{138} Paṭhamaṃ nimittā kittetabbāti vinayadharena pucchitabbaṃ puratthimāya disāya kiṃ nimittanti pabbato bhanteti puna vinayadharena eso pabbato nimittanti evaṃ paṭhamaṃ nimittaṃ kittetabbaṃ. Etaṃ pabbataṃ nimittaṃ karoma karissāma nimittaṃ kato nimittaṃ hotu hohiti bhavissatīti evampana kittetuṃ na vaṭṭati. Pāsāṇādīsupi eseva nayo. Puratthimāya anudisāya dakkhiṇāya disāya dakkhiṇāya anudisāya pacchimāya disāya pacchimāya anudisāya uttarāya disāya Uttarāya anudisāya kiṃ nimittanti udakaṃ bhanteti etaṃ udakaṃ nimittanti ettha pana aṭhatvā puna puratthimāya disāya kiṃ nimittanti pabbato bhanteti eso pabbato nimittanti evaṃ paṭhamaṃ kittitaṃ nimittaṃ kittetvā va ṭhapetabbaṃ. Evañhi nimittena nimittaṃ ghaṭitaṃ nāma hoti evaṃ nimittāni kittetvā athānantaraṃ vuttāya kammavācāya sīmā sammannitabbā. Kammavācāpariyosāne nimittānaṃ anto sīmā hoti nimittāni sīmato bahi honti. Tattha nimittāni sakiṃ kittitānipi sukittitāneva honti. Andhakaṭṭha- kathāyampana tikkhattuṃ sīmāmaṇḍalaṃ sambandhantena nimittaṃ kittetabbanti vuttaṃ. Pabbato bhanteti .pe. Udakaṃ bhanteti evampana upasampanno vā ācikkhatu anupasampanno vā vaṭṭatiyeva.

Idāni pabbatanimittādīsu evaṃ vinicchayo veditabbo. Tividho pabbato suddhapaṃsupabbato suddhapāsāṇapabbato ubhayamissakoti. So tividhopi vaṭṭati. Vālikarāsi pana na vaṭṭati. Hatthippamāṇato pana paṭṭhāya sineruppamāṇopi vaṭṭati. Sace catūsu disāsu cattāro tīsu vā tayo pabbatā honti catūhi vā tīhi vā pabbatanimitteheva sammannitumpi vaṭṭati. Dvīhi pana nimittehi ekena vā sammannituṃ na vaṭṭati. Ito paresu pāsāṇa- nimittādīsu eseva nayo. Tasmā pabbataṃ nimittaṃ karontena pucchitabbaṃ ekābaddho na ekābaddhoti. Sace ekābaddho hoti na kātabbo. Taṃ hi catūsu vā aṭṭhasu vā disāsu Kittentenāpi ekameva nimittaṃ kittitaṃ hoti. Tasmā yo evaṃ cakkasaṇṭhānena vihāraṃ parikkhipitvā ṭhito pabbato taṃ ekāya disāya kittetvā aññāsu disāsu taṃ bahiddhā katvā anto aññāni nimittāni kittetabbāni. Sace pabbatassa tatiyabhāgaṃ vā upaḍḍhabhāgaṃ vā antosīmāya kattukāmā honti pabbataṃ akittetvā yattakaṃ padesaṃ anto kattukāmā tassa parato tasmiṃyeva pabbate jātarukkhavammikādīsu aññataraṃ nimittaṃ kittetabbaṃ. Sace ekayojanadviyojanappamāṇaṃ sabbaṃ pabbataṃ anto kattukāmā honti pabbatassa parato bhūmiyaṃ jātarukkhavammikādīni nimittāni kittetabbāni. Pāsāṇanimitte ayaguḷampi pāsāṇa- saṅkhyameva gacchati. Tasmā yokoci pāsāṇo vaṭṭati. Pamāṇato pana hatthippamāṇo pabbatasaṅkhaṃ gato tasmā so na vaṭṭati. Mahāgoṇamahāmahīsappamāṇo pana vaṭṭati. Heṭṭhimaparicchedena