เรื่องพระโสณกุฏิกัณณะ

{๒๕๗} กุรรฆเรติ เอวํนามเก นคเร ฯ เอเตนสฺส โคจรคาโม วุตฺโต ฯ ปปาเต ปพฺพเตติ ปปาตนามเก ปพฺพเต ฯ เอเตนสฺส นิวาสนฏฺฐานํ วุตฺตํ ฯ โสโณติ ตสฺส นามํ ฯ โกฏิอคฺฆนกมฺปน กณฺณปิลนฺธนกํ ธาเรติ ตสฺมา กุฏิกณฺโณติ วุจฺจติ ฯ โกฏิกณฺโณติ อตฺโถ ฯ เอกเสยฺยนฺติ เอกกสฺส เสยฺยํ อนุยุญฺชกาลยุตฺตนฺติ อตฺโถ ฯ ปาสาทิกนฺติ ปสาทชนกํ ฯ ปสาทนียนฺติ อิทํ ตสฺเสว อตฺถเววจนํ ฯ อุตฺตมทมถสมถนฺติ อุตฺตมํ ทมถญฺจ สมถญฺจ ปญฺญญฺจ สมาธิญฺจ กายุปสมญฺจ จิตฺตุปสมญฺจาติปิ อตฺโถ ฯ ทนฺตนฺติ สพฺเพสํ วิสูกายิกวิปฺผนฺทิตานํ อุปจฺฉินฺนตฺตา ทนฺตํ ขีณกิเลสนฺติ อตฺโถ ฯ คุตฺตนฺติ สํวรคุตฺติยา คุตฺตํ ฯ ยตินฺทฺริยนฺติ ชิตินฺทฺริยํ ฯ นาคนฺติ อาคุวิรหิตํ กิเลสวิรหิตนฺติ อตฺโถ ฯ ติณฺณํ เม วสฺสานํ อจฺจเยนาติ มม ปพฺพชฺชาทิวสโต ปฏฺฐาย ติณฺณํ วสฺสานํ อจฺจเยน ฯ อุปสมฺปทํ อลตฺถนฺติ อหํ อุปสมฺปทํ ลภึ ฯ กณฺหุตฺตราติ กณฺหมตฺติกุตฺตรา อุปริวฑฺฒิตกณฺหมตฺติกาติ อตฺโถ ฯ โคกณฺฏกหตาติ คุนฺนํ ขุเรหิ อกฺกนฺตภูมิโต สมุฏฺฐิเตหิ โคกณฺฏเกหิ อุปหตา ฯ เต กิร โคกณฺฏเก เอกปฏลิกา อุปาหนา รกฺขิตุํ น สกฺโกนฺติ เอวํ ขรา โหนฺติ ฯ เอรคุ โมรคุ มชฺชารุ ชนฺตูติ อิมา จตสฺโสปิ ติณชาติโย เอเตหิ กฏสารเก จ ตฏฺฏิกาโย จ กโรนฺติ ฯ ตตฺถ เอรคูติ เอรกติณํ ตํ โอฬาริกํ โมรคุติณํ ตมฺพสีสํ สุขุมํ มุทุกํ สุขสมฺผสฺสํ เตน กตา ตฏฺฏิกา นิปชฺชิตฺวา วุฏฺฐิตมตฺเต ปุน อุทฺธุมานา หุตฺวา ติฏฺฐติ มชฺชารุนา สาฏเกปิ กโรนฺติ ชนฺตุสฺส มณิสทิโส วณฺโณ โหติ ฯ เสนาสนํ ปญฺญาเปสีติ ภิสึ วา กฏสารกํ วา ปญฺญาเปสิ ฯ ปญฺญาเปตฺวา จ ปน โสณสฺส อาโรเจสิ อาวุโส สตฺถา ตยา สทฺธึ เอกาวาเส วสิตุกาโม คนฺธกุฏิยํเยว เต เสนาสนํ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ ปฏิภาตุ ตํ ภิกฺขุ ธมฺโม ภาสิตุนฺติ ปฏิภาณสงฺขาตสฺส ญาณสฺส ภาสิตุํ อภิมุโข โหตุ ฯ อฏฺฐกวคฺคิกานีติ ตานิ อภาสิ ฯ วิสฺสฏฺฐายาติ วิสฺสฏฺฐกฺขราย ฯ อเนลคลายาติ เอลกภาโว น โหติ ฯ อริโย น รมตี ปาเป ปาเป น รมตี สุจีติ โย หิ กายวาจามโนโสเจยฺเยน สมนฺนาคโต โส ปาเป น รมติ ตสฺมา อริโยปิ ปาเป น รมตีติ วิเสสทสฺสนตฺถํ ปาเป น รมติ สุจีติ วุตฺตํ ฯ {๒๕๘} อยํ ขฺวสฺส กาโลติ อยํ โข กาโล ภเวยฺย ฯ ปริทสฺสีติ ปริทสฺเสสิ ฯ อิทญฺจิทญฺจ วเทยฺยาสีติ ยํ เม อุปชฺฌาโย ชานาเปสิ ตสฺส อยํ กาโล ภเวยฺย หนฺททานิ อาโรเจมิ ตํ สาสนนฺติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ {๒๕๙} วินยธรปญฺจเมนาติ อนุสฺสาวนกอาจริยปญฺจเมน ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว สพฺพปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ คณงฺคณุ- ปาหนนฺติ เอตฺถ มนุสฺสจมฺมํ ฐเปตฺวา เยน เกนจิ จมฺเมน อุปาหนา วฏฺฏติ ฯ อุปาหนโกสกสตฺถโกสกกุญฺจิกโกสเกสุปิ เอเสว นโย ฯ จมฺมานิ อตฺถรณานีติ เอตฺถ ปน ยงฺกิญฺจิ เอฬกจมฺมญฺจ อชจมฺมญฺจ อตฺถริตฺวา นิปชฺชิตุํ วา นิสีทิตุํ วา วฏฺฏติ ฯ มิคจมฺเม เอนิมิโค วาตมิโค ปสทมิโค กุรุงฺคมิโค มิคมาตุโก โรหิตมิโคติ เอเตสํเยว จมฺมานิ วฏฺฏนฺติ อญฺเญสํ ปน น วฏฺฏติ ฯ

