วิปัตติวารที่ ๓

๓. วิปัตติวาร

วาระว่าด้วยเป็นวิบัติ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบวิบัติในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติ ๒ อย่าง คือ (๑) สีลวิบัติ (๒) อาจารวิบัติ

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบวิบัติในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติ ๑ อย่าง คือ อาจารวิบัติ

วิปัตติวารที่ ๓ จบ

๔. สังคหวาร

วาระว่าด้วยการจัดเข้ากองอาบัติ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบจัดกองอาบัติในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดากองอาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดากองอาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติ ๕ กอง คือ (๑) กองอาบัติปาราชิก (๒) กองอาบัติสังฆาทิเสส (๓) กองอาบัติถุลลัจจัย (๔) กองอาบัติปาจิตตีย์ (๕) กองอาบัติทุกกฏ

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบจัดกองอาบัติในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดากอง อาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดา กองอาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติ ๒ กอง คือ (๑) กองอาบัติปาฏิเทสนียะ (๒) กองอาบัติทุกกฏ

สังคหวารที่ ๔ จบ

๕. สมุฏฐานวาร

วาระว่าด้วยสมุฏฐาน

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสมุฏฐานในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะภิกษุณียินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดา สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐานเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณียินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมุฏฐาน แห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐาน ๑ สมุฏฐาน คือ เกิดทางกายกับจิต มิใช่เกิดทางวาจา

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสมุฏฐานอาบัติในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมุฏฐาน แห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐานเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดา สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง คือ (๑) เกิดทางกาย มิใช่เกิดทางวาจา มิใช่เกิดทางจิต (๒) เกิดทางกายกับวาจา มิใช่เกิดทางจิต (๓) เกิดทางกายกับจิต มิใช่เกิดทางวาจา (๔) เกิดทางกายวาจากับจิต

สมุฏฐานวารที่ ๕ จบ

๖. อธิกรณวาร

วาระว่าด้วยการจัดเป็นอธิกรณ์

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบอธิกรณ์ในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง จัดเป็นอธิกรณ์ไหน

ตอบ : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง จัดเป็นอาปัตตาธิกรณ์

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบอธิกรณ์ในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง จัดเป็นอธิกรณ์ไหน

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง จัดเป็นอาปัตตาธิกรณ์

อธิกรณวารที่ ๖ จบ

๗. สมถวาร

วาระว่าด้วยการระงับด้วยสมถะ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสมถะในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะเท่าไร

ตอบ : เพราะยินดีการถูกต้องกาย อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ (๑) สัมมุขาวินัย (๒) ปฏิญญาตกรณะ (๓) สัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะ

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสมถะในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน อาบัติทั้งหลาย บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ (๑) สัมมุขาวินัย (๒) ปฏิญญาตกรณะ (๓) สัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะ

สมถวารที่ ๗ จบ

๘. สมุจจยวาร

วาระว่าด้วยการสรุปรวม

๑. ปาราชิกกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสรุปรวมอาบัติในปาราชิกกัณฑ์

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

ถาม : เพราะยินดีการถูกต้องกายเป็นปัจจัย ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะยินดีการถูกต้องกายเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๕ อย่าง คือ

๑. ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการถูกต้องบริเวณใต้รากขวัญลงมา เหนือ หัวเข่าขึ้นไป ของชายผู้กำหนัด ต้องอาบัติปาราชิก

๒. ภิกษุใช้กายจับต้องกาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

๓. ภิกษุใช้กายจับต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย

๔. ภิกษุใช้ของที่เนื่องด้วยกายจับต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ

๕. ภิกษุใช้นิ้วจี้กัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

เพราะยินดีการจับต้องกายเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้

ถาม : อาบัติเหล่านั้น บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติเท่าไร บรรดากอง อาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติเท่าไร บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐานเท่าไร บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอธิกรณ์ไหน บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะเท่าไร

ตอบ : อาบัติเหล่านั้น บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติ ๒ อย่าง คือ (๑) สีลวิบัติ (๒) อาจารวิบัติ

บรรดากองอาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติ ๕ กอง คือ (๑) กองอาบัติปาราชิก (๒) กองอาบัติสังฆาทิเสส (๓) กองอาบัติถุลลัจจัย (๔) กองอาบัติปาจิตตีย์ (๕) กองอาบัติทุกกฏ

บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐาน ๑ สมุฏฐาน คือ เกิดทางกายกับจิต มิใช่เกิดทางวาจา

บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอาปัตตาธิกรณ์

บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ (๑) สัมมุขาวินัย (๒) ปฏิญญาตกรณะ (๓) สัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

ฯลฯ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

คำถาม - คำตอบสรุปรวมอาบัติในปาฏิเทสนียกัณฑ์

ฯลฯ

ปาฏิเทสนียสิกขาบทที่ ๘

ถาม : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง คือ

๑. รับประเคนด้วยตั้งใจว่า “จะฉัน” ต้องอาบัติทุกกฏ

๒. ฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ทุกๆ คำกลืน

เพราะภิกษุณีออกปากขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ อย่างเหล่านี้

ถาม : อาบัติเหล่านั้น บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติเท่าไร บรรดากอง อาบัติ ๗ กองจัดเข้ากองอาบัติเท่าไร บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐานเท่าไร บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอธิกรณ์อะไร บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะเท่าไร

ตอบ : อาบัติเหล่านั้น บรรดาวิบัติ ๔ อย่าง จัดเป็นวิบัติ ๑ อย่าง คือ อาจารวิบัติ บรรดากองอาบัติ ๗ กอง จัดเข้ากองอาบัติ ๒ กอง คือ (๑) กองอาบัติ ปาฏิเทสนียะ (๒) กองอาบัติทุกกฏ

บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สมุฏฐาน เกิดด้วยสมุฏฐาน ๔ สมุฏฐาน คือ (๑) เกิดทางกาย มิใช่เกิดทางวาจา มิใช่เกิดทางจิต (๒) เกิดทางกายกับวาจา มิใช่ เกิดทางจิต (๓) เกิดทางกายกับจิต มิใช่เกิดทางวาจา (๔) เกิดทางกายวาจากับจิต

บรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอาปัตตาธิกรณ์

บรรดาสมถะ ๗ อย่าง ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ (๑) สัมมุขาวินัย (๒) ปฏิญญาตกรณะ (๓) สัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

สมุจจยวารที่ ๘ จบ ๘ ปัจจยวาร จบ

โสฬสมหาวารในภิกขุนีวิภังค์ จบ