dvattiṃsapalaguḷapiṇḍaparimāṇo vaṭṭati. Tato khuddakataro iṭṭhakā vā mahantāpi na vaṭṭati. Animittupagapāsāṇānaṃ rāsipi na vaṭṭati pageva paṃsuvālikarāsi. Bhūmisamo khalamaṇḍalasadiso piṭṭhi- pāsāṇo vā bhūmito khāṇuko viya uṭṭhitapāsāṇo vā hoti. Sopi pamāṇupago ce vaṭṭati piṭṭhipāsāṇo atimahantopī pāsāṇasaṅkhaṃyeva gacchati. Tasmā sace mahato piṭṭhipāsāṇassa ekappadesaṃ antosīmāya kattukāmā honti taṃ akittetvā tassupari añño pāsāṇo kattetabbo. Sace piṭṭhipāsāṇupari Vihāraṃ karonti vihāramajjhena vā piṭṭhipāsāṇo vinivijjhitvā gacchati evarūpo piṭṭhipāsāṇo na vaṭṭati. Sace hi taṃ kittenti nimittassa upari vihāro hoti nimittañca nāma bahisīmāya hoti vihāropi bahisīmāyaṃ āpajjati. Vihāraṃ parikkhipitvā ṭhitapiṭṭhipāsāṇo ekattha kittetvā aññattha na kittetabbaṃ. Vananimitte tiṇavanaṃ vā tacasāratālanāḷikerādirukkhavanaṃ vā na vaṭṭati antosārānaṃ pana sākasālādīnaṃ antosāramissakānaṃ vā rukkhānaṃ vanaṃ vaṭṭati. Tañca kho heṭṭhimaparicchedena catupañcarukkhamattaṃpi tato oraṃ na vaṭṭati tato paraṃ yojanasatikampi vaṭṭati. Sace vanamajjhe vihāraṃ karonti vanaṃ na kittetabbaṃ. Ekadesaṃ antosīmāya kātukāmehipi vanaṃ akittetvā tattha rukkhapāsāṇādayo kittetabbā. Vihāraṃ parikkhipitvā ṭhitavanaṃ ekattha kittetvā aññattha na kittetabbaṃ. Rukkhanimitte tacasāro tālanāḷikerādirukkho na vaṭṭati. Antosāro jīvamānako antamaso ubbedhato aṭṭhaṅgulo parimāṇato sūcidaṇḍakappamāṇopi vaṭṭati tato oraṃ na vaṭṭati tato paraṃ dvādasayojano suppatiṭṭhita- nigrodhopi vaṭṭati. Vaṃsanaḷakasarāvādīsu bījaṃ ropetvā vaḍḍhāpito pamāṇupagopi na vaṭṭati. Tato apanetvā pana taṃ khaṇampi bhūmiyaṃ ropetvā koṭṭhakaṃ katvā udakaṃ āsiñcitvā kittetuṃ vaṭṭati. Navamūlasākhāniggamanaṃ akāraṇaṃ. Khandhaṃ chinditvā ropite pana etaṃ yujjati. Kittentena ca rukkhotipi vattuṃ vaṭṭati sākarukkho Sālarukkhotipi. Ekābaddhaṃ pana suppatiṭṭhitanigrodhasadisaṃ ekattha kittetvā aññattha kittetuṃ na vaṭṭati. Magganimitte arañña- khettanadītaḷākamaggādayo na vaṭṭanti. Jaṅghamaggo vā sakaṭamaggo vā vaṭṭati yo vinibbijjhitvā dve tīṇi gāmantarāni gacchati. Yo pana jaṅghamaggo sakaṭamaggato ukkamitvā puna sakaṭamaggameva otarati ye vā jaṅghamaggasakaṭamaggā avalañjā te na vaṭṭanti. Jaṅghasatthasakaṭasatthehi valañjiyamānāyeva vaṭṭanti. Sace dve maggā nikkhamitvā pacchā sakaṭadhuramiva ekī bhavanti dvidhā bhinnaṭṭhāne vā sambandhaṭṭhāne vā sakiṃ kittetvā puna na kittetabbo. Ekābaddhaṃ nimittaṃ hetaṃ hoti. Sace vihāraṃ parikkhipitvā cattāro maggā catūsu disāsu gacchanti majjhe ekaṃ kittetvā aparaṃ kittetuṃ na