๑๐. มหาเวสสันตรชาดก

Phussatī 1- varavaṇṇābhe varassu dasadhā vare paṭhabyā cārupubbaṅgī yaṃ tuyhaṃ manaso piyaṃ.

Devarāja namo tyatthu kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā rammā cāvesi maṃ ṭhānā vātova dharaṇīruhaṃ.

|1047.1| Na ceva te kataṃ pāpaṃ na ca me tvamasi appiyā puññañca te parikkhīṇaṃ yena tevaṃ vadāmihaṃ 2- . |1047.2| Santike maraṇaṃ tuyhaṃ vinābhāvo bhavissati paṭiggaṇhāhi me ete vare dasa pavecchato.

|1048.1| Varañce me ado sakka sabbabhūtānamissara sivirājassa bhaddante tattha assaṃ nivesane. |1048.2| Nīlanettā nīlabhamū nīlakkhīva 3- yathā migī phussatī nāma nāmena tattha assaṃ 4- purindada. |1048.3| Puttaṃ labhetha varadaṃ yācayogaṃ amacchariṃ pūjitaṃ paṭirājūbhi kittimantaṃ yasassinaṃ. |1048.4| Gabbhaṃ me dhārayantiyā majjhimaṅgaṃ anuṇṇataṃ kucchi anuṇṇato assa cāpaṃva likhitaṃ samaṃ. |1048.5| Thanā me nappavatteyyuṃ palitā nassantu 5- vāsava kāye rajo na limpetha vajjhañcāpi pamocaye. |1048.6| Mayūrakoñcābhirude nārīvaragaṇāyute @Footnote: 1 Sī. Yu. phsati. ito paraṃ īdisameva . 2 Ma. vadāmahaṃ . 3 Ma. nilakkhī ca. @ 4 Ma. tatthapassaṃ . 5 Ma. na santu. Khujjacelāvakākiṇṇe 1- sūdamāgadhavaṇṇite |1048.7| citraggaḷerughusite surāmaṃsappabodhane sivirājassa bhaddante tatthassaṃ mahesī piyā.

Ye te dasa varā dinnā mayā sabbaṅgasobhane sivirājassa vijite sabbe te lacchasī vare.

Idaṃ vatvāna maghavā devarājā sujampati phussatiyā varaṃ datvā anumodittha vāsavo. Dasavaragāthā nāma.

|1051.1| Tato 2- cutā sā phussatī khattiye upapajjatha jetuttaramhi nagare sañjayena samāgami. |1051.2| Dasa māse dhārayitvā karontī pura padakkhiṇaṃ vessānaṃ vīthiyā majjhe janesi phussatī mamaṃ. |1051.3| Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ napi petikasambhavaṃ jātomhi vessavīthiyā tasmā vessantaro ahuṃ. |1051.4| Yadāhaṃ dārako homi jātiyā aṭṭhavassiko tadā nisajja pāsāde dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ hadayaṃ dadeyyaṃ cakkhuṃ maṃsampi rudhirampica dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā yadi koci yācako mamaṃ. @Footnote: 1 Ma. khujjacelāpakākiṇṇe . 2 imā cha gāthāyo sīhaḷapotthakeyeva dissanti @na aññesu. |1051.5| Sabhāvaṃ cintayantassa akampitamasaṇṭhitaṃ akampi tattha paṭhavī sineruvanavaṭaṃsakā.

Paruḷhakacchanakhalomā paṅkadantā rajassirā paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ kiṃ maṃ yācanti brāhmaṇā.

Ratanaṃ deva yācāma sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ dadāhi pavaraṃ nāgaṃ īsādantaṃ uruḷhavaṃ.

Dadāmi na vikampāmi yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā pabhinnaṃ kuñjaraṃ dantiṃ opaguyhaṃ 1- gajuttamaṃ.

Hatthikkhandhato oruyha rājā cāgādhimānaso brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.

|1056.1| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ hatthināge padinnamhi medanī samakampatha. |1056.2| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ hatthināge padinnamhi khubbhittha nagaraṃ tadā. |1056.3| Samākulaṃ puraṃ āsi ghoso ca vipulo mahā hatthināge padinnamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.

Athettha 2- vattati saddo tumulo bheravo mahā hatthināge padinnamhi khubbhittha nagaraṃ tadā. Athettha vattati saddo tumulo bheravo mahā @Footnote: 1 Ma. opavayhaṃ . 2 idaṃ gāthādvayaṃ Sī. potthakeyeva dissati. Hatthināge padinnamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.

|1058.1| Uggā ca rājaputtā ca vesiyānā ca brāhmaṇā hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā |1058.2| kevalo cāpi nigamo siviyo cāpi 1- samāgatā disvā nāgaṃ niyyamānaṃ te rañño paṭivedayuṃ. |1058.3| Vidhamaṃ deva te raṭṭhaṃ putto vessantaro tava kathaṃ no hatthinaṃ dajjā nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ. |1058.4| Kathaṃ no kuñjaraṃ dajjā īsādantaṃ uruḷhavaṃ khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ sabbasetaṃ gajuttamaṃ. |1058.5| Paṇḍukambalasañchannaṃ pabhinnaṃ sattumaddanaṃ dantiṃ savālavījaniṃ setaṃ kelāsasādisaṃ. |1058.6| Sasetacchattaṃ supattheyyaṃ 2- sāthabbanaṃ sahatthipaṃ aggayānaṃ rājavāhiṃ brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ 3- .

|1059.1| Annaṃ pānañca so 4- dajjā vatthasenāsanāni ca etaṃ kho dānapaṭirūpaṃ etaṃ kho brāhmaṇārahaṃ. |1059.2| Ayaṃ te vaṃsarājā no sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano 5- kathaṃ vessantaro putto gajaṃ bhājeti sañjaya. |1059.3| Sace tvaṃ na karissasi sivīnaṃ vacanaṃ idaṃ maññe taṃ saha puttena sivihatthe 6- karissare. @Footnote: 1 Ma. sivayo ca . 2 Ma. saupādheyyaṃ . 3 Ma. gajaṃ. Sī. Yu. dhanaṃ . 4 Ma. @yo . 5 Sī. raṭṭhavaḍḍhanaṃ. Yu. raṭṭhavaḍḍhana . 6 Ma. sivī hatthe.

|1060.1| Kāmaṃ janapado māsi raṭṭhañcāpi vinassatu nāhaṃ sivīnaṃ vacanā rājaputtaṃ adūsakaṃ pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā putto hi mama oraso. |1060.2| Kāmaṃ janapado māsi raṭṭhañcāpi vinassatu nāhaṃ sivīnaṃ vacanā rājaputtaṃ adūsakaṃ pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā putto hi mama atrajo. |1060.3| Na cāhaṃ tasmiṃ dubbheyyaṃ ariyasīlavato hi so asilokopi me assa pāpañca pasave bahuṃ kathaṃ vessantaraṃ puttaṃ satthena ghātayāmase.

Mā naṃ daṇḍena satthena na hi so bandhanāraho pabbājehi ca naṃ raṭṭhā vaṅke vasatu pabbate.

|1062.1| Eso ce sivīnaṃ chando chandaṃ na panudāmase imaṃ so vasatu rattiṃ kāme ca paribhuñjatu. |1062.2| Tato ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ pati 1- samaggā siviyo 2- hutvā raṭṭhā pabbājayantu naṃ.

|1063.1| Uṭṭhehi katte taramāno gantvā vessantaraṃ vada siviyo deva te kuddhā negamā ca samāgatā uggā ca rājaputtā ca vesiyānā ca brāhmaṇā. |1063.2| Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā @Footnote: 1 Ma. sūriya---. ito paraṃ īdisameva 2 Ma. sabbattha sivayo. Kevalo cāpi nigamo siviyo cāpi samāgatā. |1063.3| Asmā ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ pati samaggā siviyo hutvā raṭṭhā pabbājayanti taṃ.

|1064.1| Sa kattā taramānova sivirājena pesito āmuttahatthābharaṇo suvattho candanapphosito 1- |1064.2| sīsaṃ nhāto udake so āmuttamaṇikuṇḍalo upāgami puraṃ rammaṃ vessantaranivesanaṃ. |1064.3| Tatthaddasa kumāraṃ so ramamānaṃ sake pure parikiṇṇaṃ amaccehi tidasānaṃ va vāsavaṃ.

|1065.1| So tattha gantvā taramāno kattā vessantaraṃ bravi dukkhante vedayissāmi mā me kujjha rathesabha. |1065.2| Vanditvā rodamāno so kattā rājānamabravi bhattā mesi mahārāja sabbakāmarasāharo dukkhante vedayissāmi tattha assāsayantu maṃ. |1065.3| Siviyo deva te kuddhā negamā ca samāgatā uggā ca rājaputtā ca vesiyānā ca brāhmaṇā. |1065.4| Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā kevalo cāpi nigamo siviyo cāpi samāgatā. |1065.5| Asmā ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ pati samaggā siviyo hutvā raṭṭhā pabbājayanti taṃ. @Footnote: 1 Ma. candanabhūsito.

Kismiṃ me siviyo kuddhā yo na passāmi dukkaṭaṃ taṃ me katte viyācikkha kasmā pabbājayanti maṃ.

Uggā ca rājaputtā ca vesiyānā ca brāhmaṇā hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā nāgadānena khīyanti tasmā pabbājayanti taṃ.

|1068.1| Hadayaṃ cakkhumpahaṃ dajjaṃ kiṃ me bāhirakaṃ dhanaṃ hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā muttā veḷuriyā maṇi |1068.2| dakkhiṇaṃ vāmahaṃ 1- bāhuṃ disvā yācakamāgate dadeyyaṃ na vikampeyyaṃ dāne me ramatī 2- mano. |1068.3| Kāmaṃ maṃ siviyo sabbe pabbājentu hanantu vā neva dānā viramissaṃ kāmaṃ chindantu sattadhā.

Evantaṃ siviyo āhu negamā ca samāgatā kontimārāya tīrena girimārañjaraṃ pati yena pabbājitā yanti tena gacchatu subbato.

Sohaṃ tena gamissāmi yena gacchanti dūsakā rattindivaṃ me khamatha yāva dānaṃ dadāmihaṃ.

|1071.1| Āmantayittha rājā naṃ maddiṃ sabbaṅgasobhaniṃ yaṃ te kiñci mayā dinnaṃ dhanaṃ dhaññañca vijjati |1071.2| hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā muttā veḷuriyā bahū sabbantaṃ nidaheyyāsi yañca te pettikaṃ dhanaṃ. @Footnote: 1 Ma. vāpahaṃ . 2 Ma. ramate.

Tamabravi rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā kuhiṃ deva nidahāmi taṃ me akkhāhi pucchito.

Sīlavantesu dajjesi dānaṃ maddi yathārahaṃ na hi dānā paraṃ atthi patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.

|1074.1| Puttesu maddi dayesi sassuyā sassuramhi ca yo ca taṃ bhattā maññeyya sakkaccantaṃ upaṭṭhahe. |1074.2| No ce taṃ bhattā maññeyya mayā vippavasena te aññaṃ bhattāraṃ pariyesa mā kilittha 1- mayā vinā.

