จุลลกุณาลชาดก
ว่าด้วยสิ่ง ๕ อย่างรู้ได้ยาก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๖๐๑ · บรรทัด ๖๓๘๐ · ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑
อรรถกถาชาดก
เรื่องเล่า
ชาดกเรื่องนี้ มีคำเริ่มต้นว่า ขุทฺทานํ ลหุจิตฺตานํ ดังนี้ จักมีอย่างแจ่มแจ้งในกุณาลชาดก.๑
จบอรรถกถาจุลกุณาลชาดกดูพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่มที่ ๔ ภาคที่ ๑ หน้า ๕๑๔
ที่มา: อรรถกถาชาดก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ผ่าน E-Tipitaka เล่ม ๖๐ หน้า ๑๐๘ · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที
ทวาทสนิบาตชาดก ๑๒ ข้อ
คาถา
ตัวบทพระไตรปิฎกของชาดกเรื่องนี้ คือคาถา ๑๒ ข้อข้างล่าง เรื่องเล่าข้างบนคืออรรถกถาที่อธิบายคาถาเหล่านี้
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
Khuddānaṃ 1- lahucittānaṃ akataññūna dubbhinaṃ nādevasatto puriso thīnaṃ saddhātumarahati.
Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā anariyā samatikkantadhammā sasseva cittassa vasaṃ vajanti.
Cirānuvuṭṭhampi piyaṃ manāpaṃ anukampakaṃ pāṇasamampi santaṃ 2- āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti tasmāhaṃ itthīnaṃ na vissasāmi.
Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā calācalaṃ hadayaṃ itthiyānaṃ cakkassa nemi viya parivattati.
Yadā tā passanti samekkhamānā ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ saṇhāhi vācāhi nayantimenaṃ @Footnote: 1 Ma. luddhānaṃ . 2 Ma. bhattuṃ. Kambojakā jalajeneva assaṃ.
Yadā na passanti samekkhamānā ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ samantato naṃ parivajjayanti tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ.
Silesūpamā sikhīriva sabbabhakkhā tikkhamāyā nadīriva sīghasotā sevanti hetā piyamappiyañca nāvā yathā orakūlaṃ parañca.
Na tā ekassa na dvinnaṃ āpaṇova pasārito yo tā mayhanti maññeyya vātaṃ jālena bandhaye 1- .
Yathā nadī ca pantho ca pānāgāraṃ sabhā papā evaṃ lokitthiyo nāma velā tāsaṃ na vijjati.
Ghatāsanasamā etā kaṇhasappasirūpamā gāvo bahi tiṇasseva omasanti varaṃ varaṃ.
Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ muddhābhisittaṃ pamudā 2- ca sabbā ete naro niccayato 3- bhajetha tesaṃ have dubbidu saccabhāvo. @Footnote: 1 ma bādhaye . 2 Ma. pamadā . 3. Sī. Yu. niccayatto.
Naccantavaṇṇā na bahūna kantā na dakkhiṇā pamudā sevitabbā na parassa bhariyā na dhanassa hetu etitthiyo pañca na sevitabbāti. Cullakuṇālajātakaṃ paṭhamaṃ.
ที่มา: พระไตรปิฎกบาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ เล่มที่ ๒๗ ข้อ ๑๖๐๑
ดูหัวข้อนี้ในพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