vaṭṭati. Ekābaddhaṃ nimittaṃ hetaṃ. Koṇaṃ vinibbijjhitvā gatampana parabhāge kittetuṃ vaṭṭati. Vihāramajjhena vinibbijjhitvā gatamaggo pana na kittetabbo. Kittite nimittassa upari vihāro hoti. Sace sakaṭamaggassa antimacakkamaggaṃ nimittaṃ karonti maggo bahisīmāya hoti. Sace bāhiracakkamaggaṃ karonti bāhiracakkamaggo bahisīmāya hoti sesaṃ antosīmaṃ bhajati. Maggaṃ kittentena maggo pantho patho pajjotiādīsu yenakenaci nāmena kittetuṃ vaṭṭati. Parikkhāsaṇṭhānena vihāraṃ parikkhipitvā gatamaggo ekattha kittetvā aññattha kittetuṃ na vaṭṭati. Vammikanimitte heṭṭhimaparicchedena taṃdivasaṃ jāto Aṭṭhaṅgulubbedho govisāṇappamāṇopi vammiko vaṭṭati tato oraṃ na vaṭṭati tato paraṃ himavantapabbatasadisopi vaṭṭati. Vihāraṃ parikkhipitvā ṭhitampana ekābaddhaṃ ekattha kittetvā aññattha kittetuṃ na vaṭṭati. Nadīnimitte yassā dhammikānaṃ rājūnaṃ kāle anvaḍḍhamāsaṃ anudasāhaṃ anupañcāhanti evaṃ anatikkamitvā deve vassante valāhakesu vigatamattesu sotaṃ pacchijjati ayaṃ nadīsaṅkhyaṃ na gacchati. Yassā pana īdisesu vuṭṭhikālesu vassānassa cātummāse sotaṃ na pacchijjati timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā yattha katthaci uttarantiyā bhikkhuniyā antaravāsako temīyati ayaṃ nadīsaṅkhyaṃ gacchati nadī sīmaṃ bandhantānaṃ nimittaṃ hoti. Bhikkhuniyā nadīpāragamanepi uposathādisaṅghakammakaraṇepi nadīpārasīmasammannanepi ayameva nadī. Yā pana maggo viya sakaṭadhurasaṇṭhānena vā parikkhāsaṇṭhānena vā vihāraṃ parikkhipitvā gatā taṃ ekattha kittetvā aññattha kittetuṃ na vaṭṭati. Vihārassa catūsu disāsu aññamaññaṃ vinibbijjhitvā gate nadīcatukkepi eseva nayo. Asammissanadiyo pana catassopi kittetuṃ vaṭṭati. Sace vatiṃ karontā viya rukkhapāde nikkhaṇitvā vallipalāsādīhi nadīsotaṃ rumbhanti udakañca ajjhottharitvā āvaraṇaṃ pavattatiyeva nimittaṃ kātuṃ vaṭṭati. Yathā udakaṃ nappavattati evaṃ setumhi kate appavattamānā nadī nimittaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Pavattanaṭṭhāne nadīnimittaṃ appavattanaṭṭhāne udakanimittaṃ kātuṃ vaṭṭati. Yā pana Duvuṭṭhikāle vā gimhe vā nirudakabhāvena nappavattati sā vaṭṭati. Mahānadito udakamātikaṃ nīharanti sā kunnadīsadisā hutvā tīṇi sassāna sampādentī niccaṃ pavattati kiñcāpi pavattati nimittaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Yā pana mūle mahānadito nīhatāpi kālantare teneva nīhatamaggena nadiṃ bhinditvā sayaṃ va gacchantī parato suṃsumārādi- samākiṇṇā nāvādīhi sañcaritabbā nadī hoti taṃ nimittaṃ kātuṃ vaṭṭati. Udakanimitte nirudake ṭhāne nāvāya vā kumbhiyaṃ vā pātiādīsu vā udakaṃ pūretvā