Ahaṃ hi vanaṃ gacchāmi ghoraṃ vāḷamigāyutaṃ saṃsayo jīvitaṃ mayhaṃ ekakassa brahāvane.

|1076.1| Tamabravi rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā abhumme kathaṃ nu bhaṇasi pāpakaṃ vata bhāsasi. |1076.2| Nesa dhammo mahārāja yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako ahaṃpi tena gacchāmi yena gacchasi khattiya. |1076.3| Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ jīvitaṃ vā tayā vinā tadeva maraṇaṃ seyyo yañce jīve tayā vinā. |1076.4| Aggiṃ ujjālayitvāna ekajālasamāhitaṃ tattheva maraṇaṃ 2- seyyo yañce jīve tayā vinā. |1076.5| Yathā āraññakaṃ nāgaṃ dantiṃ anveti hatthinī jessantaṃ giriduggesu samesu visamesu ca. @Footnote: 1 Ma. kilittho . 2 Ma. tattha me maraṇaṃ seyyo. |1076.6| Evantaṃ anugacchāmi putte ādāya pacchato subharā te bhavissāmi na te hessāmi dubbharā.

|1077.1| Ime kumāre passanto mañjuke piyabhāṇine āsīne vanagumbasmiṃ na rajjassa sarissasi. |1077.2| Ime kumāre passanto mañjuke piyabhāṇine kīḷante vanagumbasmiṃ na rajjassa sarissasi. |1077.3| Ime kumāre passanto mañjuke piyabhāṇine assame ramaṇīyamhi na rajjassa sarissasi. |1077.4| Ime kumāre passanto mañjuke piyabhāṇine kīḷante assame ramme na rajjassa sarissasi. |1077.5| Ime kumāre passanto māladhārī alaṅkate assame ramaṇīyamhi na rajjassa sarissasi. |1077.6| Ime kumāre passanto māladhārī alaṅkate kīḷante assame ramme na rajjassa sarissasi. |1077.7| Yadā dakkhasi naccante kumāre māladhārine assame ramaṇīyamhi na rajjassa sarissasi. |1077.8| Yadā dakkhasi naccante kumāre māladhārine kīḷante assame ramme na rajjassa sarissasi. |1077.9| Yadā dakkhasi mātaṅgaṃ kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ ekaṃ araññe vicarantaṃ 1- na rajjassa sarissasi. @Footnote: 1 Ma. carantaṃ. |1077.10| Yadā dakkhasi mātaṅgaṃ kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ sāyaṃ pāto vicarantaṃ na rajjassa sarissasi. |1077.11| Yadā kareṇusaṅghassa yūthassa purato vajaṃ koñcaṃ kāhati mātaṅgo kuñjaro saṭṭhihāyano tassa taṃ nadato sutvā na rajjassa sarissasi. |1077.12| Ubhato vanavikāse yadā dakkhasi kāmadaṃ vane vāḷamigākiṇṇe na rajjassa sarissasi. |1077.13| Migaṃ disvāna sāyaṇhaṃ pañcamālinimāgataṃ 1- kiṃpurise ca naccante na rajjassa sarissasi. |1077.14| Yadā sussasi 2- nigghosaṃ sandamānāya sindhuyā gītaṃ kiṃpurisānañca na rajjassa sarissasi. |1077.15| Yadā sussasi 2- nigghosaṃ girigabbharacārino vassamānassulūkassa na rajjassa sarissasi. |1077.16| Yadā sīhassa byagghassa khaggassa gavayassa ca vane sussasi 2- vāḷānaṃ na rajjassa sarissasi. |1077.17| Yadā morīhi parikiṇṇaṃ varahinaṃ 3- matthakāsinaṃ moraṃ dakkhasi 4- naccantaṃ na rajjassa sarissasi. |1077.18| Yadā morīhi parikiṇṇaṃ aṇḍajaṃ citrapekkhanaṃ 5- moraṃ dakkhasi naccantaṃ na rajjassa sarissasi. @Footnote: 1 Ma. pañcamālinamāgataṃ . 2 Ma. sossasi . 3 Ma. barihīnaṃ . 4 Ma. dakkhisi. @ito paraṃ īdisameva . 5 Ma. citrapakkhinaṃ. |1077.19| Yadā morīhi parikiṇṇaṃ nīlagīvaṃ sikhaṇḍinaṃ moraṃ dakkhasi naccantaṃ na rajjassa sarissasi. |1077.20| Yadā dakkhasi hemante pupphite dharaṇīruhe surabhisampavāyante 1- na rajjassa sarissasi. |1077.21| Yadā hemantike māse haritaṃ dakkhasi medaniṃ indagopakasañchannaṃ na rajjassa sarissasi. |1077.22| Yadā dakkhasi hemante pupphite dharaṇīruhe kuṭajaṃ bimbajālañca pupphitaṃ loddapadmakaṃ surabhisampavāyante 2- na rajjassa sarissasi. |1077.23| Yadā hemantike māse vanaṃ dakkhasi pupphitaṃ opupphāni ca padmāni na rajjassa sarissasi. Himavantaṃ niṭṭhitaṃ.

|1078.1| Tesaṃ lālapitaṃ 3- sutvā puttassa suṇisāya ca kalūnaṃ paridevesi rājaputtī yasassinī. |1078.2| Seyyo visaṃ me khāyitaṃ papātā papateyyahaṃ rajjuyā bajjhamiyāhaṃ kasmā vessantaraṃ puttaṃ pabbājenti adūsakaṃ. |1078.3| Ajjhāyakaṃ dānapatiṃ yācayogaṃ amacchariṃ kasmā 4- vessantaraṃ puttaṃ pabbājenti adūsakaṃ 5- . @Footnote: 1-2 Ma. surabhiṃ . 3 lālappitaṃ . 4-5 Ma. idaṃ gāthāpādadvayaṃ natthi. |1078.4| Pūjitaṃ paṭirājūhi kittimantaṃ yasassinaṃ kasmā vessantaraṃ puttaṃ pabbājenti adūsakaṃ. |1078.5| Mātāpetibharaṃ jantuṃ kule jeṭṭhāpacāyinaṃ kasmā vessantaraṃ puttaṃ pabbājenti adūsakaṃ. |1078.6| Rañño hitaṃ devahitaṃ 1- ñātīnaṃ sakhinaṃ hitaṃ hitaṃ sabbassa raṭṭhassa kasmā vessantaraṃ puttaṃ pabbājenti adūsakaṃ.

|1079.1| Madhūnīva palitāni 2- ambāva patitā chamā evaṃ hessati te raṭṭhaṃ pabbājenti adūsakaṃ. |1079.2| Haṃso nikkhīṇapattova pallalasmiṃ anūdake apaviṭṭho amaccehi eko rājā vihiyyasi. |1079.3| Tantaṃ brūmi mahārāja attho te mā upaccagā mā naṃ sivīnaṃ vacanā pabbājesi adūsakaṃ.

Dhammassāpacitiṃ kummiṃ 3- sivīnaṃ vinayaṃ dhajaṃ pabbājemi sakaṃ puttaṃ pāṇā piyataro hi me.

|1081.1| Yassa pubbe dhajaggāni kaṇikārāva pupphitā yāyantamanuyāyanti svajjekova gamissati. |1081.2| Yassa pubbe dhajaggāni kaṇikāravanāniva yāyantamanuyāyanti svajjekova gamissati. |1081.3| Yassa pubbe anīkāni kaṇikārāva pupphitā @Footnote: 1 Ma. devihitaṃ . 2 Ma. palātāni . 3 Ma. kummi. Yāyantamanuyāyanti svajjekova gamissati. |1081.4| Yassa pubbe anīkāni kaṇikāravanāni va yāyantamanuyāyanti svajjekova gamissati. |1081.5| Indagopakavaṇṇābhā gandhārā paṇḍukambalā yāyantamanuyāyanti svajjekova gamissati. |1081.6| Yo pubbe hatthinā yāti sivikāya rathena ca svajja vessantaro rājā kathaṃ gacchati pattiko. |1081.7| Kathaṃ candanalittaṅgo naccagītappabodhano khurājinaṃ pharasuñca khārikājañca hāriti 1- . |1081.8| Kasmā nābhiharīyanti kāsāvā ajināni ca pavisantaṃ brahāraññaṃ kasmā cīraṃ na bajjhare. |1081.9| Kathaṃ nu cīraṃ dhārenti rājapabbajitā janā kathaṃ kusamayaṃ cīraṃ maddī paridahessati 2- . |1081.10| Kāsiyāni ca dhāretvā khomakodumbarāni ca kusacīrāni dhārentī kathaṃ maddī karissati. |1081.11| Vayhāhi pariyāyitvā sivikāya rathena ca sā kathajja anuccaṅgī pathaṃ gacchati pattikā. |1081.12| Yassā mudutalā hatthā calanā 3- ca sukhe ṭhitā sā kathajja anuccaṅgī pathaṃ gacchati pattikā. @Footnote: 1 Ma. hāhiti . 2 Ma. paridahissati . 3 Sī. Ma. caraṇā. |1081.13| Yassā mudutalā pādā calanā 1- ca sukhe ṭhitā pādukāhi suvaṇṇāhi pīḷamānāva gacchati sā kathajja anuccaṅgī pathaṃ gacchati pattikā. |1081.14| Yassu itthīsahassassa 2- purato gacchati mālinī sā kathajja anuccaṅgī vanaṃ gacchati ekikā. |1081.15| Yā sā 3- sivāya sutvāna muhuṃ uttasate pure sā kathajja anuccaṅgī vanaṃ gacchati bhīrukā. |1081.16| Yā sā 3- indasagottassa ulūkassa pavassato sutvāna nadato bhītā vāruṇīva pavedhati sā kathajja anuccaṅgī vanaṃ gacchati bhīrukā. |1081.17| Sakuṇī hataputtāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. |1081.18| Sakuṇī hataputtāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ kīsā paṇḍu bhavissāmi piye putte apassatī. |1081.19| Sakuṇī hataputtāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ tena tena padhāvissaṃ piye putte apassatī. |1081.20| Kururī 4- hatacchāpāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. |1081.21| Kururī hatacchāpāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ kīsā paṇḍu bhavissāmi piye putte apassatī. @Footnote: 1 Sī. Ma. caraṇā . 2 Ma. yāssu itthisahassānaṃ . 3 Ma. yāssu. @ 4 Ma. kurarī. ito paraṃ īdisameva. |1081.22| Kururī hatacchāpāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ tena tena padhāvissaṃ piye putte apassatī. |1081.23| Sā nūna cakkavakkīva 1- pallalasmiṃ anūdake ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ suññaṃ āgammimaṃ puraṃ. |1081.24| Sā nūna cakkavakkīva pallalasmiṃ anūdake kīsā paṇḍu bhavissāmi piye putte apassatī. |1081.25| Sā nūna cakkavakkīva pallalasmiṃ anūdake tena tena padhāvissaṃ piye putte apassatī. |1081.26| Evaṃ me vilapantiyā rājaputtaṃ adūsakaṃ pabbājesi ca 2- naṃ raṭṭhā maññe hessāmi jīvitaṃ.

|1082.1| Tassā lālapitaṃ sutvā sabbā antepure ahu 3- bāhā paggayha pakkanduṃ sivikaññā samāgatā. |1082.2| Sālāva sampamadditā 4- mālutena pamadditā senti puttā ca dārā ca vessantaranivesane. |1082.3| Orodhā ca kumārā ca vesiyānā ca brāhmaṇā bāhā paggayha pakkanduṃ vessantaranivesane. |1082.4| Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā bāhā paggayha pakkanduṃ vessantaranivesane. |1082.5| Tato ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ pati atha vessantaro rājā dānaṃ dātuṃ upāgami. @Footnote: 1 Ma. cakkavāthīva. ito paraṃ īdisameva . 2 Ma. va. . 3 ma bahū . 4 Ma. sampamathitā. |1082.6| Vatthāni vatthakāmānaṃ soṇḍānaṃ detha vāruṇiṃ bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ sammadeva pavecchatha. |1082.7| Mā ca kiñci vanibbake heṭhayittha idhāgate tappetha annapānena gacchantu paṭipūjitā. |1082.8| (athettha vattati saddo tumulo bheravo mahā dānena taṃ nīharanti puna dānaṃ adā tuvaṃ 1- .)

|1083.1| Te su mattā kilantāva sampatanti vanibbakā nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1083.2| Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ nānāphaladadaṃ dumaṃ yathā vessantaraṃ raṭṭhā pabbājenti adūsakaṃ. |1083.3| Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ nānāphaladharaṃ dumaṃ yathā vessantaraṃ raṭṭhā pabbājenti adūsakaṃ. |1083.4| Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ sabbakāmadadaṃ dumaṃ yathā vessantaraṃ raṭṭhā pabbājenti adūsakaṃ. |1083.5| Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ sabbakāmarasāharaṃ yathā vessantaraṃ raṭṭhā pabbājenti adūsakaṃ. |1083.6| Ye vuḍḍhā ye ca daharā ye ca majjhimaporisā bāhā paggayha pakkanduṃ nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. @Footnote: 1 ayaṃ gāthā Ma. potthakeyeva dissati. |1083.7| Atiyakkhā vessavarā 1- itthāgārā ca rājino bāhā paggayha pakkanduṃ nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1083.8| Thiyopi tattha pakkanduṃ yā tamhi nagare ahu nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1083.9| Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā aññe vāpi vanibbakā bāhā paggayha pakkanduṃ adhammo kira bho iti. |1083.10| Yathā vessantaro rājā yajamāno sake pure sivīnaṃ vacanatthena samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.11| Satta hatthisate datvā sabbālaṅkārabhūsite suvaṇṇakacche mātaṅge hemakappanivāsase 2- āruḷhe gāmaṇīyebhi tomaraṅkusapāṇibhi esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.12| Satta assasate datvā sabbālaṅkārabhūsite ājāniyeva jātiyā sindhave sīghavāhane āruḷhe gāmaṇīyebhi indiyācāpadhāribhi 3- esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.13| Satta rathasate datvā sannaddhe ussitaddhaje dīpe athopi veyyagghe sabbālaṅkārabhūsite |1083.14| āruḷhe gāmaṇīyebhi cāpahatthehi cammibhi 4- @Footnote: 1 Ma. vassavarā . 2 Ma. hemakappanavāsase . 3 Ma. illiyā ... . 4 Ma. vammibhi. Esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.15| Satta itthīsate datvā ekamekā rathe ṭhitā sannaddhā nikkharajjūhi suvaṇṇehi alaṅkatā |1083.16| pītālaṅkārā pītavasanā pītābharaṇabhūsitā 1- āḷārappamukhā 2- hasulā susaññā tanumajjhimā esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.17| Satta dhenusate datvā sabbā kaṃsupadhārino 3- esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.18| Satta dāsīsate datvā satta dāsasatāni ca esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.19| Hatthī asse rathe datvā nāriyo ca alaṅkatā esa vessantaro rājā samhā raṭṭhā nirajjati. |1083.20| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ mahādāne padinnamhi medanī samakampatha. |1083.21| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ yaṃ pañjalīkato rājā samhā raṭṭhā nirajjati.

