อาหารปัจจัย

๑๕. อาหารปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา

อาหารปจฺจยนิทฺเทเส กพฬิงฺกาโร อาหาโรติ จตุสนฺตติสมุฏฺฐาเน รูเป โอชา อาหาโร นาม. โส ปน ยสฺมา กพฬํ กตฺวา อชฺโฌหริโตว

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สาวเสสวเสน เทสนา ๒ ฉ.ม. สมฺปยุตฺตธมฺมานํ

@๓ ฉ.ม. สมฺปยุตฺตกฺขนฺธานญฺเญว อาหารกิจฺจํ กโรติ, น พหิฏฺฐิโต, ตสฺมา อาหาโรติ อวตฺวา "กพฬิงฺกาโร อาหาโร"ติ วุตฺตํ. กพฬํ กริตฺวา อชฺโฌหริตพฺพวตฺถุกตฺตา วา กพฬิงฺกาโรติ นามมตฺตเมเวตํ ๑- ตสฺส. อรูปิโน อาหาราติ ผสฺสเจตนาวิญฺญาณาหารา. ตํสมุฏฺฐานานนฺติ อิธาปิ กมฺมสมุฏฺฐานานิ คหิตาเนว. วุตฺตเญฺหตํ ปญฺหาวาเร:- ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตา อาหารา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ อาหารปจฺจเยน ปจฺจโยติ. อยํ ตาเวตฺถ ปาลิวณฺณนา.

อยํ ปน อาหารปจฺจโย สงฺเขปโต กพฬิงฺกาโร อาหาโร ผสฺโส เจตนา วิญฺญาณนฺติ จตฺตาโรว ธมฺมา โหนฺติ. ตตฺถ ฐเปตฺวา กพฬิงฺการาหารํ เสสา ตโย อรูปาหารา ชาติวเสน กุสลากุสลวิปากกิริยาเภทโต จตุธา ภิชฺชนฺติ. ปุน ภูมิเภเทน กุสโล จตุธา, อกุสโล เอกธา, วิปาโก จตุธา, กิริยา ติธาติ เอวํ อเนกธา ภิชฺชนฺติ. กพฬิงฺกาโร อาหาโร ปน ชาติโต อพฺยากโต, ภูมิโต กามาวจโรวาติ เอวเมตฺถ นานปฺปการเภทโต วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

เอวํ ภินฺเน ปเนตฺถ จตุภูมิกาปิ ตโย กุสลาหารา ปญฺจโวกาเร อตฺตนา สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเจว จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส จ อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย, ฐเปตฺวา ปน รูปาวจรํ อวเสสา อรูเป สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเญว อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. อกุสลาหาเรสุปิ เอเสว นโย. จตุภูมิกวิปากาหารา ปน สพฺพตฺถ สมฺปยุตฺตกานํ อาหารปจฺจยา โหนฺติ. กามาวจรรูปาวจรวิปากา ปเนตฺถ ปญฺจโวกาเร อุปฺปชฺชมานา ปวตฺเต จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส ปฏิสนฺธิยํ กฏตฺตารูปสฺสาปิ อาหารปจฺจยา โหนฺติ. โลกุตฺตรา ปน จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺเสว, อรูเป อุปฺปนฺนา รูปสฺส ปจฺจยา น โหนฺติ. เตภูมิกาปิ ตโย กิริยาหารา ปญฺจโวกาเร สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเจว จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส จ, กามาวจรารูปาวจรา ปน อรูเป สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเญว อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. จตุสนฺตติสมุฏฺฐาโน กพฬิงฺการาหาโร กิญฺจาปิ "อิมสฺส

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. นามเมตํ กายสฺสา"ติ อวิเสสโต วุตฺโต, วิเสสโต ปนายเมตฺถ อาหารสมุฏฺฐานรูปสฺส ชนโก เจว อนุปาลโก จ หุตฺวา อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย โหติ, เสสติสนฺตติ- สมุฏฺฐานสฺส อนุปาลโกว หุตฺวา อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย โหตีติ เอวเมตฺถ ปจฺจยุปฺปนฺนโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโยติ.

อาหารปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.