udakanimittaṃ kittetuṃ na vaṭṭati. Bhūmigatameva vaṭṭati. Tañca kho appavattanaudakaṃ āvāṭapokkharaṇi- taḷākajātassaraloṇisamuddādīsu ṭhitaṃ. Aṭṭhitaṃ pana oghanadīudaka- vāhakamātikādīsu udakaṃ na vaṭṭati. Andhakaṭṭhakathāyampana gambhīresu āvāṭādīsu ukkhepimaṃ udakaṃ nimittaṃ na kātabbanti vuttaṃ. Taṃ duvuttaṃ attano matimattameva. Ṭhitampana antamaso sūkarakhatāyapi gāmadārakānaṃ kīḷanavāpiyampi taṃ khaṇaññeva paṭhaviyaṃ āvāṭaṃ katvā kūṭehi āharitvā pūritaudakampi sace yāva kammavācā- pariyosānaṃ tiṭṭhati appaṃ vā hotu bahuṃ vā vaṭṭati. Tasmiṃ pana ṭhāne nimittasaññākaraṇatthaṃ pāsāṇavālikāpaṃsuādirāsi vā pāsāṇatthambho vā dārutthambho vā kātabbo. Taṃ kātuñca kāretuñca bhikkhussa vaṭṭati. Lābhasīmāyampana na vaṭṭati. Samānasaṃvāsakasīmā pana kassaci pīḷanaṃ na karoti kevalaṃ bhikkhūnaṃ vinayakammameva sādheti tasmā ettha vaṭṭati. Imehi ca Aṭṭhahi nimittehi asammissehipi aññamaññasammissehipi sīmā sammannituṃ vaṭṭatiyeva. Sā evaṃ sammannitvā bajjhamānā ekena dvīhi vā nimittehi abaddhā hoti. Tīṇi pana ādiṃ katvā vuttappakārānaṃ nimittānaṃ satenāpi baddhā hoti. Sā tīhi siṅghāṭakasaṇṭhānā hoti catūhi caturassā vā siṅghāṭaka- aḍḍhacandamudiṅgādisaṇṭhānā vā tato adhikehi nānāsaṇṭhānā vā. Taṃ bandhitukāmehi sāmantavihāresu bhikkhū tassa tassa vihārassa sīmāparicchedaṃ pucchatvā baddhasīmavihārānaṃ sīmāya sīmantarikaṃ abaddhasīmavihārānaṃ sīmāya upacāraṃ ṭhapetvā disācārikabhikkhūnaṃ nissañcārasamaye sace ekasmiṃ gāmakkhette sīmaṃ bandhitukāmā ye tattha baddhasīmā vihārā tesu bhikkhūnaṃ mayaṃ ajja sīmaṃ bandhissāma tumhe sakasakasīmāparicchedato mā nikkhamitthāti pesetabbaṃ. Ye abaddhasīmā vihārā tesu bhikkhū ekajjhaṃ sannipātetabbā chandārahānaṃ chando āharāpetabbo. Sace aññānipi gāmakkhettāni anto kātukāmā tesu gāmesu ye bhikkhū santi tehipi āgantabbaṃ anāgacchantānaṃ chando āharitabboti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana nānāgāmakkhettāni nāma pāṭekkaṃ baddhasīmāsadisāni na tato chandapārisuddhi āgacchati antonimittagatehi pana bhikkhūhi āgantabbanti vatvā puna āha samāna- saṃvāsakasīmāya sammannanakāle tesaṃ āgamanampi anāgamanampi vaṭṭati avippavāsasīmāya sammannanakāle pana antonimittagatehi āgantabbaṃ Anāgacchantānaṃ chando āharitabboti. Evaṃ sannipatitesu pana bhikkhūsu chandārahānaṃ chandesu āhaṭesu tesu maggesu nadītittha- gāmadvārādīsu ca āgantukabhikkhūnaṃ sīghaṃ sīghaṃ hatthapāsānayanatthañca bahisīmakaraṇatthañca ārāmike ceva samaṇuddese ca ṭhapetvā bherīsaññaṃ vā saṅkhasaññaṃ vā katvā nimittakittanānantaraṃ vuttāya suṇātu