อานิสงส์กรานกฐิน

๑๔. กฐินัตถารวรรค

หมวดว่าด้วยการกรานกฐิน

อานิสงส์กรานกฐิน

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “การกรานกฐินมีอานิสงส์เท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. เที่ยวไปไม่ต้องบอกลา ๒. ไม่ต้องถือไตรจีวรไปครบสำรับ

๓. ฉันคณโภชนะได้ ๔. ทรงอติเรกจีวรไว้ได้ตามต้องการ

๕. พวกเธอจะได้จีวรที่เกิดขึ้นในที่นั้น

อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล”

โทษของการนอนลืมสติ

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษเท่าไร หนอแล พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. หลับเป็นทุกข์ ๒. ตื่นเป็นทุกข์

๓. เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดาไม่รักษา

๕. น้ำอสุจิเคลื่อน

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้แล

อานิสงส์ของการนอนมีสติ

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. หลับเป็นสุข ๒. ตื่นเป็นสุข

๓. ไม่เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดารักษา

๕. น้ำอสุจิไม่เคลื่อน

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล”

บุคคลไม่ควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ไม่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระ พุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้าน

๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ถนน

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้อยู่ในที่มืด

๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ไม่ได้สนใจ

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้หลับอยู่

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุในเวลาที่ดื่มยาคู

๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุในโรงภัตร

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เป็นศัตรู

๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังคิดเรื่องอื่น

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเปลือยกาย

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเคี้ยวอยู่

๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังฉันอยู่

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ

๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี บุคคลที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ผู้อุปสมบทก่อนไม่ควรไหว้ผู้อุปสมบททีหลัง

๒. ไม่ควรไหว้อนุปสัมบัน

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส มีพรรษาแก่กว่า เป็นอธรรมวาที

๔. ไม่ควรไหว้มาตุคาม

๕. ไม่ควรไหว้บัณเฑาะก์

อุบาลี บุคคล ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังอยู่ปริวาส

๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่มานัต

๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังประพฤติมานัต

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่อัพภาน

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้”

บุคคลควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ

๑. ผู้อุปสมบทหลังควรไหว้ผู้อุปสมบทก่อน

๒. ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส ผู้มีพรรษาแก่กว่า เป็นธรรมวาที

๓. ควรไหว้พระอาจารย์

๔. ควรไหว้พระอุปัชฌาย์

๕. ควรไหว้พระตถาคตผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณะ พราหมณ์เทวดาและมนุษย์

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ควรไหว้”

ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้อ่อนกว่า

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้ แก่กว่า ควรตั้งธรรมเท่าไรไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่าง ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า ธรรม ๕ อย่าง คือ

อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า

๑. ควรห่มผ้าเฉวียงบ่า

๒. ประคองอัญชลี

๓. นวดเท้าด้วยฝ่ามือทั้งสอง

๔. มีความรัก

๕. มีความเคารพ แล้วจึงไหว้เท้า

อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่างนี้แล ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า”

กฐินัตถารวรรคที่ ๑๔ จบ

หัวข้อประจำวรรค

การกรานกฐิน การหลับเป็นสุข ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าสู่ละแวกบ้าน ดื่มยาคู เคี้ยว อุปสมบทก่อน อยู่ปริวาส บุคคลควรไหว้ ภิกษุอ่อนกว่าไหว้ภิกษุแก่กว่า

อุปาลิปัญจกะ จบ

หัวข้อบอกวรรค

อนิสสิตวรรค กัมมวรรค ๑- โวหารวรรค ทิฏฐาวิกัมมวรรค โจทนาวรรค ๒- ธุดงควรรค

@เชิงอรรถ :

@๑ นัปปฏิปัสสัมภนวรรค (๔๒๐/๕๙๕)

@๒ อัตตาทานวรรค (๔๓๖/๖๑๕) มุสาวาทวรรค ภิกขุโนวาทวรรค อุพพาหิกวรรค อธิกรณวูปสมวรรค สังฆเภทกวรรค สังฆเภท ๕ อย่างเหมือนก่อน ๑- อาวาสิกวรรค กฐินัตถารวรรค รวม ๑๔ วรรค ท่านประกาศไว้ดีแล้วแล

@เชิงอรรถ :

@๑ ทุติยสังฆเภทกวรรค (๔๖๐/๖๕๖)