มกโฏ กาฬสีโห จ สรโภ กทลีมิโค

เย จ วาฬมิคา เกจิ เตสํ จมฺมํ น วฏฺฏติ ฯ

ตตฺถ วาฬมิคาติ สีหพฺยคฺฆทีปิอจฺฉตรจฺฉา ฯ น เกวลญฺจ เอเตเยว เยสํ ปน จมฺมํ น วฏฺฏตีติ วุตฺตํ เต ฐเปตฺวา อวเสสา อนฺตมโส โคมหิสสสวิฬาราทโยปิ สพฺเพ อิมสฺมึ อตฺเถ วาฬมิคาเตฺวว เวทิตพฺพา ฯ เอเตสญฺหิ สพฺเพสํ จมฺมํ น วฏฺฏติ ฯ น ตาว ตํ คณนูปคํ ยาว น หตฺถํ คจฺฉตีติ ยาว อาหริตฺวา วา น ทินฺนํ ตุมฺหากํ ภนฺเต จีวรํ อุปฺปนฺนนฺติ ปหิณิตฺวา วา นาโรจิตํ ตาว คณนํ น อุเปติ ๑- อนธิฏฺฐิตํ วฏฺฏติ อธิฏฺฐาตพฺพคหณํ น อุเปตีติ อตฺโถ ๑- ฯ ยทา ปนาเนตฺวา วา ทินฺนํ โหติ ปหิณิตฺวา วา อาโรจิตํ อุปฺปนฺนนฺติ วา สุตํ ตโต ปฏฺฐาย ทสาหเมว ปริหารํ ลภตีติ ฯ

จมฺมกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

@เชิงอรรถ: ๑-๑ สเจ อนธิฏฺฐิตํ วฏฺฏติ อธิฏฺฐิตญฺจ คณนํ น อุเปตีติ อตฺโถ อิติปิ ทิสฺสติ ฯ