me bhante saṅghotiādikāya kammavācāya sīmā bandhitabbā. Kammavācāpariyosāneyeva nimittāni bahi katvā heṭṭhā paṭhavīsandhāraka- udakaṃ pariyantaṃ katvā sīmā gatā hoti. Imampana saṃvāsakasīmaṃ sammannantehi pabbajjūpasampadādīnaṃ saṅghakammānaṃ sukhakaraṇatthaṃ paṭhamaṃ khaṇḍasīmā bandhitabbā. Tampana bandhantehi vattaṃ jānitabbaṃ. Sace hi bodhicetiyabhattasālādīni sabbavatthūni patiṭṭhāpetvā katavihāre bandhanti vihāramajjhe bahūnaṃ samosaraṇaṭṭhāne abandhitvā vihārapaccante vivittokāse bandhitabbā. Akatavihāre bandhantehi bodhicetiyādīnaṃ sabbavatthūnaṃ ṭhānaṃ sallakkhetvā yathā patiṭṭhitesu vatthūsu vihārapaccante vivittokāse hoti evaṃ bandhitabbā. Sā heṭṭhimaparicchedena sace ekavīsati bhikkhū gaṇhāti vaṭṭati tato oraṃ na vaṭṭati paraṃ bhikkhusahassaṃ gaṇhantīpi vaṭṭati. Taṃ bandhantehi sīmamālakassa samantā nimittupagā pāsāṇā ṭhapetabbā. Na khaṇḍasīmāyaṃ ṭhitehi mahāsīmā bandhitabbā na mahāsīmāyaṃ ṭhitehi khaṇḍasīmā bandhitabbā. Khaṇḍasīmāyameva pana ṭhatvā khaṇḍasīmā bandhitabbā mahāsīmāyameva ṭhitehi mahāsīmā Bandhitabbā tatrāyaṃ bandhanavidhi samantā eso pāsāṇo nimittanti evaṃ nimittāni kittetvā kammavācāya sīmā sammannitabbā. Atha tassāeva daḷhīkammatthaṃ avippavāsakammavācā kātabbā. Evañhi sīmaṃ samūhanissāmāti āgatā samūhanituṃ na sakkhissanti. Sīmaṃ sammannitvā bahi sīmantarikapāsāṇā ṭhapetabbā. Sīmantarikā pacchimakoṭiyā ekaratanappamāṇā vaṭṭati. Vidatthippamāṇāpi vaṭṭatīti kurundiyaṃ caturaṅgulappamāṇāpi vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana vihāro mahā hoti dvepi tissopi taduttarīpi khaṇḍasīmāyo bandhitabbā. Evaṃ khaṇḍasīmaṃ sammannitvā mahāsīmā- sammatikāle khaṇḍasīmato nikkhamitvā mahāsīmāya ṭhatvā samantā anupariyāyantehi sīmantarikapāsāṇā kittetabbā tato avasesa- nimittāni kittetvā hatthapāsaṃ avijahantehi kammavācāya samāna- saṃvāsakasīmaṃ sammannitvā tassā daḷhīkammatthaṃ avippavāsakammavācāpi kātabbā. Evaṃ hi sīmaṃ samūhanissāmāti āgatā samūhanituṃ na sakkhissanti. Sace pana khaṇḍasīmāya nimittāni kittetvā tato sīmantarikāya nimittāni kittetvā mahāsīmāya nimittāni kittenti evaṃ tīsu ṭhānesu nimittāni kittetvā yaṃ sīmaṃ icchanti taṃ paṭhamaṃ bandhituṃ vaṭṭati. Evaṃ santepi yathāvuttena nayena khaṇḍasīmato paṭṭhāya bandhitabbā. Evaṃ baddhāsu pana sīmāsu khaṇḍasīmāya ṭhitā bhikkhū mahāsīmāya kammaṃ karontānaṃ na kopenti mahāsīmāya vā ṭhitā khaṇḍasīmāya karontānaṃ sīmantarikāya pana ṭhitā Ubhinnampi na kopenti gāmakkhette ṭhatvā kammaṃ karontānampana sīmantarikāya ṭhitā kopenti sīmantarikā hi gāmakkhettaṃ bhajati.