṭā honti. Dhammāti caturāriyasaccadhammā. Ātāpo vuccati kilesasantāpaṭṭhena viriyaṃ. Ātāpinoti sammappadhānaviriyavato. Jhāyatoti ārammaṇūpanijjhāna- lakkhaṇena ca lakkhaṇūpanijjhānalakkhaṇena ca dvīhi jhānehi jhāyantassa. Brāhmaṇassāti bāhitapāpassa khīṇāsavassa. Athassa kaṅkhā vapayantīti atha assa evaṃpātubhūtadhammassa kaṅkhā vapayanti. Sabbāti yā esā ko nukho bhante phussatīti no kallo pañhoti bhagavā avocātiādinā nayena tathā katamaṃ nukho bhante jarāmaraṇaṃ kassa ca panidaṃ jarāmaraṇanti no kallo pañhoti bhagavā avocātiādinā ca nayena paccayākāre kaṅkhā vuttā Yā ca paccayākārasseva appaṭividdhattā ahosiṃ nukho ahaṃ atītamaddhānantiādikā soḷasa kaṅkhā āgatā tā sabbā vapayanti apagacchanti nirujjhanti. Kasmā. Yato pajānāti sahetudhammanti yasmā avijjādikena hetunā sahetukaṃ imaṃ saṅkhārādiṃ kevalaṃ dukkhakkhandhadhammaṃ pajānāti aññāti paṭivijjhati. {2} Dutiyavāre. Imaṃ udānaṃ udānesīti imaṃ tasmiṃ vidite atthe avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodhoti evaṃ pakāsitassa nibbānasaṅkhātassa paccayakkhayassa avabodhānubhāvadīpakaṃ vuttappakāraṃ udānaṃ udānesīti attho. Tatrāyaṃ saṅkhepattho yasmā paccayānaṃ khayasaṅkhātaṃ nibbānaṃ avedi aññāti paṭivijjhati tasmā yadāssa ātāpino jhāyato brāhmaṇassa vuttappakārā dhammā pātubhavanti atha yā nibbānassa aviditattā uppajjeyyuṃ tā sabbāpi kaṅkhā vapayanti.