Evañca pana bhikkhave ticīvarena avippavāso samūhantabboti ettha samūhantena bhikkhunā vattaṃ jānitabbaṃ. Tatrīdaṃ vattaṃ khaṇḍasīmāya ṭhatvā avippavāsasīmā na samūhantabbā tathā avippavāsasīmāya ṭhatvā khaṇḍasīmāpi. Khaṇḍasīmāya pana ṭhitena khaṇḍasīmāva samūhanitabbā tathā itarāya ṭhitena itarā. Sīmaṃ nāma Dvīhi kāraṇehi samūhananti pakatiyā khuddakaṃ puna āvāsavaḍḍhanatthāya mahatiṃ vā kātuṃ pakatiyā mahatiṃ puna aññesaṃ vihārokāsa- dānatthāya khuddakaṃ vā kātuṃ. Tattha sace khaṇḍasīmañca avippavāsasīmañca jānanti samūhanituñceva bandhituñca sakkhissanti. Khaṇḍasīmampana jānantā avippavāsaṃ ajānantāpi samūhanituñceva bandhituñca sakkhissanti. Khaṇḍasīmaṃ ajānantā avippavāsaṃyeva jānantā cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇauposathāgārādīsu nirāsaṅkaṭṭhānesu ṭhatvā appevanāma samūhanituṃ sakkhissanti. Paṭibandhitumpana na sakkhissanteva. Sace bandheyyuṃ sīmāsambhedaṃ katvā vihāraṃ avihāraṃ kareyyuṃ tasmā na samūhanitabbā. Ye pana ubhopi na jānanti te neva samūhanituṃ na bandhituṃ sakkhissanti. Ayañhi sīmā nāma kammavācāya vā asīmā hoti sāsanantaradhānena vā. Na ca sakkā sīmaṃ ajānantehi kammavācaṃ kātuṃ tasmā na samūhanitabbā. Sādhukampana ñatvāyeva samūhanitabbā ca bandhitabbā cāti.

{147} Evaṃ baddhasīmāvasena samānasaṃvāsañca ekuposathabhāvañca dassetvā idāni abaddhasīmesupi okāsesu taṃ dassento asammatāya bhikkhave sīmāya aṭṭhapitāyātiādimāha. Tattha aṭṭhapitāyāti aparicchinnāya. Gāmagahaṇena cettha nagarampi gahitameva hoti. Tattha yattake padese tassa gāmassa bhojakā baliṃ labhanti so padeso appo vā hotu mahanto vā gāmasīmātveva saṅkhaṃ gacchati. Nagaranigamasīmāsupi eseva nayo. Yampi ekasmiṃyeva gāmakkhette ekaṃ padesaṃ ayaṃ visuṃgāmo hotūti paricchinditvā rājā kassaci deti sopi visuṃgāmasīmā hotiyeva. Tasmā sā ca itarā ca pakatigāmanigamanagarasīmā baddhasīmāsadisāyeva honti. Kevalampana ticīvaravippavāsaparihāraṃ na labhanti. Evaṃ gāmantavāsīnaṃ sīmāparicchedaṃ dassetvā idāni araññakānaṃ dassento agāmake cetiādimāha. Tattha agāmake ceti gāmanigamanagarasīmāhi aparicchinne aṭavippadese. Athavā agāmake ceti vijjhāṭavīsadise araññe bhikkhu vasati athassa ṭhitokāsato samantā sattabbhantarā samāna- saṃvāsakasīmāti attho. Ayaṃ sīmā ticīvaravippavāsaparihārampi labhati. Tattha ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatihatthappamāṇaṃ hoti. Majjhe ṭhitassa samantā sattabbhantarā vinivedhena cuddasa honti. Sace dve saṅghā visuṃ vinayakammāni karonti dvinnaṃ sattabbhantarānaṃ antare aññamekaṃ sattabbhantaraṃ upacāratthāya ṭhapetabbaṃ. Sesā sattabbhantarasīmakathā mahāvibhaṅge uddositasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttanayena gahetabbā. Sabbā bhikkhave nadī asīmāti yākāci nadīlakkhaṇappattā nadī nimittāni kittetvā etaṃ baddhasīmaṃ karomāti katāpi asīmāva hoti. Sā pana attano sabhāveneva baddhasīmā- sadisā sabbamettha saṅghakammaṃ kātuṃ vaṭṭati. Samuddajātassaresupi eseva nayo. Ettha ca jātassaro nāma yena kenaci khaṇitvā akato sayañjātasobbho samantato āgatena udakena pūrito tiṭṭhati.

เล่มที่ ๔ มหาวรรค ภาค ๑๘๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “สมมติสีมาและนิมิตแห่งสีมา”