เรื่องพระอาพาธโรคท้องร่วง

{๓๖๕} มญฺจเก นิปาเตสุนฺติ เอวํ โธวิตฺวา อญฺญํ กาสาวํ นิวาเสตฺวา มญฺจเก นิปชฺชาเปสุํ นิปชฺชาเปตฺวาว ปนายสฺมา อานนฺโท มุตฺตกรีสกิลิฏฺฐํ กาสาวํ โธวิตฺวา ภูมิยํ ปริภณฺฑํ อกาสิ ฯ โย ภิกฺขเว มํ อุปฏฺฐเหยฺย โส คิลานํ อุปฏฺฐเหยฺยาติ โย มํ โอวาทานุสาสนีกรเณน อุปฏฺฐเหยฺย โส คิลานํ อุปฏฺฐเหยฺย ฯ มม โอวาทการเกน คิลาโน อุปฏฺฐาตพฺโพติ อยเมตฺถ อตฺโถ ฯ ภควโต จ คิลานสฺส จ อุปฏฺฐานํ เอกสทิสนฺติ เอวมฺปเนตฺถ อตฺโถ น คเหตพฺโพ ฯ สงฺเฆน อุปฏฺฐาเปตพฺโพติ ๑- ยสฺเสเต อุปชฺฌายาทโย ตสฺมึ วิหาเร นตฺถิ อาคนฺตุโก โหติ เอกจาริโก

@เชิงอรรถ: ๑. อุปฏฺฐาตพฺโพติ ปาลิยา ทิสฺสติ ฯ โส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภาโร ตสฺมา สงฺเฆน อุปฏฺฐาตพฺโพ โน เจ อุปฏฺฐเหยฺย สกลสฺส สงฺฆสฺส อาปตฺติ ฯ วารํ ฐเปตฺวา ชคฺคนฺเตสุ ปน โย อตฺตโน วาเร น ชคฺคติ ตสฺเสว อาปตฺติ ฯ สงฺฆตฺเถโรปิ วารโต น มุจฺจติ ฯ สเจ สกโล สงฺโฆ เอกสฺส ภารํ กโรติ เอโก วา วตฺตสมฺปนฺโน ภิกฺขุ อหเมว ชคฺคิสฺสามีติ ปฏิปชฺชติ สงฺโฆ อาปตฺติโต มุจฺจติ ฯ {๓๖๖} อภิกฺกนฺตํ วา อภิกฺกมตีติอาทีสุ วฑฺฒนฺตํ วา อาพาธํ อิทํ นาม เม ปริภุญฺชนฺตสฺส วฑฺฒติ อิทํ นาม เม ปริภุญฺชนฺตสฺส ปริหายติ อิทํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ติฏฺฐตีติ ยถาภูตํ นาวิกโรตีติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ นาลนฺติ นปฺปฏิรูโป น ยุตฺโต อุปฏฺฐาตุํ ฯ เภสชฺชํ สํวิธาตุนฺติ เภสชฺชํ โยเชตุํ อสมตฺโถ โหติ ฯ อามิสนฺตโรติ อามิสํ อสฺส อนฺตรนฺติ อามิสนฺตโร ฯ อนฺตรนฺติ การณํ วุจฺจติ ฯ อามิสการโณ ยาคุภตฺตปตฺตจีวรานิ ปตฺเถนฺโต อุปฏฺฐาตีติ อตฺโถ ฯ

