เรื่องภิกษุพวกพระปัณฑุกะและพระโลหิตกะ

จุลฺลวคฺควณฺณนา

จุลฺลวคฺเค

กมฺมกฺขนฺธกวณฺณนา

{๑} จุลฺลวคฺคสฺส ปฐเม กมฺมกฺขนฺธเก ตาว ฯ ปณฺฑุกโลหิตกาติ ปณฺฑุโก เจว โลหิตโก จาติ ฉพฺพคฺคิเยสุ เทฺว ชนา ฯ เตสํ นิสฺสิตกาปิ ปณฺฑุกโลหิตกาเตฺวว ปญฺญายนฺติ ฯ พลวา พลวํ ปฏิมนฺเตถาติ สุฏฺฐุ พลวํ ปฏิวทถ ฯ อลมตฺถตรา จาติ สมตฺถตรา ฯ {๔} อสมฺมุขา กตนฺติอาทีสุ สงฺฆธมฺมวินยปุคฺคลสมฺมุขานํ วินา กตํ จุทิตกํ อปฺปฏิปุจฺฉิตฺวา กตํ ตสฺเสว อปฺปฏิญฺญาย กตํ ฯ อเทสนาคามินิยาติ ปาราชิกาปตฺติยา วา สงฺฆาทิเสสาปตฺติยา วา ฯ เอตฺถ ปุริเมสุ ตีสุ ติเกสุ นวปทา อธมฺเมน กตํ วคฺเคน กตนฺติ อิเมหิ สทฺธึ เอเกกํ กตฺวา นวติกา วุตฺตา ฯ เอวํ สพฺเพปิ ทฺวาทสติกา โหนติ ฯ ปฏิปกฺขวเสน สุกฺกปกฺเขสุปิ เอเตเยว ทฺวาทสติกา วุตฺตา ฯ {๖} อนนุโลมิเกหิ คิหิสํสคฺเคหีติ ปพฺพชิตานํ อนนุจฺฉวิเกหิ สหโสกิตาทีหิ คิหิสํสคฺเคหิ ฯ น อุปสมฺปาเทตพฺพนฺติ อุปชฺฌาเยน หุตฺวา น อุปสมฺปาเทตพฺพํ อาคนฺตุกานํ นิสฺสโย น ทาตพฺโพ อญฺโญ สามเณโร น คเหตพฺโพ ฯ อญฺญา วา ตาทิสิกาติ อาปตฺติ สภาคา ฯ ปาปิฏฺฐตราติ ครุกตรา ฯ กมฺมนฺติ ตชฺชนียกมฺมํ ฯ กมฺมิกาติ เยหิ ภิกฺขูหิ กมฺมํ กตํ ฯ น สวจนียํ กาตพฺพนฺติ อหํ อายสฺมนฺตํ อิมสฺมึ วตฺถุสฺมึ สวจนียํ กโรมิ อิมมฺหา อาวาสา เอกปทํปิ มา ปฏิกฺกมิ ยาว น จ ตํ อธิกรณํ วูปสนฺตํ โหตีติ เอวํ เยน โจทิโต โส สวจนีโย น กาตพฺโพ ฯ น อนุวาโทติ วิหารเชฏฺฐกฏฺฐานํ น กาตพฺพํ ฯ น โอกาโสติ กโรตุ เม อายสฺมา โอกาสํ อหนฺตํ วตฺตุกาโมมฺหีติ เอวํ โอกาโส น กาเรตพฺโพ ฯ น โจเทตพฺโพติ วตฺถุนา วา อาปตฺติยา วา น โจเทตพฺโพ อยนฺเต โทโสติ น สาเรตพฺโพ ฯ น สมฺปโยเชตพฺพนฺติ อญฺญมญฺญํ โยเชตฺวา กลโห น กาตพฺโพ ฯ ติณฺณํ ภิกฺขเว ภิกฺขูนนฺติอาทิ เอเกเนเกนาปิ องฺเคน ตชฺชนียกมฺมํ กาตุํ วฏฺฏตีติ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ ตชฺชนียสฺส หิ วิเสเสน ภณฺฑนการกตฺตํ องฺคํ นิยสสฺส อภิณฺหาปตฺติกตฺตํ ปพฺพาชนียสฺส กุลทูสกตฺตํ วุตฺตํ ฯ อิเมสุ ปน ตีสุ องฺเคสุ เยนเกนจิ สพฺพานิปิ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ ยทิ เอวํ ยํ จมฺเปยฺยกฺขนฺธเก วุตฺตํ ตชฺชนียกมฺมารหสฺส นิยสกมฺมํ กโรติ ฯเปฯ อุปสมฺปทารหํ อพฺเภติ ฯ เอวํ โข อุปาลิ อธมฺมกมฺมํ โหติ อวินยกมฺมญฺจ ฯ เอวญฺจ ปน สงฺโฆ สาติสาโร โหตีติ อิทํ วิรุชฺฌตีติ เจ ฯ อิทญฺจ น วิรุชฺฌติ ฯ กสฺมา ฯ วจนตฺถนานตฺตโต ฯ ตชฺชนีย- กมฺมารหสฺสาติ อิมสฺส หิ วจนสฺส กมฺมสนฺนิฏฺฐานํ อตฺโถ ฯ ติณฺณํ ภิกฺขเว ภิกฺขูนนฺติอาทิวจนสฺส องฺคสภาโว ฯ ตสฺมา ยทา สงฺเฆน สนฺนิปติตฺวา อิทํ นาม อิมสฺส ภิกฺขุโน กมฺมํ กโรมาติ สนฺนิฏฺฐานํ กตํ โหติ ตทา โส กมฺมารโห นาม โหติ ตสฺมา อิมินา ลกฺขเณน ตชฺชนียาทิกมฺมารหสฺส นิยสกมฺมาทิกรณํ อธมฺมกมฺมญฺเจว อวินยกมฺมญฺจาติ เวทิตพฺพํ ฯ ยสฺส ปน ภณฺฑนการกาทีสุ องฺเคสุ อญฺญตรํ องฺคํ นตฺถิ ตสฺส กาตุํ อากงฺขมาโน สงฺโฆ ยถานุญฺญาเตสุ องฺเคสุ จ กมฺเมสุ จ เยนเกนจิ องฺเคน ยงฺกิญฺจิ กมฺมํ ววตฺถเปตฺวา ตํ ภิกฺขุํ กมฺมารหํ กตฺวา กมฺมํ กเรยฺย ฯ อยเมตฺถ วินิจฺฉโย ฯ เอวํ ปุพฺเพนาปรํ สเมติ ฯ ตตฺถ กิญฺจาปิ ตชฺชนียกมฺเม ภณฺฑนการกวเสน กมฺมวาจา วุตฺตา อถโข พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส อาปตฺติพหุลสฺส ตชฺชนียกมฺมํ กโรนฺเตน พาลอพฺยตฺตวเสน กมฺมวาจา กาตพฺพา ฯ เอวํ หิ ภูเตน วตฺถุนา กตํ กมฺมํ โหติ น จ อญฺญสฺส กมฺมสฺส วตฺถุนา ฯ กสฺมา ฯ ยสฺมา อิทํปิ อนุญฺญาตนฺติ ฯ เอเสว นโย สพฺพตฺถ ฯ อฏฺฐารส สมฺมาวตฺตน- วตฺถูนิ ปาริวาสิกกฺขนฺธเก วณฺณยิสฺสาม ฯ {๘} โลมํ ปาเตนฺตีติ ปนฺนโลมา โหนฺติ ภิกฺขู อนุวตฺตนฺตีติ อตฺโถ ฯ เนตฺถารํ วตฺตนฺตีติ นิตฺถรนฺตานํ เอตนฺติ เนตฺถารํ ฯ เยน สกฺกา นิสฺสารณา นิตฺถริตุํ ตํ อฏฺฐารสวิธํ สมฺมา วตฺตนฺตีติ อตฺโถ ฯ กิตฺตกํ กาลํ วตฺตํ ปูเรตพฺพนฺติ ฯ ทส วา วีสํ วา ทิวสานิ ฯ อิมสฺมึ หิ กมฺมกฺขนฺธเก เอตฺตเกน วตฺตํ ปูเรตพฺพเมว โหติ ฯ