Athettha vattati saddo tumulo bheravo mahā dānena taṃ nīharanti puna dānaṃ dadāti so 4- . @Footnote: 1 Ma. -vibhūsitā . 2 Ma. āḷārapamhā. pamhanti akkhigaṇḍo . 3 Ma. kaṃspadhāraṇā. @ 4 Sī. Ma. puna dānaṃ adā tuvaṃ.

Te su mattā kilantāva sampatanti vanibbakā nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.

|1086.1| Āmantayittha rājānaṃ sañjayaṃ dhammikaṃ 1- varaṃ avaruddhasi maṃ deva vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ. |1086.2| Ye hi keci mahārāja bhūtā ye ca bhavissare atittāyeva kāmehi gacchanti yamasādhanaṃ. |1086.3| Sohaṃ sake abhisasiṃ yajamāno sake pure sivīnaṃ vacanatthena samhā raṭṭhā nirajjahaṃ |1086.4| aghantaṃ paṭisevissaṃ vane vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite ahaṃ puññāni karomi tumhe paṅkamhi sīdatha.

Anujānāhi maṃ amma pabbajjā mama ruccati sohaṃ sake abhisasiṃ yajamāno sake pure sivīnaṃ vacanatthena samhā raṭṭhā nirajjahaṃ |1087.1| aghantaṃ paṭisevissaṃ vane vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite ahaṃ puññāni karomi vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ 2- .

Anujānāmi taṃ putta pabbajjā te samijjhatu ayañca maddī kalyāṇī susaññā tanumajjhimā acchataṃ saha puttehi kiṃ araññe karissati. @Footnote: 1 Ma. dhamminaṃ . 2 Ma. tumhe paṅkamhi sīdatha.

Nāhaṃ akāmā dāsiṃpi araññaṃ netumussahe sace icchati anvetu sace nicchati acchatu.

|1090.1| Tato suṇhaṃ mahārājā yācituṃ paṭipajjatha mā candanasamācāre rajojallaṃ adhārayi. |1090.2| Kāsiyāni padhāretvā 1- kusacīraṃ adhārayi dukkho vāso araññasmiṃ mā hi tvaṃ lakkhaṇe gami.

Tamabravi rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā nāhantaṃ sukhamiccheyyaṃ yaṃ me vessantaraṃ vinā.

|1092.1| Tamabravi mahārājā sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano iṅgha maddi nisāmehi vane ye honti dussahā. |1092.2| Bahū kīṭā paṭaṅgā ca makasā madhumakkhikā tepi taṃ tattha hiṃseyyuṃ tante dukkhataraṃ siyā. |1092.3| Apare passa santāse nadīnūpanisevite sappā ajagarā nāma avisā te mahabbalā. |1092.4| Te manussaṃ migaṃ vāpi apicāsannamāgataṃ parikkhipitvā bhogehi vasamānenti attano. |1092.5| Aññepi kaṇhā jaṭino acchā nāma aghammigā na tehi puriso diṭṭho rukkhamāruyha muccati. |1092.6| Saṅghaṭṭayantā siṅgāni tikkhaggāni pahārino mahisā 2- vicarantettha nadiṃ sotumbaraṃ pati. @Footnote: 1 Ma. mā kāsiyāni dhāretvā . 2 Ma. mahiṃsā. |1092.7| Disvā migānaṃ yūthānaṃ gavaṃ sañcaritaṃ 1- vane dhenuva vacchagiddhāva kathaṃ maddi karissasi. |1092.8| Disvā sampatite ghore dummaggesu plavaṅgame akhettaññāya te maddi bhavissate mahabbhayaṃ. |1092.9| Yā tvaṃ sivāya sutvāna muhuṃ uttasate 2- pure sā tvaṃ vaṅkaṃ anuppattā kathaṃ maddi karissasi. |1092.10| Ṭhite majjhantike kāle sannisinnesu pakkhisu suṇateva brahāraññaṃ tattha kiṃ gantumicchasi.

|1093.1| Tamabravi rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā yāni etāni akkhāsi vane paṭibhayāni me sabbāni abhisambhossaṃ gacchaññeva rathesabha. |1093.2| Kāsaṃ kusaṃ potakilaṃ usiraṃ muñjapabbajaṃ urasā panūdahissāmi nāssa hessāmi dunnayā. |1093.3| Bahūhi vattacariyāhi kumārī vindate patiṃ udarassuparodhena gohanuveṭṭhanena ca aggissa pāricariyāya udakummujjanena ca vedhabyaṃ 3- kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.4| Apissā hoti appatto ucchiṭṭhaṃ paribhuñjituṃ 4- yo naṃ hatthe gahetvāna akāmaṃ parikaḍḍhati vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. @Footnote: 1 Ma. sañcarataṃ . 2 Ma. uttasayī . 3 Sī. Yu. vedhabbaṃ. ito paraṃ īdisameva. @ 4 Ma. ucchiṭṭhampi bhuñjituṃ. |1093.5| Kesaggahaṇamukkhepā bhūmyā ca parisumbhanā datvā ca no pakkamati bahuṃ dukkhaṃ anappakaṃ vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.6| Sukkacchavī vedhaverā datvā subhaggamānino akāmaṃ parikaḍḍhanti ulūkaññeva vāyasā vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.7| Api ñātikule phīte kaṃsappajjotane vasaṃ nevātivākyaṃ na labhe bhātūhi sakhinīhi 1- ca vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.8| Naggā nadī anūdakā naggaṃ raṭṭhaṃ arājikaṃ itthīpi vidhavā naggā yassāpi dasa bhātaro vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.9| Dhajo rathassa paññāṇaṃ dhūmo paññāṇamaggino rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ bhattā paññāṇamitthiyā vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke gacchaññeva rathesabha. |1093.10| Yā daliddī daliddassa aḍḍhā aḍḍhassa kittimā taṃ ve devā pasaṃsanti dukkaraṃ hi karoti sā. |1093.11| Sāmikaṃ anubandhissaṃ sadā kāsāyavāsinī paṭhabyāpi abhijjantyā vedhabyaṃ kaṭukitthiyā. |1093.12| Api sāgarapariyantaṃ bahuvittadharaṃ mahiṃ @Footnote: 1 Ma. sakhinīhipi . Sī. Yu. sakhikāhi ca. Nānāratanaparipūraṃ nicche vessantaraṃ vinā. |1093.13| Kathannu tāsaṃ hadayaṃ sukharā vata itthiyo yā sāmike dukkhitamhi sukhamicchanti attano. |1093.14| Nikkhamante mahārāje sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane tamahaṃ anubandhissaṃ sabbakāmadado hi me.

Tamabravī mahārājā maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ ime te daharā puttā jālī kaṇhājinā cubho nikkhippa lakkhaṇe gaccha mayante posayāmase.

Tamabravī rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā piyā me puttakā deva jālī kaṇhājinā cubho tyamhaṃ tattha ramissanti araññe jīvisokinaṃ.

|1096.1| Tamabravī mahārājā sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano sālīnamodanaṃ bhutvā sucimaṃsūpasecanaṃ rukkhaphalāni bhuñjantā kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.2| Bhutvā satapale kaṃse sovaṇṇe satarājike rukkhapattesu bhuñjantā kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.3| Kāsiyāni ca dhāretvā khomakodumbarāni ca kusacīrāni dhārentā kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.4| Vayhāhi pariyāyitvā sivikāya rathena ca pattikā paridhāvantā kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.5| Kūṭāgāre sayitvāna nivāte phusitaggaḷe sayantā rukkhamūlasmiṃ kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.6| Pallaṅkesu sayitvāna gonake citrasanthate sayantā tiṇasanthāre kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.7| Gandhakena vilimpitvā aggalucandanena ca rajojallāni dhārentā kathaṃ kāhanti dārakā. |1096.8| Cāmarīmorahatthehi vījitaṅgā sukhe ṭhitā 1- phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi kathaṃ kāhanti dārakā.

|1097.1| Tamabravī rājaputtī maddī sabbaṅgasobhanā mā deva paridevasi mā ca tvaṃ vimano ahu yathā mayaṃ bhavissāma tathā hessanti dārakā. |1097.2| Idaṃ vatvāna pakkāmi maddī sabbaṅgasobhanā sivimaggena anvesi putte ādāya lakkhaṇā.

|1098.1| Tato vessantaro rājā dānaṃ datvāna khattiyo pitu mātuñca vanditvā katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ. |1098.2| Catuvāhiṃ rathaṃ yuttaṃ sīghamāruyha sandanaṃ ādāya putta dārañca vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.

Tato vessantaro rājā yenāsi bahuko jano āmanta kho taṃ gacchāma arogā hontu ñātayo

Nikkhamitvāna nagarā nivattitvā vilokite @Footnote: 1 Ma. sukhedhitā. Tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṃsakā.

Iṅgha maddi nisāmehi rammarūpaṃva dissati āvāso siviseṭṭhassa pettikaṃ bhavanaṃ mama.

Taṃ brāhmaṇā anvagamuṃ te taṃ asse ayācisuṃ yācito paṭipādesi catunnaṃ caturo haye.

Iṅgha maddi nisāmehi cittarūpaṃ na dissati migā rohiccavaṇṇena dakkhiṇassā vahanti maṃ.

Athettha pañcamo āgā so taṃ rathamayācatha tassa taṃ paṭiyādāsi 1- na cassu pahato mano.

Tato vessantaro rājā oropetvā sakaṃ janaṃ assāsayi assarathaṃ brāhmaṇassa dhanesino.

Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi lahukā esā kaniṭṭhakā 2- ahaṃ jāliṃ gahessāmi garuko bhātiko hi so.

Rājā kumāramādāya rājaputtī ca dārikaṃ sammodamānā pakkāmuṃ aññamaññaṃ piyaṃvadā. Dānakaṇḍaṃ nāma.

|1108.1| Yadi keci manujā enti anumagge paṭipathe maggante paṭipucchāma kuhiṃ vaṅkatapabbato. |1108.2| Te tattha amhe passitvā kalūnaṃ paridevayuṃ @Footnote: 1 Ma. tassa taṃ yācito dāsi . 2 Ma. kaniṭṭhikā. Dukkhante paṭivedenti dūre vaṅkatapabbato.

|1109.1| Yadi passanti pavane dārakā phalite 1- dume tesaṃ phalānaṃ hetumhi uparodanti dārakā. |1109.2| Rodante dārake disvā ubbiggā 2- vipulā dumā sayamevonamitvāna upagacchanti dārake. |1109.3| Idaṃ accherakaṃ disvā abbhūtaṃ lomahaṃsanaṃ sādhukāraṃ pavattesi maddī sabbaṅgasobhanā. |1109.4| Accheraṃ vata lokasmiṃ abbhūtaṃ lomahaṃsanaṃ vessantarassa tejena sayamevonatā dumā.

Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā anukampāya dārake nikkhantadivaseneva cetaraṭṭhamupāgamuṃ.