{๓๖๗} กาลกเตติ กาลกิริยาย ฯ คิลานุปฏฺฐากานํ ทาตุนฺติ เอตฺถ อนนฺตรํ วุตฺตาย กมฺมวาจาย ทินฺนํปิ อปโลเกตฺวา ทินฺนํปิ ทินฺนเมว โหติ วฏฺฏติ ฯ {๓๖๙} ยํ ตตฺถ ลหุภณฺฑํ ยํ ตตฺถ ครุภณฺฑนฺติ เอตฺถ ลหุภณฺฑครุภณฺฑานํ นานากรณํ ปรโต วณฺณยิสฺสาม ฯ คิลานุ- ปฏฺฐากลาเภ ปน อยํ อาทิโต ปฏฺฐาย วินิจฺฉโย สเจ สกเล ภิกฺขุสงฺเฆ อุปฏฺฐหนฺเต กาลํ กโรติ สพฺเพปิ สามิกา ฯ อถ เอกจฺเจหิ วาเร กเต เอกจฺเจหิ วาเร อกเตเยว กาลํ กโรติ ตตฺถ เอกจฺเจ อาจริยา วทนฺติ สพฺเพปิ อตฺตโน วาเร สมฺปตฺเต กเรยฺยุํ ตสฺมา สพฺเพปิ สามิโนติ ฯ เอกจฺเจ วทนฺติ เยหิ ชคฺคิโต เตเยว ลภนฺติ อิตเร น ลภนฺตีติ ฯ สเจ สามเณเร กาลกเตปิสฺส จีวรํ อตฺถิ คิลานุปฏฺฐากานํ ทาตพฺพํ โน เจ อตฺถิ ยํ อตฺถิ ตํ ทาตพฺพํ อญฺญสฺมึ ปริกฺขาเร สติ จีวรภาคํ กตฺวา ทาตพฺพํ ฯ ภิกฺขุ จ สามเณโร จ สเจ สมํ อุปฏฺฐหึสุ สมโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ อถ สามเณโรว อุปฏฺฐหติ ภิกฺขุสฺส สํวิทหนมตฺตเมว โหติ สามเณรสฺส เชฏฺฐโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ สเจ สามเณโร ภิกฺขุนา อานีตอุทเกน ยาคุํ ปจิตฺวา ปฏิคฺคาหาปนมตฺตเมว กโรติ ภิกฺขุ อุปฏฺฐหติ ภิกฺขุสฺส เชฏฺฐโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ พหู ภิกฺขู สพฺเพ สมคฺคา หุตฺวา อุปฏฺฐหนฺติ สพฺเพสํ สมโก ภาโค ทาตพฺโพ ฯ โย ปเนตฺถ วิเสเสน อุปฏฺฐหติ ตสฺส วิเสโส ทาตพฺโพ ฯ เยน ปน เอกทิวสํ คิลานุปฏฺฐากวเสน ยาคุภตฺตํ วา ปจิตฺวา ทินฺนํ นหานํ วา ปฏิยาทิตํ โสปิ คิลานุปฏฺฐาโกว ฯ โย สมีปํ อนาคนฺตฺวา เภสชฺชตณฺฑุลาทีนิปิ เปเสติ อยํ คิลานุปฏฺฐาโก น โหติ ฯ โย ปน ปริเยสิตฺวา คาหาเปตฺวา อาคจฺฉติ อยํ คิลานุปฏฺฐาโกว เอตสฺสาปิ ทาตพฺโพ ฯ เอโก วตฺตสีเสน ชคฺคติ เอโก ปจฺจาสาย มตกาเล อุโภปิ ปจฺจาสึสนฺติ อุภินฺนมฺปิ ทาตพฺพํ ฯ เอโก อุปฏฺฐหิตฺวา คิลานสฺส วา กมฺเมน อตฺตโน วา กมฺเมน กตฺถจิ คโต ปุน อาคนฺตฺวา ชคฺคิสฺสามีติ เอตสฺสาปิ ทาตพฺพํ ฯ เอโก จิรํ อุปฏฺฐหิตฺวา อิทานิ น สกฺโกมีติ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา คจฺฉติ สเจปิ ตํ ทิวสเมว คิลาโน กาลํ กโรติ อุปฏฺฐากภาโค น ทาตพฺโพ ฯ คิลานุปฏฺฐาโก นาม คิหี วา โหตุ ปพฺพชิโต วา อนฺตมโส มาตุคาโมปิ สพฺเพ ภาคํ ลภนฺติ ฯ สเจ ตสฺส ภิกฺขุโน ปตฺตจีวรมตฺตเมว โหติ อญฺญํ นตฺถิ สพฺพํ คิลานุปฏฺฐากานํเยว ทาตพฺพํ สเจปิ สหสฺสํ อคฺฆติ ฯ อญฺญํ ปน พหุมฺปิ ปริกฺขารํ เต น ลภนฺติ สงฺฆสฺเสว โหติ ฯ อวเสสภณฺฑํ พหุญฺเจว มหคฺฆญฺจ ติจีวรํ อปฺปคฺฆํ ตโต คเหตฺวา ติจีวรปริกฺขาโร ทาตพฺโพ สพฺพญฺเจตํ สงฺฆิกโตว ลพฺภติ สเจ ปน โส ชีวมาโนเยว สพฺพํ อตฺตโน ปริกฺขารํ นิสฺสชฺชิตฺวา กสฺสจิ อทาสิ โกจิ วา วิสฺสาสํ อคฺคเหสิ ยสฺส ทินฺนํ เยน จ คหิตํ ตสฺเสว โหติ ฯ ตสฺส รุจิยา เอว คิลานุปฏฺฐากา ลภนฺติ ฯ อญฺเญสํ อทตฺวา ทูเร ฐปิตปริกฺขาราปิ ตตฺถ ตตฺถ สงฺฆสฺเสว โหนฺติ ฯ สเจ ทฺวินฺนํ สนฺตกํ โหติ อวิภตฺตํ เอกสฺมึ กาลกเต อิตโร สามี ฯ พหุนฺนํปิ สนฺตเก เอเสว นโย ฯ สพฺเพสุ มเตสุ สงฺฆิกํ โหติ ฯ สเจปิ อวิภชิตฺวา สทฺธิวิหาริกาทีนํ เทนฺติ อทินฺนเมว โหติ ฯ วิสฺสชฺชิตฺวา ทินฺนํ ปน สุทินฺนํ ฯ เตสุ มเตสุปิ สทฺธิวิหาริกาทีนํเยว โหติ น สงฺฆสฺส ฯ