ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๔๕
  6. /
  7. ปัจจนียานุโลมทุกทุกปัฏฐาน
  8. /
  9. นเหตุทุกนสเหตุกทุกเหตุทุกสเหตุกทุกะเป็นต้น

นเหตุทุกนสเหตุกทุกเหตุทุกสเหตุกทุกะเป็นต้น

เล่มที่ ๔๕ · ข้อ ๒๙๐๘ · บรรทัด ๑๑๑๕๗

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

19-24 Paccanīyānulomapaṭṭhānavaṇṇanā

[1]

Idāni kusalādīsu dhammesu paccayadhammaṃ paṭikkhipitvā paccayuppannassa akusalādibhāvaṃ appaṭikkhepavasena dhammānaṃ paccanīyānulomatāya laddhanāmaṃ paccanīyānuloma- paṭṭhānaṃ dassetuṃ nakusalaṃ dhammaṃ paṭicca akusalo dhammo uppajjati hetupaccayātiādi āraddhaṃ. Tattha nakusalaṃ dhammaṃ paṭiccāti kusalassa paccayabhāvaṃ vāreti, akusalo dhammo uppajjatīti akusalassa uppattiṃ anujānāti. Nakusalañhi akusalaṃ abyākataṃ vā, tañca sahajātapaccayaṃ katvā uppajjamāno kusalo nāma natthi, tasmā akusalābyākatavasena desanā katā. Tattha 1- "cittasamuṭṭhānañca rūpan"ti 1- evaṃ nakusalaṃ dhammaṃ paṭicca vissajjanaṃ veditabbaṃ. Abyākato dhammo uppajjati hetupaccayāti ayampana pañho "vipākābyākataṃ kiriyābyākataṃ ekaṃ khandhaṃ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpan"ti vissajjitova. Iti sabbapañhesu avissajjitassa atthānurūpaṃ vissajjanaṃ vissajjitassa ca pāliāgatameva vissajjanaṃ. Ekekasmiñca tikaduke vārappabhedapaccayagaṇanāvidhānaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayānusāreneva veditabbaṃ.

Ettāvatā ca:-

tikañca paṭṭhānavaraṃ dukuttamaṃ

dukaṃ tikañceva tikaṃ dukañca

@Footnote: 1-1 cha.Ma. akusalaṃ ekaṃ khandhaṃ paṭicca tayo khandhāti

Tikaṃ tikañceva dukaṃ dukañca

cha paccanīyānulomamhi nayā sugambhīrāti aṭṭhakathāyaṃ vuttagāthāya dīpitā dhammapaccanīyānulomapaṭṭhāne cha nayā niddiṭṭhā honti. Paccayavasena panettha ekekasmiṃ paṭṭhāne anulomādayo cattāro cattāro nayāti ekena pariyāyena catuvīsatinayapaṭimaṇḍitaṃ paccanīyānulomapaṭṭhānaññeva veditabbanti.

Paccanīyānulomapaṭṭhānavaṇṇanā niṭṭhitā.

Pariyosānavaṇṇanā

evaṃ dhammānulomādivasena catūsu paṭṭhānesu 1- ekekasmiṃ catuvīsatiyā catuvīsatiyā nayānaṃ vasena channavuti nayā honti. Tattha paccayanaye aggahetvā ekekasmiṃ paṭṭhāne tikadukādīnaṃyeva channaṃ channaṃ nayānaṃ vasenetaṃ catuvīsatinayapaṭimaṇḍitaṃ samantapaṭṭhānamahāpakaraṇaṃ veditabbaṃ. Keci pana "kusalārammaṇo dhammo akusalārammaṇo dhammo"tiādinā nayena ārammaṇamātikaṃ nāma ṭhapetvā "kusalārammaṇo dhammo kusalārammaṇassa dhammassa hetupaccayena paccayo"tiādinā nayena ārammaṇapaṭṭhānaṃ nāma dassetvā aparampi phassādīnaṃ vasenapi phassapaṭṭhānaṃ nāma uddharitvā dassenti, tampana 2- neva pāliyaṃ na aṭṭhakathāsu sandissatīti idha na vicāritaṃ. Saṅgītiāruḷhapālivaseneva panettha vaṇṇanā katāti veditabbā.

