{140} Tiyojanaparamanti ettha tiyojanaṃ paramaṃ pamāṇametissāti tiyojanaparamā taṃ tiyojanaparamaṃ. Sammannantena majjhe ṭhatvā yathā catūsu disāsu diyaḍḍhadiyaḍḍhayojanaṃ hoti evaṃ sammannitabbā. Sace pana majjhe ṭhatvā ekekadisato tiyojanaṃ karonti chayojanā hontīti na vaṭṭati. Caturassaṃ vā tikoṇaṃ vā sammannantena yathā koṇato koṇaṃ tiyojanaṃ hoti evaṃ sammannitabbā. Sace hi yena kenaci pariyantena kesaggamattampi tiyojanaṃ atikkāmeti āpattiñca āpajjati sīmā ca asīmāva hoti.
Nadīpāranti ettha pārayatīti pārā kiṃ pārayati nadiṃ nadiyā pārā nadīpārā taṃ nadīpāraṃ ajjhottharamānanti attho. Ettha pana nadiyā lakkhaṇaṃ nadīnimittesu vuttanayameva. Yatthassa dhuvanāvā vāti yattha nadiyā sīmabandhanaṭṭhānagatesu titthesu niccasañcaraṇanāvā assa yā sabbantimena paricchedena pājanapurisena saddhiṃ tayo jane vahati. Sace pana sā nāvā uddhaṃ vā adho vā kenacideva karaṇīyena pana āgamanatthāya nītā vā thenehi vā hatā avassaṃ labbhaneyyā yā pana vātena vā chinnabandhanā vīcīhi nadīmajjhaṃ nītā avassaṃ āharitabbā puna dhuvanāvāva hoti udake ogate thalaṃ ussāditāpi sudhākasaṭādīhi pūretvā ṭhapitāpi dhuvanāvāva. Sace bhinnanāvā visaṅkhatapadarā vā na vaṭṭati. Mahāpadumatthero panāha sacepi tāvakālikaṃ nāvaṃ ānetvā sīmabandhanaṭṭhāne ṭhapetvā nimittāni kittenti dhuvanāvāyeva hotīti. Tatra mahāsumatthero āha nimittaṃ vā sīmā vā kammavācāya gacchati na nāvāya bhagavatā ca dhuvanāvā anuññātā tasmā nibaddhanāvāyeva vaṭṭatīti. Dhuvasetu vāti yattha rukkhasaṅghāṭamayo vā padarabaddho vā jaṅghasatthasetu vā hatthiassādīnaṃ sañcaraṇayoggo mahāsetu vā atthi antamaso taṃkhaṇaññeva rukkhaṃ chinditvā manussānaṃ sañcaraṇayoggo ekapadikasetupi dhuvasetutveva saṅkhaṃ gacchati. Sace pana uparibaddhāni vettalatādīni hatthena gahetvāpi na sakkā hoti tena sañcarituṃ na vaṭṭati. Evarūpaṃ nadīpārasīmaṃ sammannitunti yatthāyaṃ vuttappakārā dhuvanāvā vā dhuvasetu vā abhimukhatittheyeva atthi evarūpaṃ nadīpārasīmaṃ sammannituṃ anujānāmīti Attho. Sace dhuvanāvā vā dhuvasetu vā abhimukhatitthe natthi īsakaṃ uddhaṃ abhirūhitvā adho vā orohitvā atthi evampi vaṭṭati. Karavikatissatthero pana gāvutamattabbhantarepi vaṭṭatīti āha. Imañca pana nadīpārasīmaṃ sammannantena ekasmiṃ tīre ṭhatvā uparisote nadītīre nimittaṃ kittetvā tato paṭṭhāya attānaṃ parikkhipantena yattakaṃ paricchedaṃ icchati tassa pariyosāne adhosotepi nadītīre nimittaṃ kittetvā paratīre sammukhaṭṭhāne nadītīre nimittaṃ kittetabbaṃ tato paṭṭhāya yattakaṃ paricchedaṃ icchati tassa vasena yāva uparisote paṭhamakittitanimittassa sammukhā nadītīre nimittaṃ tāva kittetvā paccāharitvā paṭhamakittitanimittena saddhiṃ ghaṭetabbaṃ. Atha sabbanimittānaṃ anto ṭhite bhikkhū hatthapāsagate katvā kammavācāya sīmā sammannitabbā. Nadiyaṃ ṭhitā anāgatāpi kammaṃ na kopenti. Sammatipariyosāne ṭhapetvā nadiṃ nimittānaṃ anto paratīre ca orimatīre ca ekā sīmā hoti. Nadī pana baddhasīmasaṅkhaṃ na gacchati visuṃ nadīsīmāeva hi sā. Sace antonadiyaṃ dīpako hoti taṃ antosīmāyaṃ kātukāmena purimanayeneva attanā ṭhitatīre nimittāni kittetvā dīpakassa orimante ca pārimante ca nimittaṃ kittetabbaṃ atha paratīre nadiyā orimatīre nimittassa sammukhaṭṭhāne nimittaṃ kittetvā tato paṭṭhāya purimanayeneva yāva uparisote paṭhamakittitanimittassa sammukhā nimittaṃ tāva kittetabbaṃ atha dīpakassa pārimante ca orimante ca nimittaṃ kittetvā Paccāharitvā paṭhamakittitanimittena saddhiṃ ghaṭetabbaṃ atha dvīsu tīresu dīpake ca bhikkhū sabbeva hatthapāsagate katvā kammavācāya sīmā sammannitabbā. Nadiyaṃ ṭhitā anāgacchantāpi kammaṃ na kopenti. Sammatipariyosāne ṭhapetvā nadiṃ nimittānaṃ anto tīradvayañca dīpako ca ekasīmā hoti. Nadī pana nadīsīmāyeva.