นัตถิปัจจัย

๒๒. นตฺถิปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา

นตฺถิปจฺจยนิทฺเทเส สมนนฺตรนิรุทฺธาติ อญฺเญน จิตฺตุปฺปาเทน อนนฺตริกา หุตฺวา สมนนฺตรํ นิรุทฺธา. ปฏุปฺปนฺนานนฺติ ปจฺจุปฺปนฺนานํ. อิมินา นตฺถิปจฺจยสฺส โอกาสทานฏฺเฐน นตฺถิปจฺจยภาวํ สาเธติ. ปุริเมสุ หิ นิโรธวเสน ปจฺฉิมานํ ปวตฺตโนกาสํ อเทนฺเตสุ เตสํ ปฏุปฺปนฺนภาโว น สิยาติ อยเมตฺถ ปาลิวณฺณนา. เสสํ สพฺพํ อนนฺตรปจฺจเย วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. ปจฺจย- ลกฺขณเมว เหตฺถ นานํ, ปจฺจยานํ ปน ปจฺจยุปฺปนฺนานญฺจ นานากรณํ นตฺถิ. เกวลํ ปน ตตฺถ "จกฺขุวิญฺญาณธาตุ ตํสมฺปยุตฺตกา จ ธมฺมา มโนธาตุยา"ติ- อาทินา นเยน ปจฺจยา จ ปจฺจยุปฺปนฺนา จ สรูปโต ทสฺสิตา. อิธ ปน "สมนนฺตรนิรุทฺธา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา ปฏุปฺปนฺนานํ จิตฺตเจตสิกานํ ธมฺมานนฺ"ติ สพฺเพปิ เต นิโรธุปฺปาทวเสน สามญฺญโต ทสฺสิตาติ.

นตฺถิปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. โยเชตพฺพํ