Ettāvatā ca:-

sammuḷhā yattha pajā tantākulādibhāvamāpannā

nekavidhadukkhaggahaṇaṃ saṃsāraṃ nātivattanti.

@Footnote: 1 cha.Ma. vāresu 2 cha.Ma. taṃ

Paccayabhedakusalo 1- lokagarutampi paccayākāraṃ

atinippuṇagambhīraṃ javanabbhūmiṃ buddhañāṇassa.

Kusalādidhammabhedaṃ nissāya nayehi vividhagaṇanehi

vitthārento sattama- mabhidhammappakaraṇaṃ satthā.

Suvihitasanniṭṭhāno paṭṭhānaṃ nāma yaṃ pakāsesi

saddhāyesā 2- samāraddhā yā aṭṭhakathā mayā tassa.

Ācariyānaṃ vādampi 3- avihāya vibhajjavādisīhānaṃ 4-

atibahuvidhantarāye lokamhi anantarāyena.

Sā esā ajja yathā 5- cuddasamattehi bhāṇavārehi

atthaṃ pakāsayantī paṭṭhānavarassa sakalassa.

Sanniṭṭhānaṃ pattā yatheva niṭṭhaṃ tathā bahujanassa

sampāpuṇantu sīghaṃ kalyāṇā sabbasaṅkappā.

Ettāvatā:-

sattappakaraṇaṃ nātho abhidhammamadesayi

devātidevo devānaṃ devalokamhi yaṃ pure.

Tassa aṭṭhakathā esā sakalassāpi niṭṭhitā

ciraṭṭhitatthaṃ dhammassa niṭṭhapentena taṃ mayā.

Yaṃ pattaṃ kusalaṃ tassa ānubhāvena pāṇino

sabbe saddhammarājassa ñatvā dhammaṃ sukhāvahaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. paccayabhede kusalo 2 cha.Ma. saddhāya 3 cha.Ma. vādaṃ

@4 cha.Ma. vibhajjavādisissānaṃ 5 cha.Ma. sā evaṃ ajja katā

Pāpuṇantu visuddhāya sukhāya paṭipattiyā

asokamanupāyāsaṃ nibbānasukhamuttamaṃ.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo dhamme hontu sagāravā

sabbepi sattā kālena sammā devo pavassatu.

Yathā rakkhiṃsu porāṇā surājāno tathevimaṃ

rājā rakkhatu dhammena attanova pajaṃ pajanti.

Paṭṭhānappakaraṇaṭṭhakathā niṭṭhitā.

Niṭṭhitā ca dhātukathādipañcapakaraṇaṭṭhakathā.

Nigamanakathā

paramavisaddhasuddhābuddhiviriyapaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudaya- samuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattippabhede sāṭṭhakathe satthusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena mahāveyyākaraṇena karaṇasampattijanitasukhaviniggatamadhurodāravacanalāvaṇṇayuttena yuttamutta- vādinā vādivarena mahākavinā pabhinnapaṭisambhidāparivāre chaḷabhiññāpaṭisambhidādip- pabhedaguṇapaṭimaṇḍite uttarimanussadhamme suppatiṭṭhitabuddhīnaṃ theravaṃsappadīpānaṃ therānaṃ mahāvihāravāsīnaṃ vaṃsālaṅkārabhūtena suvipulavisuddhabuddhinā 1- buddhaghosoti garūhi gahitanāmadheyyena therena katā ayaṃ sakalassāpi abhidhammapiṭakassa aṭṭhakathā:-

tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ lokanittharaṇesinaṃ

dassentī kulaputtānaṃ nayaṃ paññāvisuddhiyā.

Yāva buddhoti nāmampi suddhacittassa tādino

lokamhi lokajeṭṭhassa pavattati mahesinoti.

Abhidhammapiṭakaṭṭhakathā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๕๕ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้านสนิทัสนัตติกนปริตตัตติกสนิทัสสนัตติกปริตตัตติกะกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๔๕ปัจจนียานุโลมทุกทุกปัฏฐาน