เรื่องพระโสณกุฏิกัณณะ

{๒๕๗} กุรรฆเรติ เอวํนามเก นคเร ฯ เอเตนสฺส โคจรคาโม วุตฺโต ฯ ปปาเต ปพฺพเตติ ปปาตนามเก ปพฺพเต ฯ เอเตนสฺส นิวาสนฏฺฐานํ วุตฺตํ ฯ โสโณติ ตสฺส นามํ ฯ โกฏิอคฺฆนกมฺปน กณฺณปิลนฺธนกํ ธาเรติ ตสฺมา กุฏิกณฺโณติ วุจฺจติ ฯ โกฏิกณฺโณติ อตฺโถ ฯ เอกเสยฺยนฺติ เอกกสฺส เสยฺยํ อนุยุญฺชกาลยุตฺตนฺติ อตฺโถ ฯ ปาสาทิกนฺติ ปสาทชนกํ ฯ ปสาทนียนฺติ อิทํ ตสฺเสว อตฺถเววจนํ ฯ อุตฺตมทมถสมถนฺติ อุตฺตมํ ทมถญฺจ สมถญฺจ ปญฺญญฺจ สมาธิญฺจ กายุปสมญฺจ จิตฺตุปสมญฺจาติปิ อตฺโถ ฯ ทนฺตนฺติ สพฺเพสํ วิสูกายิกวิปฺผนฺทิตานํ อุปจฺฉินฺนตฺตา ทนฺตํ ขีณกิเลสนฺติ อตฺโถ ฯ คุตฺตนฺติ สํวรคุตฺติยา คุตฺตํ ฯ ยตินฺทฺริยนฺติ ชิตินฺทฺริยํ ฯ นาคนฺติ อาคุวิรหิตํ กิเลสวิรหิตนฺติ อตฺโถ ฯ ติณฺณํ เม วสฺสานํ อจฺจเยนาติ มม ปพฺพชฺชาทิวสโต ปฏฺฐาย ติณฺณํ วสฺสานํ อจฺจเยน ฯ อุปสมฺปทํ อลตฺถนฺติ อหํ อุปสมฺปทํ ลภึ ฯ กณฺหุตฺตราติ กณฺหมตฺติกุตฺตรา อุปริวฑฺฒิตกณฺหมตฺติกาติ อตฺโถ ฯ โคกณฺฏกหตาติ คุนฺนํ ขุเรหิ อกฺกนฺตภูมิโต สมุฏฺฐิเตหิ โคกณฺฏเกหิ อุปหตา ฯ เต กิร โคกณฺฏเก เอกปฏลิกา อุปาหนา รกฺขิตุํ น สกฺโกนฺติ เอวํ ขรา โหนฺติ ฯ เอรคุ โมรคุ มชฺชารุ ชนฺตูติ อิมา จตสฺโสปิ ติณชาติโย เอเตหิ กฏสารเก จ ตฏฺฏิกาโย จ กโรนฺติ ฯ ตตฺถ เอรคูติ เอรกติณํ ตํ โอฬาริกํ โมรคุติณํ ตมฺพสีสํ สุขุมํ มุทุกํ สุขสมฺผสฺสํ เตน กตา ตฏฺฏิกา นิปชฺชิตฺวา วุฏฺฐิตมตฺเต ปุน อุทฺธุมานา หุตฺวา ติฏฺฐติ มชฺชารุนา สาฏเกปิ กโรนฺติ ชนฺตุสฺส มณิสทิโส วณฺโณ โหติ ฯ เสนาสนํ ปญฺญาเปสีติ ภิสึ วา กฏสารกํ วา ปญฺญาเปสิ ฯ ปญฺญาเปตฺวา จ ปน โสณสฺส อาโรเจสิ อาวุโส สตฺถา ตยา สทฺธึ เอกาวาเส วสิตุกาโม คนฺธกุฏิยํเยว เต เสนาสนํ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ ปฏิภาตุ ตํ ภิกฺขุ ธมฺโม ภาสิตุนฺติ ปฏิภาณสงฺขาตสฺส ญาณสฺส ภาสิตุํ อภิมุโข โหตุ ฯ อฏฺฐกวคฺคิกานีติ ตานิ อภาสิ ฯ วิสฺสฏฺฐายาติ วิสฺสฏฺฐกฺขราย ฯ อเนลคลายาติ เอลกภาโว น โหติ ฯ อริโย น รมตี ปาเป ปาเป น รมตี สุจีติ โย หิ กายวาจามโนโสเจยฺเยน สมนฺนาคโต โส ปาเป น รมติ ตสฺมา อริโยปิ ปาเป น รมตีติ วิเสสทสฺสนตฺถํ ปาเป น รมติ สุจีติ วุตฺตํ ฯ {๒๕๘} อยํ ขฺวสฺส กาโลติ อยํ โข กาโล ภเวยฺย ฯ ปริทสฺสีติ ปริทสฺเสสิ ฯ อิทญฺจิทญฺจ วเทยฺยาสีติ ยํ เม อุปชฺฌาโย ชานาเปสิ ตสฺส อยํ กาโล ภเวยฺย หนฺททานิ อาโรเจมิ ตํ สาสนนฺติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ {๒๕๙} วินยธรปญฺจเมนาติ อนุสฺสาวนกอาจริยปญฺจเมน ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว สพฺพปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ คณงฺคณุ- ปาหนนฺติ เอตฺถ มนุสฺสจมฺมํ ฐเปตฺวา เยน เกนจิ จมฺเมน อุปาหนา วฏฺฏติ ฯ อุปาหนโกสกสตฺถโกสกกุญฺจิกโกสเกสุปิ เอเสว นโย ฯ จมฺมานิ อตฺถรณานีติ เอตฺถ ปน ยงฺกิญฺจิ เอฬกจมฺมญฺจ อชจมฺมญฺจ อตฺถริตฺวา นิปชฺชิตุํ วา นิสีทิตุํ วา วฏฺฏติ ฯ มิคจมฺเม เอนิมิโค วาตมิโค ปสทมิโค กุรุงฺคมิโค มิคมาตุโก โรหิตมิโคติ เอเตสํเยว จมฺมานิ วฏฺฏนฺติ อญฺเญสํ ปน น วฏฺฏติ ฯ

เล่มที่ ๕ มหาวรรค ภาค ๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระโสณกุฏิกัณณะ”