พุทฺเธ อคารโวติอาทิสุ โย พุทฺเธ ธรมาเน อุปฏฺฐานํ น คจฺฉติ ปรินิพฺพุเต เจติยฏฺฐานํ โพธิฏฺฐานํ น คจฺฉติ เจติยํ วา โพธึ วา น วนฺทติ เจติยงฺคเณ สฉตฺโต สอุปาหโน จ จรติ นตฺเถตสฺส พุทฺเธ คารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ โย ปน สกฺโกนฺโตเยว ธมฺมสฺสวนํ น คจฺฉติ สรภญฺญํ น ภณติ ธมฺมกถํ น กเถติ ธมฺมสฺสวนคฺคํ ภินฺทิตฺวา คจฺฉติ วิกฺขิตฺโต วา อนาทโร วา นิสีทติ นตฺเถตสฺส ธมฺเม คารโว ฯ โย เถรนวมชฺฌิเมสุ จิตฺติการํ น ปจฺจุปฏฺฐเปติ อุโปสถาคารวิตกฺกมาฬกาทีสุ กายปาคพฺภิยํ ทสฺเสติ ยถาวุฑฺฒํ น วนฺทติ นตฺเถตสฺส สงฺเฆ คารโว ฯ ติสฺโส สิกฺขา สมาทาย อสิกฺขมาโนเยว ปน สิกฺขาย อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ ปมาเท จ สติวิปฺปวาเส ติฏฺฐมาโนเยว อปฺปมาทลกฺขณํ อพฺรูหยมาโน อปฺปมาเท อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ ตถา อามิสปฏิสนฺถารํ ธมฺมปฏิสนฺถารนฺติ อิมํ ทุวิธํ ปฏิสนฺถารํ อกโรนฺโตเยว ปฏิสนฺถาเร อคารโวติ เวทิตพฺโพ ฯ คารวนิทฺเทเส วุตฺตวิปริยาเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ

{๒๗๒} วิวาทมูลนิทฺเทเส ฯ สตฺถริปิ อคารโวติอาทีนํ พุทฺเธ อคารวาทีสุ วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ อปฺปฏิสฺโสติ อนีจวุตฺติ น สตฺถารํ เชฏฺฐกํ กตฺวา วิหรติ ฯ อชฺฌตฺตํ วาติ อตฺตโน สนฺตาเน วา อตฺตโน ปกฺเข วา สกาย ปริสายาติ อตฺโถ ฯ พหิทฺธา วาติ ปรสนฺตาเน วา ปรปกฺเข วา ฯ ตตฺถ ตุมฺเหติ ตสฺมึ อชฺฌตฺตพหิทฺธาเภเท สปรสนฺตาเน วา สปรปริสาย วา ฯ ปหานาย วายเมยฺยาถาติ เมตฺตาภาวนาทีหิ นเยหิ ปหานตฺถํ วายเมยฺยาถ ฯ เมตฺตาภาวนาทินเยน หิ ตํ อชฺฌตฺตํปิ พหิทฺธาปิ ปหิยฺยติ ฯ อนวสฺสวายาติ อปฺปวตฺติภาวาย ฯ สนฺทิฏฺฐิปรามาสีติ สกเมว ทิฏฺฐึ ปรามสติ ยํ อตฺตนา ทิฏฺฐํ ตํ อิทเมว สจฺจนฺติ คณฺหาติ ฯ อาธานคาหีติ ทฬฺหคาหี ฯ

{๒๗๓} อนุวาทมูลนิทฺเทโส กิญฺจาปิ วิวาทมูลนิทฺเทเสเนว สมาโน ฯ อถโข อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ นิสฺสาย วิวทนฺตานํ โกธูปนาหาทโย วิวาทมูลานิ ฯ ตถา วิวทนฺตา ปน สีลวิปตฺติอาทีสุ อญฺญตรํ วิปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา อสุโก นาม ภิกฺขุ อสุกํ นาม วิปตฺตึ อาปนฺโนติ วา ปาราชิกํ อาปนฺโนสิ สงฺฆาทิเสสํ อาปนฺโนสีติ วา อนุวทนฺติ ฯ เอวํ อนุวทนฺตานํ โกธูปนาหาทโย อนุวาทมูลานีติ อยเมตฺถ วิเสโส ฯ

{๒๗๔} สาราณียธมฺมนิทฺเทเส ฯ เมตฺตจิตฺเตน กตํ กายกมฺมํ เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ อาวิ เจว รโห จาติ สมฺมุขา จ ปรมฺมุขา จ ฯ ตตฺถ นวกานํ จีวรกมฺมาทีสุ สหายภาวคมนํ สมฺมุขา เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ เถรานํ ปน ปาทโธวนวีชนวาตทานาทิเภทํปิ สพฺพํ สามีจิกมฺมํ สมฺมุขา เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ อุภเยหิปิ ทุนฺนิกฺขิตฺตานํ ทารุภณฺฑาทีนํ เตสุ อวญฺญํ อกตฺวา อตฺตนา ทุนฺนิกฺขิตฺตานํ วิย ปฏิสามนํ ปรมฺมุขา เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม ฯ อยํปิ ธมฺโม สาราณีโยติ อยํ เมตฺตากายกมฺมสงฺขาโต ธมฺโม สริตพฺโพ ฯ สติขนโก โย นํ กโรติ ตํ ปุคฺคลํ เยสํ กโต โหติ เต ปสนฺนจิตฺตา อโห สปฺปุริโสติ อนุสฺสรนฺตีติ อธิปฺปาโย ฯ ปิยกรโณติ ตํ ปุคฺคลํ สพฺรหฺมจารีนํ ปิยํ กโรติ ฯ ครุกรโณติ ตํ ปุคฺคลํ สพฺรหฺมจารีนํ ครุํ กโรติ ฯ สงฺคหายาติอาทีสุ สพฺรหฺมจารีหิ สงฺคเหตพฺพภาวาย เตหิ สทฺธึ อวิวาทนาย สมคฺคภาวาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ ฯ เมตฺตํ วจีกมฺมนฺติอาทีสุ เทวตฺเถโร ติสฺสตฺเถโรติ เอวํ ปคฺคยฺห วจนํ สมฺมุขา เมตฺตํ วจีกมฺมํ นาม ฯ วิหาเร อสนฺเต ปน ตํ ปฏิปุจฺฉนฺตสฺส กุหึ อมฺหากํ เทวตฺเถโร กุหึ อมฺหากํ ติสฺสตฺเถโร กทา นุ โข อาคมิสฺสตีติ เอวํ มมายนวจนํ ปรมฺมุขา เมตฺตํ วจีกมฺมํ นาม ฯ เมตฺตาสิเนหสินิทฺธานิ ปน นยนานิ อุมฺมิเลตฺวา ปสนฺเนน มุเขน โอโลกนํ สมฺมุขา เมตฺตํ มโนกมฺมํ นาม ฯ เทวตฺเถโร ติสฺสตฺเถโร อโรโค โหตุ อปฺปาพาโธติ สมนฺนาหรณํ ปรมฺมุขา เมตฺตํ มโนกมฺมํ นาม ฯ