อยํ ปน อาหารปจฺจโย สงฺเขปโต กพฬิงฺกาโร อาหาโร ผสฺโส เจตนา วิญฺญาณนฺติ จตฺตาโรว ธมฺมา โหนฺติ. ตตฺถ ฐเปตฺวา กพฬิงฺการาหารํ เสสา ตโย อรูปาหารา ชาติวเสน กุสลากุสลวิปากกิริยาเภทโต จตุธา ภิชฺชนฺติ. ปุน ภูมิเภเทน กุสโล จตุธา, อกุสโล เอกธา, วิปาโก จตุธา, กิริยา ติธาติ เอวํ อเนกธา ภิชฺชนฺติ. กพฬิงฺกาโร อาหาโร ปน ชาติโต อพฺยากโต, ภูมิโต กามาวจโรวาติ เอวเมตฺถ นานปฺปการเภทโต วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

เอวํ ภินฺเน ปเนตฺถ จตุภูมิกาปิ ตโย กุสลาหารา ปญฺจโวกาเร อตฺตนา สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเจว จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส จ อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย, ฐเปตฺวา ปน รูปาวจรํ อวเสสา อรูเป สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเญว อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. อกุสลาหาเรสุปิ เอเสว นโย. จตุภูมิกวิปากาหารา ปน สพฺพตฺถ สมฺปยุตฺตกานํ อาหารปจฺจยา โหนฺติ. กามาวจรรูปาวจรวิปากา ปเนตฺถ ปญฺจโวกาเร อุปฺปชฺชมานา ปวตฺเต จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส ปฏิสนฺธิยํ กฏตฺตารูปสฺสาปิ อาหารปจฺจยา โหนฺติ. โลกุตฺตรา ปน จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺเสว, อรูเป อุปฺปนฺนา รูปสฺส ปจฺจยา น โหนฺติ. เตภูมิกาปิ ตโย กิริยาหารา ปญฺจโวกาเร สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเจว จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส จ, กามาวจรารูปาวจรา ปน อรูเป สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺเญว อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. จตุสนฺตติสมุฏฺฐาโน กพฬิงฺการาหาโร กิญฺจาปิ "อิมสฺส

อาหารปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.