โกสิยชาดก
ว่าด้วยโกสิยเศรษฐีขี้ตระหนี่
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๖๗๓ · บรรทัด ๖๕๘๔ · ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑
อรรถกถาชาดก
เรื่องเล่า
โกสิยชาดกจักมีอย่างแจ่มแจ้งในสุธาโภชนชาดก.๑
จบอรรถกถาโกสิยชาดกดูพระสตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่มที่ ๔ ภาคที่ ๑ หน้า ๔๔๓
ที่มา: อรรถกถาชาดก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ผ่าน E-Tipitaka เล่ม ๖๐ หน้า ๑๘๒ · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที
ทวาทสนิบาตชาดก ๑๓ ข้อ
คาถา
ตัวบทพระไตรปิฎกของชาดกเรื่องนี้ คือคาถา ๑๓ ข้อข้างล่าง เรื่องเล่าข้างบนคืออรรถกถาที่อธิบายคาถาเหล่านี้
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
Neva kīṇāmi na vikkiṇāmi @Footnote: 1 Ma. codāya. Sī. Yu. vodāya . 2 Ma. yaññatantañca . 3 Sī. Yu. sakhābhariyaṃ. @ 4 Sī. pitucchayaṃ. Yu. pitucchasaṃ. Na cāpi me sannicayo idhatthi 1- sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ.
Appamhā appakaṃ dajjā anumajjhato majjhakaṃ bahumhā bahukaṃ dajjā adānaṃ nūpapajjati. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca ariyamaggaṃ samārūha nekāsī labhate sukhaṃ.
Moghañcassa hutaṃ hoti moghañcāpi samīhitaṃ atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca ariyamaggaṃ samārūha nekāsī labhate sukhaṃ.
Saccañcassa hutaṃ hoti saccañcāpi samīhitaṃ atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca ariyamaggaṃ samārūha nekāsī labhate sukhaṃ.
Sarañca juhati poso bahukāya gayāya ca doṇe timbarutitthasmiṃ sīghasote mahāvahe. Atra cassa hutaṃ hoti atra cassa samīhitaṃ atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca @Footnote: 1 Ma. ca atthi. Ariyamaggaṃ samārūha nekāsī labhate sukhaṃ.
Balisaṃ hi so nigilati 1- dīghasuttaṃ sabandhanaṃ atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca ariyamaggaṃ samārūha nekāsī labhate sukhaṃ.
Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime ayañca vo sunakho kissa hetu uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe.
Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā ayaṃ pana mātali devasārathi sakkohamasmi tidasānamindo eso ca kho pañcasikhoti vuccati.
Pāṇissarā mudiṅgā 2- ca murajālambarāni ca suttamenaṃ pabodhenti paṭibuddho ca nandati.
Yekecime maccharino kadariyā paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti.
Yekecime suggatimāsamānā 3- @Footnote: 1 Sī. Yu. niggilati . 2 Sī. Yu. mutiṅgā ca . 3 Sī. Yu. suggatimāsasānā. Dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti.
Tvaṃ no 1- ñāti purimāsu jātisu so maccharī kosiyo 2- pāpadhammo taveva atthāya idhāgatamhā mā pāpadhammo nirayaṃ apattha 3- .
Addhā hi me te 4- hitakāmā yaṃ maṃ samanusāsatha sohaṃ tathā karissāmi sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi. Esohamajjeva uparamāmi 5- na cāpihaṃ kiñci kareyya pāpaṃ na cāpi me kiñci adeyyamatthi na cāpidatvā udakaṃ pivāmi 6- . Evañca me dadato sabbakālaṃ bhogā idha 7- vāsava khīyissanti tato ahaṃ pabbajissāmi sakka hitvāna kāmāni yathodhikānīti. Kosiyajātakaṃ sattamaṃ. -------- @Footnote: 1 Ma. nosi . 2 Ma. rosako . 3 Ma. gamittha . 4 Ma. maṃ vo. @ 5 Ma. esāhamajjeva upāramāmi . 6 Sī. ukampahaṃ pibe . 7 Ma. ime.
ที่มา: พระไตรปิฎกบาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ เล่มที่ ๒๗ ข้อ ๑๖๗๓
ดูหัวข้อนี้ในพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