Te gantvā dīghamaddhānaṃ cetaraṭṭhamupāgamuṃ iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ bahumaṃsasurodakaṃ.

|1112.1| Cetiyo parikariṃsu 3- disvā lakkhaṇamāgataṃ sukhumālī vatāyayyā 4- pattikā paridhāvati. |1112.2| Vayhāhi pariyāyitvā sivikāya rathena ca sājja maddī araññasmiṃ pattikā paridhāvati.

|1113.1| Taṃ disvā cetapāmokkhā rodamānā upāgamuṃ kacci nu deva kusalaṃ kacci deva anāmayaṃ. @Footnote: 1 Ma. phaline . 2 Ma. ubbiddhā . 3 Ma. parivāriṃsu . 4 Ma. vata ayyā. |1113.2| Kacci pitā arogā te sivīnañca anāmayaṃ ko te balaṃ mahārāja ko nu te rathamaṇḍalaṃ. |1113.3| Anassako arathako dīghamaddhānamāgato kaccāmittehi pakato anuppattosimaṃ disaṃ.

|1114.1| Kusalañceva me sammā atho sammā anāmayaṃ atho pitā arogā me sivīnañca anāmayaṃ. |1114.2| Ahaṃ hi kuñjaraṃ dajjaṃ īsādantaṃ uruḷhavaṃ khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ sabbasetaṃ gajuttamaṃ. |1114.3| Paṇḍukambalasañchannaṃ pabhinnaṃ sattumaddanaṃ dantiṃ savālavījaniṃ setaṃ kelāsasādisaṃ. |1114.4| Sasetacchattaṃ supattheyyaṃ 1- sāthabbanaṃ sahatthipaṃ aggayānaṃ rājavāhiṃ brāhmaṇānaṃ adāsahaṃ. |1114.5| Tasmiṃ me siviyo kuddhā pitā cupahatomano avaruddhasi maṃ rājā vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ okāsaṃ sammā jānātha vane yattha vasemhase 2- .

|1115.1| Svāgatante mahārāja atho te adurāgataṃ issarosi anuppatto yaṃ idhatthi pavedaya. |1115.2| Sākaṃ bhiṃsaṃ madhuṃ maṃsaṃ suddhaṃ sālīnamodanaṃ paribhuñja mahārāja pāhuno nosi āgato. @Footnote: 1 Ma. saupādheyyaṃ . 2 Ma. vasāmase. ito paraṃ īdisameva.

Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ sabbassa agghiyaṃ kataṃ avaruddhasi maṃ rājā vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ okāsaṃ sammā jānātha vane yattha vasemhase.

|1117.1| Idheva tāva acchassu cetaraṭṭhe rathesabha yāva cetā gamissanti rañño santika yācituṃ. |1117.2| Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ taṃ taṃ cetā purakkhitvā 1- patītā laddhapaccayā parivāretvāna gacchanti evaṃ jānāhi khattiya.

|1118.1| Mā vo rucittha gamanaṃ rañño santika yācituṃ nijjhāpetuṃ mahārājaṃ rājāpi tattha nissaro. |1118.2| Accuggatā hi siviyo balaggā negamā ca ye te padhaṃsetumicchanti 2- rājānaṃ mama kāraṇā.

|1119.1| Sace esā pavattettha raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana idheva rajjaṃ kārehi cetehi parivārito. |1119.2| Iddhaṃ phītañcidaṃ raṭṭhaṃ iddho janapado mahā matiṃ karohi tvaṃ deva rajjassamanusāsituṃ.

|1120.1| Na me chando mati atthi rajjassamanusāsituṃ pabbājitassa raṭṭhasmā cetaputtā suṇātha me. |1120.2| Atuṭṭhā siviyo assu balaggā negamā ca ye pabbājitassa raṭṭhasmā cetā rajjebhisecayuṃ. @Footnote: 1 Ma. purakkhatvā . 2 Ma. te vidhaṃsetu.... |1120.3| Asammodiyaṃpi vo assa accantaṃ mama kāraṇā sivīhi bhaṇḍanañcāpi viggaho me na ruccati. |1120.4| Athassa bhaṇḍanaṃ ghoraṃ sampahāro anappako ekassa kāraṇā mayhaṃ hiṃseyya bahuko jano. |1120.5| Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ sabbassa agghiyaṃ kataṃ avaruddhasi maṃ rājā vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ okāsaṃ sammā jānātha vane yattha vasemhase.

|1121.1| Taggha te mayamakkhāma yathāpi kusalā tathā rājisī yattha sammanti āhutaggī samāhitā. |1121.2| Esa selo mahārāja pabbato gandhamādano yattha tvaṃ saha puttehi saha bhariyāya cacchasi.

|1122.1| Taṃ cetā anusāsiṃsu assunettā rudammukhā ito gaccha mahārāja ujuṃ yenuttarāmukho. |1122.2| Atha dakkhasi bhaddante vepullaṃ nāma pabbataṃ nānādumagaṇākiṇṇaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ. |1122.3| Tamatikkamma bhaddante atha dakkhasi āpakaṃ nadiṃ ketumatiṃ nāma gambhīraṃ girigabbharaṃ. |1122.4| Puthulomamacchākiṇṇaṃ supatitthaṃ mahodakaṃ tattha nhātvā pivitvā ca assāsetvā saputtake. |1122.5| Atha dakkhasi bhaddante nigrodhaṃ madhuvipphalaṃ Rammake sikhare jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ. |1122.6| Atha dakkhasi bhaddante nālikaṃ nāma pabbataṃ nānādijagaṇākiṇṇaṃ selaṃ kiṃpurisāyutaṃ. |1122.7| Tassa uttarapubbena mucalindo nāma so saro puṇḍarīkehi sañchanno setasogandhiyehi ca. |1122.8| So vanaṃ meghasaṅkāsaṃ dhuvaṃ haritasaddalaṃ sīhovāmisapekkhīva vanasaṇḍaṃ vigāhiya puppharukkhehi sañchannaṃ phalarukkhehi cūbhayaṃ. |1122.9| Tattha bindussarā vaggū nānāvaṇṇā bahū dijā kūjantamupakūjanti utusampupphite dume. |1122.10| Gantvā girividuggāni nadīnaṃ pabhavāni ca so addasa 1- pokkharaṇiṃ karañjakakudhāyutaṃ. |1122.11| Puthulomamacchākiṇṇaṃ supatitthaṃ mahodakaṃ samañca caturassañca sādhuṃ appaṭigandhiyaṃ. |1122.12| Tassā uttarapubbena paṇṇasālaṃ amāpaya paṇṇasālaṃ amāpetvā uñchācariyāya īhatha. Vanappavesanaṃ nāma.

|1123.1| Ahu vāsī kaliṅgesu jūjako nāma brāhmaṇo tassāpi daharā bhariyā nāmenāmittatāpanā. |1123.2| Tā naṃ tattha gatāvocuṃ nadīudakahāriyā @Footnote: 1 Sī. Yu. dakkhasi. Thiyo naṃ paribhāsiṃsu samāgantvā kutūhalā. |1123.3| Amittā nūna te mātā amitto nūna te pitā ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.4| Ahitaṃ vata te ñātī mantayiṃsu rahogatā ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. [1]- |1123.5| Dukkaṭaṃ vata te ñātī mantayiṃsu rahogatā ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.6| Pāpakaṃ vata te ñātī mantayiṃsu rahogatā ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.7| Amanāpaṃ vata te ñātī mantayiṃsu rahogatā ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.8| Amanāpavāsaṃ vasi jiṇṇena patinā saha 2- yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa matante jīvitā varaṃ. |1123.9| Na hi nūna tuyhaṃ kalyāṇī pitā mātā ca sobhane aññaṃ bhattāraṃ vindiṃsu ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.10| Duyiṭṭhante navamiyaṃ akataṃ aggihuttakaṃ ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahariyaṃ satiṃ. |1123.11| Samaṇe brāhmaṇe nūna brahmacariyaparāyane @Footnote: 1 Ma. amittā vata te ñātī mantayiṃsu rahogatā @ ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu evaṃ dahāriyaṃ satiṃ. @ 2 Sī. Yu. evaṃ dahariyā satī. Sā tvaṃ loke abhissasi 1- sīlavante bahussute yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa evaṃ dahariyaṃ satiṃ 2- . |1123.12| Na dukkhaṃ ahinā daṭṭhaṃ na dukkhaṃ sattiyā hataṃ tañca dukkhañca tippañca yaṃ passe jiṇṇakaṃ patiṃ. |1123.13| Natthi khiḍḍā natthi rati jiṇṇena patinā saha natthi allāpasallāpo jagghitampi 3- na sobhati. |1123.14| Yadā ca daharo daharā mantayiṃsu 4- rahogatā sabbe sokā vinassanti 5- yekeci hadayassitā. |1123.15| Daharā tvaṃ rūpavatī purisānaṃbhipatthitā gaccha ñātikule accha kiṃ jiṇṇo ramayissati.

Na te brāhmaṇa gacchāmi nadiṃ udakahāriyā thiyo maṃ paribhāsanti tayā jiṇṇena brāhmaṇa.

Mā me tvaṃ akarā kammaṃ mā me udakamāhari ahaṃ udakamāhissaṃ mā bhotī kuppitā ahu.

|1126.1| Nāhaṃ tamhi kule jātā yaṃ tvaṃ udakamāhare evaṃ brāhmaṇa jānāhi na te vacchāmihaṃ ghare. |1126.2| Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā nānayissasi brāhmaṇa evaṃ brāhmaṇa jānāhi na te vacchāmi santike.

Natthi me sippaṭṭhānaṃ vā dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇi @Footnote: 1 Ma. abhisapi . 2 Ma. dahariyā satī . 3 Ma. jagghitumpi . 4 Ma. mantayanti. @ 5 Ma. sabbesaṃ sokā nassanti. Kutohaṃ dāsaṃ dāsiṃ vā ānayissāmi bhotiyā ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ mā bhotī kuppitā ahu.

|1128.1| Ehi te ahamakkhissaṃ yathā me vacanaṃ sutaṃ esa vessantaro rājā vaṅke vasati pabbate. |1128.2| Taṃ tvaṃ gantvāna yācassu dāsaṃ dāsiñca brāhmaṇa so te dassati yācito dāsaṃ dāsiñca khattiyo.

Jiṇṇohamasmi dubbalo 1- dīgho caddhā suduggamo mā bhotī paridevesi mā bhotī 2- vimanā ahu ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ mā bhotī kuppitā ahu.

|1130.1| Yathā agantvā saṅgāmaṃ ayuddheva parājito evameva tuvaṃ brahme agantvāva parājito. |1130.2| Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā nānayissasi brāhmaṇa evaṃ brāhmaṇa jānāhi na te vacchāmihaṃ ghare amanāpante karissāmi tante dukkhaṃ bhavissati. |1130.3| Nakkhatte utupubbesu yadā maṃ dakkhasilaṅkataṃ aññehi saddhiṃ ramamānaṃ tante dukkhaṃ bhavissati. |1130.4| Adassanena mayhante jiṇṇassa paridevato bhiyyo vaṅkā palitā ca bahū hessanti brāhmaṇa.

|1131.1| Tato so brāhmaṇo bhīto brāhmaṇiyā vasānugo aṭṭito kāmarāgena brāhmaṇiṃ etadabravi. @Footnote: 1 Sī. Yu. abalo . 2 Ma. mā ca tavaṃ. |1131.2| Pātheyyaṃ me karohi tvaṃ saṅkulā saṅguḷāni 1- ca madhupiṇḍikā ca sukatāyo sattubhattañca brāhmaṇi. |1131.3| Ānayissaṃ methunake ubho dāsakumārake te ca 2- paricarissanti rattindivamatanditā.

|1132.1| Idaṃ vatvā brahmabandhu paṭimuñci upāhanaṃ 3- tato so mantayitvāna bhariyaṃ katvā padakkhiṇaṃ. |1132.2| Pakkāmi so ruṇṇamukho brāhmaṇo sahitabbato sivīnaṃ nagaraṃ phītaṃ dāsapariyesanañcaraṃ.

|1133.1| So tattha gantvā avacāsi 4- ye tatthāsuṃ samāgatā kuhiṃ vessantaro rājā kattha passemu khattiyaṃ. |1133.2| Te janā taṃ avaciṃsu ye tatthāsuṃ samāgatā tumhehi brahme pakato atidānena khattiyo pabbājito sakā raṭṭhā vaṅke vasati pabbate. |1133.3| Tumhehi brahme pakato atidānena khattiyo ādāya puttadārañca vaṅke vasati pabbate.

|1134.1| So codito brāhmaṇiyā brāhmaṇo kāmagiddhimā aghantaṃ paṭisevittha vane vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite. |1134.2| Ādāya veluvaṃ daṇḍaṃ aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ so pāvisi brahāraññaṃ yattha assosi kāmadaṃ. @Footnote: 1 Ma. saṅkulyā saguḷāni ca . 2 Ma. taṃ . 3 Ma. upāhanā . 4 Ma. avaca. |1134.3| Taṃ paviṭṭhaṃ brahāraññaṃ kokā naṃ parivārayuṃ vikkandi so vippanaṭṭho dūre panthā apakkami. |1134.4| Tato so brāhmaṇo gantvā bhogaluddho asaññato vaṅkassoharaṇe naṭṭho 1- (sunakhehi parivārito 2-) (rukkhasmiñca nisinno va 3-) imā gāthā abhāsatha.

|1135.1| Ko rājaputtaṃ nisabhaṃ jayantamaparājitaṃ bhaye khemassa dātāraṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.2| Yo yācataṃ patiṭṭhāsi bhūtānaṃ dharaṇīriva dharaṇūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.3| Yo yācataṃ gatī āsi savantīnaṃva sāgaro udadhūpamaṃ 4- mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.4| Kalyāṇatitthaṃ supivaṃ sītūdakaṃ manoramaṃ puṇḍarīkehi sañchannaṃ yuttaṃ kiñjakkhareṇunā rahadūpamaṃ mahārājaṃ ko me vassantaraṃ vidū. |1135.5| Assatthaṃva pathe jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ samantānaṃ visametāraṃ 5- kilantānaṃ paṭiggahaṃ tathūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.6| Nigrodhaṃva pathe jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ @Footnote: 1 Ma. vaṅkassorohaṇe naṭṭhe . 2-3 idaṃ pādadvayaṃ sabbattha potthakesu na dissati @ṭhapetvā aṭṭhakathāpotthakaṃyeva . 4 Ma. sāgarūpamaṃ . 5 visametānantipi. Santānaṃ visametāraṃ kilantānaṃ paṭiggahaṃ tathūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.7| Ambaṃ iva pathe jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ santānaṃ visametāraṃ kilantānaṃ paṭiggahaṃ tathūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.8| Sālaṃ iva pathe jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ santānaṃ visametāraṃ kilantānaṃ paṭiggahaṃ tathūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.9| Dumaṃ iva pathe jātaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ santānaṃ visametāraṃ kilantānaṃ paṭiggahaṃ tathūpamaṃ mahārājaṃ ko me vessantaraṃ vidū. |1135.10| Evañca me vilapato paviṭṭhassa brahāvane ahaṃ jānanti yo vajjā nandiṃ so janaye mama. |1135.11| Evañca me vilapato paviṭṭhassa brahāvane ahaṃ jānanti yo vajjā vessantaranivāsanaṃ 1- tāya so ekavācāya pasave puññaṃ anappakaṃ.

|1136.1| Tassa ceto paṭissosi araññaṃ luddako caro tumhehi brahme pakato atidānena khattiyo pabbājito sakā raṭṭhā vaṅke vasati pabbate. |1136.2| Tumhehi brahme pakato atidānena khattiyo @Footnote: 1 Ma. ayaṃ gāthāpādo natthi. Ādāya puttadārañca vaṅke vasati pabbate. |1136.3| Akiccakārī dummedho raṭṭhā vivanamāgato 1- rājaputtaṃ gavesanto bako macchamivodake. |1136.4| Tassa tyāhaṃ na dassāmi jīvitaṃ idha brāhmaṇa ayaṃ hi te mayā nunno saro pāssati 2- lohitaṃ. |1136.5| Siro te vajjhayitvāna hadayaṃ chetvā sabandhanaṃ panthasakuṇaṃ yajissāmi tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa. |1136.6| Tuyhaṃ maṃsena medena matthakena ca brāhmaṇa āhutiṃ paggahessāmi chetvāna hadayaṃ tava. |1136.7| Taṃ me suyiṭṭhaṃ suhutaṃ tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa na ca tvaṃ rājaputtassa bhariyaṃ putte ca nessasi.

|1137.1| Avajjho brāhmaṇo dūto cetaputta suṇohi me tasmā hi dūtaṃ na hanti esa dhammo sanantano. |1137.2| Nijjhattā siviyo sabbe pitā naṃ daṭṭhumicchati mātā ca dubbalā tassa acirā cakkhūni jīyare. |1137.3| Tesāhaṃ pahito dūto cetaputta suṇohi me rājaputtaṃ nayissāmi yadi jānāsi saṃsa me.

Piyassa me piyo dūto puṇṇapattaṃ dadāmi te imañca madhuno tumbaṃ migasatthiñca brāhmaṇa @Footnote: 1 Ma. pavanamāgato . 2 Ma. pissati. Tañca te desamakkhissaṃ yattha sammati kāmado. Jūjakapabbaṃ nāma.

|1139.1| Esa selo mahābrahme pabbato gandhamādano yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati. |1139.2| Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati. |1139.3| Ete nīlā padissanti nānāphaladharā dumā uggatā abbhakūṭāva nīlā añjanapabbatā. |1139.4| Dhavassakaṇṇā khadirā sālā phandanamāluvā sampavedhenti 1- vātena sakiṃ pītāva māṇavā. |1139.5| Upari dumapariyāyesu saṅgītiyova suyyare najjuhā kokilā saṅghā sampatanti dumā dumaṃ. |1139.6| Avhayanteva gacchantaṃ sākhāpattasamīritā ramayanteva āgantuṃ modayanti nivāsanaṃ 2- . |1139.7| Yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati.

|1140.1| Ambā kapitthā panasā sālā jambū vibhedakā harītakī āmalakā assatthā badarāni ca. @Footnote: 1 Ma. sampavedhanti . 2 Ma. nivāsinaṃ. |1140.2| Cārutimbarukkhā cettha nigrodhā ca kapitthanā madhumadhukā thevanti nīce pakkā cudumbarā |1140.3| pārevatā bhaveyyā ca muddikā ca madhutthikā madhuṃ anelakaṃ tattha sakamādāya bhuñjare. |1140.4| Aññettha pupphitā ambā aññe tiṭṭhanti dovilā aññe āmā ca pakkā ca bhiṅgavaṇṇā 1- tadūbhayaṃ. |1140.5| Athettha heṭṭhā puriso ambapakkāni gaṇhati āmāni ceva pakkāni vaṇṇagandharasuttamā 2- . |1140.6| Ateva me acchariyaṃ hiṅkāro paṭibhāti maṃ devānamiva āvāso sobhati nandanūpamo. |1140.7| Vibhedakā nāḷikerā khajjurīnaṃ brahāvane mālāva ganthitā ṭhanti dhajaggāneva dissare. Nānāvaṇṇehi pupphehi nabhaṃ tārā citāmiva |1140.8| kuṭajī kuṭṭhataggarā pāṭaliyo ca pupphitā punnāgā giripunnāgā koviḷārā ca pupphitā. |1140.9| Uddhālakā somarukkhā agarubhalliyā 3- bahū pattajīvā ca kukkuṭā 4- asanā cettha pupphitā. |1140.10| Kuṭajā salaḷā nīpā kosambalabujā dhavā sālā ca pupphitā tattha palālakhalasannibhā. @Footnote: 1 Ma. bheṅgavaṇṇā . 2 Ma. ...suttame . 3 Ma. agaruphalliyā . 4 Sī. Ma. @kakudhā. |1140.11| Tassāvidūre pokkharaṇī bhūmibhāge manorame padumuppalasañchannā devānamiva nandane. |1140.12| Athettha puppharasamattā kokilā mañjubhāṇikā abhinādenti taṃ vanaṃ 1- utusampupphite dume. |1140.13| Bhassanti makarandehi pokkhare pokkhare madhū athettha vātā vāyanti dakkhiṇā atha pacchimā. |1140.14| Padumakiñjakkhareṇūhi okiṇṇo hoti assamo thūlā siṅghāṭakā cettha sasādiyā pasādiyā 2- . |1140.15| Macchakacchapabyāvidhā bahū cettha mupayānakā madhuṃ bhiṃsehi 3- savati khīraṃ sappi muḷālibhi surabhi taṃ vanaṃ vāti nānāgandhasameritaṃ 4- . |1140.16| Sammoditeva 5- gandhena pupphasākhāhi taṃ vanaṃ bhamarā pupphagandhena samantāmabhināditā. |1140.17| Athettha sakuṇā santi nānāvaṇṇā bahū dijā modanti saha bhariyāhi aññamaññaṃ pakūjino. |1140.18| Nandikā jīvaputtā ca jīvaputtā piyā ca no piyā puttā piyā nandā dijā pokkharaṇīgharā. |1140.19| Mālāva ganthitā ṭhanti dhajaggāneva dissare nānāvaṇṇehi pupphehi kusalehi 6- suganthitā. @Footnote: 1 Ma. pavanaṃ . 2 saṃsāriyā pasāriyātipi pāṭho. Ma. saṃsādiyā pasādiyā. @ 3 Ma. bhisehi . 4 Ma. ...samoditaṃ . 5 Ma. sammaddateva . 6 Ma. kusaleheva. Yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati |1140.20| dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati.

Idañca me sattubhattaṃ madhunā paṭisaṃyutaṃ madhupiṇḍikā ca sukatāyo sattubhattaṃ dadāmi te.

|1142.1| Tuyheva sambalaṃ hotu nāhaṃ icchāmi sambalaṃ itopi brahme gaṇhāhi gaccha brahme yathāsukhaṃ. |1142.2| Ayaṃ ekapadī eti ujuṃ gacchati assamaṃ isīpi accuto tattha paṅkadanto rajassiro dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ. |1142.3| Cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu so te maggaṃ pavakkhati.

Idaṃ sutvā brahmabandhu cetaṃ katvā padakkhiṇaṃ udaggacitto pakkāmi yenāsi accuto isi. Cullavanavaṇṇanā 1- .

|1144.1| Gacchanto so bhāradvājo addasa accutaṃ isiṃ disvāna taṃ bhāradvājo sammodi isinā saha. |1144.2| Kacci nu bhoto kusalaṃ kacci bhoto anāmayaṃ kacci uñchena yāpetha kacci mūlaphalā bahū. |1144.3| Kacci ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā 2- @Footnote: 1 Ma. cūḷavanavaṇṇā . 2 Ma. sarisapā. ito paraṃ īdisameva. Vane vāḷamigākiṇṇe kacci hiṃsā na vijjati.

|1145.1| Kusalañceva me brahme atho brahme anāmayaṃ atho uñchena yāpemi atho mūlaphalā bahū. |1145.2| Atho ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe hiṃsā mayhaṃ na vijjati. |1145.3| Bahūni vassapūgāni assame sammato mama nābhijānāmi uppannaṃ ābādhaṃ amanoramaṃ. |1145.4| Svāgatante mahābrahme atho te adurāgataṃ anto pavisa bhaddante pāde pakkhālayassu te. |1145.5| Tiṇḍukāni piyālāni madhuke kāsamāriyo phalāni khuddakappāni bhuñja brahme varaṃ varaṃ. |1145.6| Idaṃpi pāniyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā tato piva mahābrahme sace tvaṃ abhikaṅkhasi.

Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ sabbassa agghiyaṃ kataṃ sañjayassa sakaṃ puttaṃ sivīhi vippavāsitaṃ tamahaṃ dassanamāgato yadi jānāsi saṃsa me.

|1147.1| Na bhavaṃ eti puññatthaṃ sivirājassa dassanaṃ maññe bhavaṃ patthayati rañño bhariyaṃ patibbataṃ. Maññe kaṇhājinaṃ dāsiṃ jāliṃ dāsañca icchasi |1147.2| athavā tayo mātāputte araññā netumāgato Na tassa bhogā vijjanti dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇa.

|1148.1| Akuddharūpohaṃ bhoto 1- nāhaṃ yācitumāgato sāhu dassanamariyānaṃ sannivāso sadā sukho |1148.2| adiṭṭhapubbo sivirājā sivīhi vippavāsito tamahaṃ dassanamāgato yadi jānāsi saṃsa me.

|1149.1| Esa selo mahābrahme pabbato gandhamādano yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati. |1149.2| Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati. |1149.3| Ete nīlā padissanti nānāphaladharā dumā uggatā abbhakūṭāva nīlā añjanapabbatā |1149.4| dhavassakaṇṇā khadirā sālā phandanamāluvā sampavedhenti vātena sakiṃ pītāva māṇavā. |1149.5| Upari dumapariyāyesu saṅgītiyova suyyare najjuhā kokilā saṅghā sampatanti dumā dumaṃ. |1149.6| Avhayanteva gacchantaṃ sākhā pattasamīritā ramayanteva āgantuṃ modayanti nivāsinaṃ. Yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati |1149.7| dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati. @Footnote: 1 Sī. Yu. bhotā. |1149.8| Kirerīmālā vitatā bhūmibhāge manorame saddalā haritā bhūmi na tatthuddhaṃsate rajo. |1149.9| Mayūragīvasaṅkāsā tūlaphassasamūpamā tiṇāni nātivattanti samantā caturaṅgulā. |1149.10| Ambā jambū kapiṭṭhā ca nīce pakkā cudumbarā paribhogehi rukkhehi vanantaṃ rativaḍḍhanaṃ. |1149.11| Veḷuriyavaṇṇasannibhaṃ macchagumbanisevitaṃ suci sugandhaṃ salilaṃ āpo tatthapi sandati. |1149.12| Tassāvidūre pokkharaṇī bhūmibhāge manorame padumuppalasañchannā devānamiva nandane. |1149.13| Tīṇi uppalajātāni tasmiṃ sarasi brāhmaṇa vicitranīlānekāni setā lohitakāni ca.

|1150.1| Khomāva tattha padumā setasogandhiyehi ca 1- kalambakehi sañchanno mucalindo nāma so saro. |1150.2| Athettha padumā phullā apariyantāva dissare gimhā hemantikā phullā jaṇṇutagghā upattharā. |1150.3| Surabhī sampavāyanti vicitrā pupphasanthatā bhamarā pupphagandhena samantāmabhināditā.

|1151.1| Athettha udakantasmiṃ rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa kadambā pāṭalī phullā koviḷārā ca pupphitā. |1151.2| Aṅkolā kaccikārā ca pārijaññā ca pupphitā @Footnote: 1 ma ...gandhikehi ca. Vāraṇā vuyhanā 1- rukkhā mucalindamubhato 2- saraṃ. |1151.3| Sirīsā setapārisā 3- sādhu vāyanti padmakā niggaṇḍī saraniggaṇḍī 4- asanā cettha pupphitā. |1151.4| Paṅkurā 5- bahulā selā sobhañjanā ca pupphitā ketakā kaṇikārā ca kaṇaverā ca pupphitā. |1151.5| Ajjunā ajjukaṇṇā ca mahānāmā ca pupphitā sampupphitaggā tiṭṭhanti pajjalanteva kiṃsukā. |1151.6| Setapaṇṇi sattapaṇṇā kadaliyo kusumbharā dhanutakkāripupphehi sīsapāvaraṇāni ca. |1151.7| Acchipā simbalīrukkhā 6- sallakiyo ca pupphitā setagerūtagarikā maṃsikoṭṭhakulāvarā 7- . |1151.8| Daharā rukkhā vuḍḍhā ca akuṭilā cettha pupphitā assamaṃ ubhato ṭhanti agyāgāraṃ samantato.

|1152.1| Athettha udakantasmiṃ bahū jātā phaṇijjakā muggatiyo karatiyo sevālaṃ sīsakaṃ bahu 8- . |1152.2| Uddhāpavattaṃ 9- ulluḷitaṃ makkhikā hiṅgujālikā dāsimakañcako cettha bahū nīce kalambakā. |1152.3| Eḷambakehi sañchannā rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa sattāhaṃ dhāriyamānānaṃ gandho tesaṃ na chijjati. @Footnote: 1 Ma. vayanā. Sī. Yu. sāyanā . 2 Sī. Yu. ...mabhito . 3 Sī. Yu. setavārisā. @ 4 Ma. nigguṇḍī sirīnigguṇḍī . 5 Ma. paṅgurā . 6 Ma. acchivā sallavā. Sī. .. @sabalā. Yu. ... simalā . 7 Ma. ...kaṭṭha... . 8 Ma. sevālasīsakā bahū . 9 Ma. @uddāpavattaṃ. |1152.4| Ubhato sarañca mucalindaṃ pupphā tiṭṭhanti bhāgaso indivarehi sañchannaṃ vanantamupasobhati |1152.5| aḍḍhamāsaṃ dhāriyamānānaṃ gandho tesaṃ na chijjati. Nīlapupphisetavārī pupphitā girikaṇṇikā kalerukkhehi 1- sañchannaṃ vanantaṃ tulasīhi ca. |1152.6| Sammoditeva 2- gandhena pupphasākhāhi taṃ vanaṃ bhamarā pupphagandhena samantāmabhināditā. |1152.7| Tīṇi kakkārujātāni tasmiṃ sarasi brāhmaṇa kumbhamattāni cekāni muramattāni 3- vā ubho.

|1153.1| Athettha sāsapo bahuko nādiyo haritāyuto asītālāva tiṭṭhanti chejjā indivarā bahū. |1153.2| Apphoṭā suriyavallī ca kāḷiyā madhugandhiyā asokā mudayantī ca vallibho khuddapupphiyo. |1153.3| Koraṇḍakā anojā ca pupphitā nāgamallikā 4- rukkhamāruyha tiṭṭhanti phullā kiṃsukavalliyo. |1153.4| Kaṭeruhā pavāsenti yodhikā madhugandhiyā niliyā sumanā bhaṇḍī sobhati padumuttaro. |1153.5| Pāṭalisamuddakappāsī kaṇikārā ca pupphitā hemajālāva dissanti rucirā aggisikhūpamā 5- . |1153.6| Yāni tāni ca pupphāni thalajānūdakāni ca @Footnote: 1 Sī. kaṭerukehi. Yu. kaṭerukkhehi . 2 Ma. sammaddateva . 3 Ma. murajamattāni @tā ubho . 4 Sī. Yu. nāgavallitā . 5 Ma. ruciraggi sikhūpamā. Sabbāni tattha dissanti evaṃ rammo mahodadhi.

|1154.1| Athassā pokkharaṇiyā bahukā vārigocarā rohitā nalapesiṅgū 1- kumbhilā makarā susū. |1154.2| Madhu ca madhulaṭṭhi ca tāliyā ca piyaṅgukā kuddajā bhaddamuṭṭhā 2- ca sattapupphā 3- ca lolupā. |1154.3| Surabhimarutagarā 4- bahukā tuṅgavalliyo 5- padmakā nāradā koṭṭhā jhāmakā ca hareṇukā. |1154.4| Haliddakā gandhaselā hariverā ca guggulā vibhedakā corakoṭṭhā 6- kappurā ca kaliṅgukā.

|1155.1| Athettha sīhā byagghā ca purisālū ca hatthiyo eṇeyyā pasadā ceva rohitā 7- sarabhā migā. |1155.2| Koṭṭhasuṇā suṇopi ca tuliyā naḷasannibhā cāmarī calanī laṅghī jhāpitā makkaṭā picu. |1155.3| Kakkaṭā katamāyā ca ikkā goṇasirā bahū khaggā varāhā nakulā kāḷakettha bahutaso. |1155.4| Mahisā 8- soṇā sigālā cappakā 9- ca samantato ākuccā pacalākā ca citrakā cāpi dīpiyo. |1155.5| Pelakā ca vighāsādā sīhā kokanisātakā 10- aṭṭhapādā ca morā ca bhassarā ca kukuṭṭhakā. @Footnote: 1 Ma. naḷapī siṅgū . 2 Ma. kuṭaṇḍajā bhaddamuttā . 3 satapupphātipi pāṭho. @Ma. setapupphā . 4 Ma. surabhī ca rukkhā tagarā . 5 Ma. tuvaṅgavaṇṭakā. @ 6 Ma. vibhedikā corakā kuṭaṭhā . 7 Ma. rohiccā . 8 Ma. mahiṃsā . 9 Ma. @pampakā . 10 Ma. gogaṇisādakā. |1155.6| Caṅkorā kukkuṭā nāgā aññamaññaṃ pakūjino bakā balākā najjuhā dindibhā koñcavādikā 1- |1155.7| byagghinasā lohapiṭṭhā cappakā 2- jīvajīvakā kapiñjarā tittirāyo kulāvā paṭikuṭṭhakā. |1155.8| Maṇḍālakā celakeḷu bhaṇḍutittiranāmakā celāvakā piṅgulāyo godhakā aṅgahetukā. |1155.9| Karavikā 3- ca saggā ca uhuṅkārā ca kukkuhā nānādijagaṇākiṇṇaṃ nānāsaranikūjitaṃ.

|1156.1| Athettha sakuṇā santi nīlakā 4- mañjubhāṇikā modanti saha bhariyāhi aññamaññaṃ pakūjino. |1156.2| Athettha sakuṇā santi dijā mañjussarāsitā setakkhikūṭā bhadrakkhā aṇḍajā citrapekkhaṇā 5- . |1156.3| Athettha sakuṇā santi dijā mañjussarāsitā sikhaṇḍī nīlagīvāhi aññamaññaṃ pakūjino. |1156.4| Kukkuṭṭhakā kuḷīrakā koṭṭhā pokkharasātakā kāḷaveyyā balīyakkhā kadambā suvasālikā. |1156.5| Haliddā lohitā setā athettha naḷakā bahū vāraṇā bhiṅgarājā ca kadambā suvakokilā. |1156.6| Ukkusā kururā haṃsā āṭā parivadentikā @Footnote: 1 Ma. kuñjavājitā. Sī. Yu. kuṇjavādikā . 2 Ma. pammakā. Sī. Yu. pampakā. @ 3 Ma. karaviyā . 4 Ma. sālikātipi pāṭho . 5 Ma. citrapekkhuṇā. Cākahaṃsā 1- atibalā najjuhā jīvajīvakā. |1156.7| Pārevatā ravihaṃsā cākavākā 2- nadīcarā vāraṇābhirudā rammā ubho kālupakūjino |1156.8| athettha sakuṇā santi nānāvaṇṇā bahū dijā modanti saha bhariyāhi aññamaññaṃ pakūjino. |1156.9| Athettha sakuṇā santi nānāvaṇṇā bahū dijā sabbe mañjū nikūjanti mucalindamubhato saraṃ. |1156.10| Athettha sakuṇā santi karavīkā 3- nāma te dijā modanti saha bhariyāhi aññamaññaṃ pakūjino. |1156.11| Athettha sakuṇā santi karavīkā 3- nāma te dijā sabbe mañjū nikūjanti mucalindamubhato saraṃ. |1156.12| Eṇeyyā pasadākiṇṇaṃ nāgasaṃsevitaṃ vanaṃ nānālatāhi sañchannaṃ kadalimigasevitaṃ. |1156.13| Athettha sāmā bahukā 4- nivāro varako bahu sāli akaṭṭhapāko ca ucchu tattha anappako. |1156.14| Ayaṃ ekapadī eti ujuṃ gacchati assamaṃ khuddaṃ pipāsaṃ aratiṃ tattha patto na vindati. Yattha vessantaro rājā saha puttehi sammati |1156.15| dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañca masañjaṭaṃ cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati. @Footnote: 1 Ma. pākahaṃsā . 2 Ma. cakkavākā . 3 Ma. karaviyā nāma . 4 Ma. sāsapo @bahuko.

Idaṃ sutvā brahmabandhu isiṃ katvā padakkhiṇaṃ udaggacitto pakkāmi yattha vessantaro ahu. Mahāvanavaṇṇanā.

Uṭṭhehi jāli patiṭṭha porāṇaṃ viya dissati brāhmaṇaṃ viya passāmi nandiyo mābhikīrare.

