ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๔๔
  6. /
  7. อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน
  8. /
  9. เหตุทุกมิจฉัตตัตติกะ

เหตุทุกมิจฉัตตัตติกะ

เล่มที่ ๔๔ · ข้อ ๖๖๖ · บรรทัด ๓๕๖๙

คัดจากพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถา
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๑. เหตุทุกะ ๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ

๑. มิจฉัตตนิยตบท ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

[๔๒๙]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่เป็น เหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

[๔๓๐]

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย

[๔๓๑]

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (ย่อ)

[๔๓๒]

นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย กับนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

(พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๑. มิจฉัตตนิยตบท ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยและอธิปติปัจจัย

[๔๓๓]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนโดยอธิปติปัจจัยมีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๔๓๔]

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

ปัจจนียุทธาร

[๔๓๕]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนโดยสหชาตปัจจัย และ อุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

[๔๓๖]

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

อธิปติปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

(พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่ง ปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว)

๒. สัมมัตตนิยตบท ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย

[๔๓๗]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๔๓๘]

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย

[๔๓๙]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (ย่อ)

[๔๔๐]

นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย กับนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)

(พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๒. สัมมัตตนิยตบท ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยและอธิปติปัจจัย

[๔๔๑]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๔๔๒]

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๙ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

ปัจจนียุทธาร

[๔๔๓]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนโดยสหชาตปัจจัย และ อุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

[๔๔๔]

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

อธิปติปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

(พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่ง ปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว)

๓. อนิยตบท ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย

[๔๔๕]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๔๔๖]

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย

[๔๔๗]

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะ นอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)

[๔๔๘]

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

นอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ

นสมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ

นอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ

นอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ

นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

โนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ

โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)

(พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๓. อนิยตบท ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยเป็นต้น

[๔๔๙]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้น เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๔๕๐]

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๙ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

ปัจจนียุทธาร

[๔๕๑]

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นโดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

[๔๕๒]

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

(พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่ง ปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว)

เหตุทุกะและมิจฉัตตนิยตติกะ จบ

ที่มา: พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ ๔๔ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

หัวข้อก่อนหน้าเหตุทุกหินัตติกะกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๔๔อนุโลมทุกัตติกปัฏฐานหัวข้อถัดไปเหตุทุกมัคคารัมมณัตติกะ