Ahaṃpi tāta passāmi yo so brahmāva dissati addhiko 1- viya āyāti atithī no bhavissati.

|1160.1| Kacci nu bhoto kusalaṃ kacci bhoto anāmayaṃ kacci uñchena yāpetha kacci mūlaphalā bahū. |1160.2| Kacci ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe kacci hiṃsā na vijjati.

|1161.1| Kusalañceva no brahme atho brahme anāmayaṃ atho uñchena yāpema atho mūlaphalā bahū. |1161.2| Atho ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe hiṃsā mayhaṃ 2- na vijjati. |1161.3| Satta no māse vasataṃ araññe jīvisokinaṃ 3- idaṃpi paṭhamaṃ passāmi 4- brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ. |1161.4| Svāgatante mahābrahme atho te adurāgataṃ anto pavisa bhaddante pāde pakkhālayassu te. @Footnote: 1 Sī. Yu. atthiko . 2 Ma. amhaṃ . 3 Ma. jīvasokinaṃ . 4 Ma. passāma. |1161.5| Tiṇḍukāni piyālāni madhuke kāsamāriyo phalāni khuddakappāni bhuñja brahme varaṃ varaṃ. |1161.6| Idaṃpi pāniyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā tato piva mahābrahme sace tvaṃ abhikaṅkhasi. |1161.7| Atha tvaṃ kena vaṇṇena kena vā pana hetunā anuppatato brahāraññaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.

Yathā vārivaho pūro sabbakālaṃ na khīyati evantaṃ yācitāgañchiṃ putte me dehi yācito.

|1163.1| Dadāmi na vikampāmi issaro naya brāhmaṇa pāto gatā rājaputtī sāyaṃ uñchāto ehiti |1163.2| ekarattiṃ vasitvāna pāto gacchasi brāhmaṇa. Tassā nhāto upagghāte 1- atha ne māladhārine |1163.3| ekarattiṃ vasitvāna pāto gacchasi brāhmaṇa. Nānāpupphehi sañchanne nānāgandhehi bhūsite nānāmūlaphalākiṇṇe gaccha svādāya brāhmaṇa.

|1164.1| Na vāsamabhirocāmi gamanaṃ mayhaṃpi 2- ruccati antarāyopi me assa gacchaññeva rathesabha. |1164.2| Na hetā yācayogī naṃ antarāyassa kāriyā itthikā 3- mantaṃ jānanti sabbaṃ gaṇhanti vāmato. |1164.3| Saddhāya dānaṃ dadato mā samadakkhi mātaraṃ 4- @Footnote: 1 Ma. ... nhāte upaghāte . 2 Ma. mayha . 3 Ma. atthiyo . 4 Ma. māsaṃ @adakkhi mātaraṃ. Antarāyaṃpi sā kayirā gacchaññeva rathesabha. |1164.4| Āmantayassu te putte mā te mātaramaddasuṃ saddhāya dānaṃ dadato evaṃ puññaṃ pavaḍḍhati. |1164.5| Āmantayassu te putte mā te mātaramaddasuṃ mādisassa dhanaṃ datvā rāja saggaṃ gamissasi.

|1165.1| Sace tvaṃ nicchase daṭṭhuṃ mama bhariyaṃ patibbataṃ ayyakassapime dehi 1- jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1165.2| Ime kumāre disvāna mañjuke piyabhāṇine patīto sumano vitto bahuṃ dassati te dhanaṃ.

Acchedanassa bhāyāmi rājaputta suṇohi me rājadaṇḍāya maṃ dajjā vikkīṇeyya haneyya vā chinno 2- dhanañca dāse ca gārayhassa brahmabandhuyā.

Ime kumāre disvāna mañjuke piyabhāṇine dhamme ṭhito mahārājā sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano laddhā pītisomanassaṃ bahuṃ dassati te dhanaṃ.

Nāhantaṃpi karissāmi yaṃ maṃ tvaṃ anusāsasi dārakeva ahaṃ nessaṃ brāhmaṇiyā paricārike.

Tato kumārā byatthitā 3- sutvā luddassa bhāsitaṃ tena tena padhāviṃsu jālī kaṇhājinā cubho.

|1170.1| Ehi tāta piyaputta pūretha mama pāramiṃ @Footnote: 1 Ma. ayyathassapi dassehi . 2 Ma. jino . 3 Ma. byathitā. Sī. Yu. byadhitā. Hadayaṃ mebhisiñcetha karotha vacanaṃ mama. |1170.2| Yānanāvāva 1- me hotha acalā bhavasāgare jātipāraṃ tarissāmi santāressaṃ sadevakaṃ. |1170.3| Ehi amma piyā dhītā 2- piyā me dānapāramī 3- hadayaṃ mebhisiñcetha karotha vacanaṃ mama. |1170.4| Yānanāvāva 4- me hotha acalā bhavasāgare jātipāraṃ tarissāmi uddharissaṃ sadevakaṃ.

|1171.1| Tato kumāre ādāya jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho brāhmaṇassa adā dānaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. |1171.2| Tato kumāre ādāya jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho brāhmaṇassa adā citto 5- puttake dānamuttamaṃ. |1171.3| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ yaṃ kumāre padinnamhi medanī samakampatha 6- . |1171.4| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ yaṃ pañjalikato rājā kumāre sukhavacchite brāhmaṇassa adā dānaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.

|1172.1| Tato so brāhmaṇo luddo lataṃ dantehi chindiya latāya hatthe bandhitvā latāya anupajjatha 7- . |1172.2| Tato so rajjumādāya daṇḍañcādāya brāhmaṇo @Footnote: 1-4 Ma. yānā nāvā ca . 2 Ma. piyadhīti . 3 Ma. pūretha mama pāramiṃ. @ 5 vittotipi pāṭho . 6 Ma. sampakampatha . 7 Ma. anumajjatha. Ākoṭayanto te neti sivirājassa pekkhato.

|1173.1| Tato kumārā pakkāmuṃ brāhmaṇassa pamuñciya assupuṇṇehi nettehi pitaraṃ so udikkhati. |1173.2| Vedhamassatthapattaṃva pitu pādāni vandati pitu pādāni vanditvā idaṃ vacanamabravi. |1173.3| Ammā ca tāta nikkhantā tvañca no tāta dassasi yāva ammaṃpi passemu atha no tāta dassasi. |1173.4| Ammā ca tāta nikkhantā tavañca no tāta dassasi mā no tvaṃ tāta adadā yāva ammāpi eti 1- no. Tadāyaṃ brāhmaṇo kāmaṃ vikkīṇātu hanātu vā |1173.5| balaṅkapādo addhanakho 2- atho obaddhapiṇḍiko 3- dīghottaroṭṭho capalo kaḷāro bhagganāsako. |1173.6| Kumbhodaro bhaggapiṭṭhī atho visamacakkhuko lohamassu haritakeso valīnaṃ tilakāhato. |1173.7| Piṅgalo ca vinato ca vikaṭo ca brahā kharo ajinānipi 4- sannaddho amanusso bhayānako. |1173.8| Manusso udāhu yakkho maṃsalohitabhojano gāmā araññamāgamma dhanaṃ taṃ tāta yācati. |1173.9| Nīyamāne pisācena kinnu tāta udikkhasi asmā nūna te hadayaṃ ayasā 5- daḷhabandhanaṃ. @Footnote: 1 Ma. et . 2 Ma. andhanakho . 3 Ma. ovaddha ... . 4 Ma. ajināni ca. @ 5 Ma. āyasaṃ. |1173.10| Yo no bandhe 1- na jānāsi brāhmaṇena dhanesinā accāyikena luddena yo no gāvova sumbhati. |1173.11| Idheva acchataṃ kaṇhā na sā jānāti kismiñci migīva khīrasammattā yūthā hīnā va kandati 2- .

|1174.1| Na me idaṃ tathā dukkhaṃ labbhā hi pumunā idaṃ yañca ammaṃ na passissaṃ 3- taṃ me dukkhataraṃ ito. |1174.2| Na me idaṃ tathā dukkhaṃ labbhā hi pumunā idaṃ yañca tātaṃ na passissaṃ 4- taṃ me dukkhataraṃ ito. |1174.3| Sā nūna kapaṇā ammā ciraṃ rattāya 5- ruccati kaṇhājinaṃ apassantī kumāriṃ cārudassaniṃ. |1174.4| So nūna kapaṇo tāto ciraṃ rattāya ruccati kaṇhājinaṃ apassanto kumāriṃ cārudassaniṃ. |1174.5| Sā nūna kapaṇā ammā ciraṃ ruccati assame kaṇhājinaṃ apassantī kumāriṃ cārudassaniṃ. |1174.6| So nūna kapaṇo tāto ciraṃ ruccati assame kaṇhājinaṃ apassanto kumāriṃ cārudassaniṃ. |1174.7| Sā nūna kapaṇā ammā ciraṃ rattāya ruccati aḍḍharatteva ratte vā nadīva avasussati 6- . |1174.8| So nūna kapaṇo tāto ciraṃ rattāya ruccati aḍḍharatteva ratte vā nadīva avasussati 7- . @Footnote: 1 Ma. baddhe . 2 Ma. hīnā pakandati . 3-4 Ma. passāmi . 5 Ma. cirarattāya. @6-7 Ma. avasucchati. |1174.9| Ime te jambukā rukkhā vedisā sindhuvāritā 1- vividhāni rukkhajātāni tāni ajja jahāmase. |1174.10| Assatthā panasā ceme nigrodhā ca kapitthanā vividhāni phalajātāni tāni ajja jahāmase. |1174.11| Ime tiṭṭhanti ārāmā ayaṃ sītūdakā nadī yatthassu pubbe kīḷāma tāni ajja jahāmase. |1174.12| Vividhāni pupphajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe dhārema tāni ajja jahāmase. |1174.13| Vividhāni phalajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe bhuñjāma tāni ajja jahāmase. |1174.14| Ime no hatthikā assā balibaddhā ca no ime yehissu pubbe kīḷāma tāni ajja jahāmase.

|1175.1| Nīyamānā kumārā te pitaraṃ etadabravuṃ ammaṃ ārogyaṃ vajjāsi tvañca tāta sukhī bhava. |1175.2| Ime no hatthikā assā balibaddhā ca no ime tāni ammāya dajjāsi 2- sokantehi vinessati. |1175.3| Ime no hatthikā assā balibaddhā ca no ime tāni ammā udikkhantī sokaṃ paṭivinessati.

|1176.1| Tato vessantaro rājā dānaṃ datvāna khattiyo paṇṇasālaṃ pavisitvā kalūnaṃ paridevayi. @Footnote: 1 Ma. sinduvārakā . 2 Ma. dajjesi. |1176.2| Kanvajjacchātā 1- tasitā uparucchenti 2- dārakā sāyaṃ saṃvesanākāle ko ne dassati bhojanaṃ. |1176.3| Kanvajjacchātā 3- tasitā uparucchenti 4- dārakā sāyaṃ saṃvesanākāle amma chātamha detha no. |1176.4| Kathannu pathaṃ gacchanti pattikā anupāhanā santā sūnehi pādehi ko ne hatthe gahessati. |1176.5| Kathannu so na lajjeyya sammukhā paharaṃ mama adūsakānaṃ puttānaṃ alajjī vata brāhmaṇo. |1176.6| Yopime dāsīdāsassa añño vāpana pesiyo tassāpi suvihīnassa ko lajjī paharissati. |1176.7| Vārijasseva me sato bandhassa kumināmukhe akkosati paharati piye putte apassato.

|1177.1| Ādū cāpaṃ gahetvāna khaggaṃ bandhiya vāmato ānissāmi sake putte puttānaṃ hi vadho dukkho. |1177.2| Aṭṭhānametaṃ 5- dukkharūpaṃ yaṃ kumārā vihaññare satañca dhammamaññāya ko datvā anutappati.

|1178.1| Saccaṃ kirevamāhaṃsu narā ekacciyā idha yassa natthi sakā mātā yathā natthi 6- tatheva so. |1178.2| Ehi kaṇhe marissāma natthattho jīvitena no @Footnote: 1-3 Ma. kaṃ navajaja chātā . 2-4 Ma. uparucchanti . 5 Yu. addhā hi metaṃ. @ 6 pitā atthītipi. Dinnamhāpi 1- janindena brāhmaṇassa dhanesino accāyikassa luddassa yo no gāvova sumbhati. |1178.3| Ime te jambukā rukkhā vedisā sindhuvāritā vividhāni rukkhajātāni tāni kaṇhe jahāmase. |1178.4| Assatthā panasā ceme nigrodhā ca kapitthanā vividhāni phalajātāni tāni kaṇhe jahāmase. |1178.5| Ime tiṭṭhanti ārāmā ayaṃ sītūdakā nadī yatthassu pubbe kīḷāma tāni kaṇhe jahāmase. |1178.6| Vividhāni pupphajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe dhārema tāni kaṇhe jahāmase. |1178.7| Vividhāni phalajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe bhuñjāma tāni kaṇhe jahāmase. |1178.8| Ime no hatthikā assā balibaddhā ca no ime yehissu pubbe kīḷāma tāni kaṇhe jahāmase.

Nīyamānā kumārā te brāhmaṇassa pamuñciya tena tena padhāviṃsu jālī kaṇhājinā cubho.

Tato so rajjumādāya daṇḍañcādāya brāhmaṇo ākoṭayanto te neti sivirājassa pekkhato.

|1181.1| Taṃ taṃ kaṇhājināvoca ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo laṭṭhiyā paṭikoṭeti ghare jātaṃva dāsiyaṃ. |1181.2| Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta dhammikā honti brāhmaṇā @Footnote: 1 Ma. dinnamhāti. Yakkho brāhmaṇavaṇṇena khādituṃ tāta neti no nīyamāne pisācena kinnu tāta udikkhasi.

|1182.1| Ime no pādukā dukkhā dīgho caddhā suduggamo nīce volambake suriye 1- brāhmaṇova tareti 2- no. |1182.2| Okandāmhase 3- bhūtāni pabbatāni vanāni ca sarassa sirasā vandāma supatitthe ca āpake. |1182.3| Tiṇalatāni osadhyo pabbatāni vanāni ca ammaṃ ārogyaṃ vajjātha ayaṃ no neti brāhmaṇo. |1182.4| Vajjantu bhonto ammañca maddiṃ asmāka mātaraṃ sace anuppatitukāmā 4- khippaṃ anuppateyya 5- no. |1182.5| Ayaṃ ekapadī eti ujuṃ gacchati assamaṃ tamevānuppateyyāsi api passesi no 6- lahuṃ. |1182.6| Aho vata re jaṭinī vanamūlaphalahāriyā 7- suññaṃ disvāna assamaṃ tante dukkhaṃ bhavissati. |1182.7| Ativelaṃ nu ammāya uñchāladdhaṃ anappakaṃ 8- yā no bandhe na jānāti brāhmaṇena dhanesinā. |1182.8| Accāyikena luddena yo no gāvova sumbhati apajja ammaṃ passemu sāyaṃ uñchāto āgataṃ. |1182.9| Dajjā ammā brāhmaṇassa phalaṃ khuddena missitaṃ @Footnote: 1 Ma. colambate sūriyo . 2 Ma. brāhmaṇo ca dhāreti . 3 Ma. okandāmase. @ 4 Ma. anupatitukāmāsi . 5 Ma. anupatiyāsi . 6 Ma. ne . 7 Ma. ...hārike. @ 8 Ma. uñchā laddho anappako. Tadāyaṃ asito chāto na bāḷhaṃ tarayeyya no. |1182.10| Sūnā ca vata no pādā bāḷhaṃ tāreti brāhmaṇo iti tattha vilapiṃsu kumārā mātugiddhino. Dārakapabbaṃ nāma.

|1183.1| Tesaṃ lālapitaṃ sutvā tayo vāḷā vane migā sīho byaggho ca dīpi ca idaṃ vacanamabravuṃ. |1183.2| Mā heva no rājaputtī sāyaṃ uñchāto āgamā mā hevamhāka nibbhoge heṭhayittha vane migā. |1183.3| Sīho ca naṃ viheṭheyya byaggho dīpi ca lakkhaṇaṃ neva jālikumārassa kuto kaṇhājinā siyā ubhayeneva jiyyetha patiputte ca lakkhaṇā.

|1184.1| Khaṇittikaṃ me patitaṃ dakkhiṇakkhi ca phandati aphalā phalino rukkhā sabbā muyhanti me disā. |1184.2| Tassā sāyaṇhakālamhi assamāgamanaṃ pati atthaṅgatamhi suriye vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ. |1184.3| Nīce volambake suriye 2- dūre ca vata assamo yañca nesaṃ ito hissaṃ 3- tante bhuñjeyyu bhojanaṃ. |1184.4| So nūna khattiyo eko paṇṇasālāya acchati tosento dārake chāte mamaṃ disvā anāyatiṃ. |1184.5| Te nūna puttakā mayhaṃ kapaṇāya varākiyā @Footnote: 1 Ma. lālappitaṃ . 2 Ma. colambate sūriyo . 3 Ma. hassaṃ. Sāyaṃ saṃvesanākāle khīrapītāva acchare. |1184.6| Te nūna puttakā mayhaṃ kapaṇāya varākiyā sāyaṃ saṃvesanākāle vāripītāva acchare. |1184.7| Te nūna puttakā mayhaṃ kapaṇāya varākiyā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti vacchā bālāva mātaraṃ. |1184.8| Te nūna puttakā mayhaṃ kapaṇāya varākiyā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti haṃsāvuparipallale. |1184.9| Te nūna puttakā mayhaṃ kapaṇāya varākiyā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti assamassāvidūrato. |1184.10| Ekāyano ekapatho sarā sobbhā ca passato aññaṃ maggaṃ na passāmi yena gaccheyya assamaṃ. |1184.11| Migā namatthu rājāno kānanasmiṃ mahabbalā dhammena bhātaro hotha maggaṃ me detha yācitā. |1184.12| Avaruddhassāhaṃ bhariyā rājaputtassa sirīmato tañcāhaṃ nātimaññāmi rāmaṃ sītāvanubbatā. |1184.13| Tumhe ca putte passetha 1- sāyaṃ saṃvesanaṃ pati ahañca putte passeyyaṃ jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1184.14| Bahuñcidaṃ mūlaphalaṃ bhakkho cāyaṃ anappako tato upaḍḍhaṃ dassāmi maggaṃ me detha yācitā. |1184.15| Rājaputtī ca no mātā rājaputto ca no pitā @Footnote: 1 Ma. passatha. Dhammena bhātaro hotha maggaṃ me detha yācitā.

Tassā lālappamānāya bahuṃ kāruññasañhitaṃ sutvā nelapatiṃ vācaṃ vāḷā panthā apakkamuṃ.

|1186.1| Imamhi naṃ padesamhi puttakā paṃsukuṇṭhitā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti vacchā bālāva mātaraṃ. |1186.2| Imamhi naṃ padesamhi puttakā paṃsukuṇṭhitā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti haṃsāvuparipallale. |1186.3| Imamhi naṃ padesamhi puttakā paṃsukuṇṭhitā paccuggatā maṃ tiṭṭhanti assamassāvidūrato. |1186.4| Te 1- migā viya ukkaṇṇā samantāmabhidhāvino ānandino pamuditā vaggamānāva kampare tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.5| Chagilīva 2- migī chāpaṃ pakkhī muttāva pañjarā ohāya putte nikkhamma 3- sīhīvāmisagiddhinī tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.6| Idaṃ nesaṃ parakkantaṃ 4- nāgānamiva pabbate citakā parikiṇṇāyo assamassāvidūrato tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.7| Vālukāyapi okiṇṇā puttakā paṃsukuṇṭhitā samantāmabhidhāvanti na te passāmi dārake. @Footnote: 1 Ma. dve . 2 Ma. chakalīva . 3 Ma. nikkhamiṃ . 4 Ma. padakkantaṃ. |1186.8| Ye maṃ pure paccudenti 1- araññā dūramāyatiṃ tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.9| Chagilīva migī 2- chāpā paccuggantvāna mātaraṃ dūre maṃ paṭivilokenti 3- te na passāmi dārake. |1186.10| Idañca nesaṃ kīḷanaṃ 4- patitaṃ paṇḍuveluvaṃ tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.11| Thanā ca mayha me 5- pūrā uro ca sampadālati tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.12| Uccaṅke me ko vicinati 6- thanā mekāva lambati tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1186.13| Yassā 7- sāyaṇhasamayaṃ puttakā paṃsukuṇṭhitā uccaṅke 8- me vivattanti te na passāmi dārake. |1186.14| Ayaṃ so assamo pubbe samajjo paṭibhāti maṃ tyajja putte apassantyā bhamate viya assamo. |1186.15| Kimidaṃ appasaddova assamo paṭibhāti maṃ kākolāpi na vassanti matā me nūna dārakā. |1186.16| Kimidaṃ appasaddova assamo paṭibhāti maṃ sakuṇāpi na vassanti matā me nūna dārakā.

|1187.1| Kimidaṃ tuṇhībhūtosi api ratteva me mano kākolāpi na vassanti matā me nūna dārakā. @Footnote: 1 Ma. paccuṭṭhenti . 2 Ma. chakaliṃva migiṃ . 3 Ma. pavilokenti . 4 Ma. idaṃ @nesaṃ kīḷānakaṃ . 5 Ma. mayhime . 6 Ma. ucchaṅgeko vicināti . 7 Ma. yassu. @ 8 Ma. ucchaṅge. |1187.2| Kimidaṃ tuṇhībhūtosi api ratteva me mano sakuṇāpi na vassanti matā me nūna dārakā. |1187.3| Kacci nu me ayyaputta migā khādiṃsu dārake araññe īriṇe vivane kena nītā me dārakā. |1187.4| Ādū te pahitā dūtā ādū suttā piyaṃvadā ādū bahi no nikkhantā khiḍḍāsu pasutā nu te. |1187.5| Nevāsaṃ kesā dissanti hatthapādā ca jālino sakuṇānañca opāto kena nītā me dārakā.

|1188.1| Idaṃ tato dukkhataraṃ sallaviddho yathā vaṇo tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1188.2| Idaṃpi dutiyaṃ sallaṃ kampeti hadayaṃ mama yañca putte na passāmi tvañca maṃ nābhibhāsasi. |1188.3| Ajja ce 1- me imaṃ rattiṃ rājaputta na saṃsasi maññe okkantasantaṃ 2- maṃ pāto dakkhasi no mataṃ.

Nanu maddī varārohā rājaputtī yasassinī pāto gatāsi uñchāya kimidaṃ sāyamāgatā.

|1190.1| Nanu tvaṃ saddamassosi ye saraṃ pātumāgatā sīhassa vinadantassa 3- byagghassa ca nikūjitaṃ. |1190.2| Ahu pubbanimittaṃ me vicarantyā brahāvane khaṇitto me hatthā patito uggīvañcāpi aṃsato. @Footnote: 1 Ma. ajjeva . 2 okkantasattantipi . 3 Ma. sīhassapi nadantassa. |1190.3| Tadāhaṃ byatthitā bhītā puthuṃ katvāna añjaliṃ sabbā disā namassissaṃ api sotthi ito siyā. |1190.4| Mā heva no rājaputto hato sīhena dīpinā dārakā vā parāmaṭṭhā acchakokataracchibhi. |1190.5| Sīho byaggho ca dīpi ca tayo vāḷā vane migā te maṃ pariyāvaruṃ maggaṃ tena sāyamhi āgatā.

|1191.1| Ahaṃ patiñca putte ca ācariyamiva māṇavo anuṭṭhitā divārattiṃ jaṭinī brahmacārinī. |1191.2| Ajināni paridahitvā vanamūlaphalahāriyā vicarāmi divārattiṃ tumhaṃ kāmā hi puttakā. |1191.3| Idaṃ suvaṇṇahāliddaṃ ābhataṃ paṇḍuveluvaṃ rukkhapakkāni cāhāsiṃ ime vo puttakīḷanā. |1191.4| Idaṃ mūḷālivattakaṃ sālukaṃ jiñjarodakaṃ 1- bhuñja khuddena saṃyuttaṃ saha puttehi khattiya. |1191.5| Padumaṃ jālino dehi kumudaṃ pana kumāriyā māline passa naccante siviputtāni avhaya. |1191.6| Tato kaṇhājinā yāti nisāmehi rathesabha mañjussarāya vagguyā assamaṃ upagacchantiyā 2- . |1191.7| Samānasukhadukkhamhā raṭṭhā pabbājitā ubho @Footnote: 1 Ma. ciñcabhedakaṃ . 2 Ma. upayantiyā. Api siviputte passesi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho. |1191.8| Samaṇe brāhmaṇe nūna brahmacariyaparāyane ahaṃ loke abhisasiṃ 1- sīlavante bahussute tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.

|1192.1| Ime te jambukā rukkhā vedisā sindhuvāritā vividhāni rukkhajātāni te kumārā na dissare. |1192.2| Assatthā panasā ceme nigrodhā ca kapitthanā vividhāni phalajātāni te kumārā na dissare. |1192.3| Ime tiṭṭhanti ārāme ayaṃ sītūdakā nadī yatthassu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare. |1192.4| Vividhāni pupphajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe dhāriṃsu te kumārā na dissare. |1192.5| Vividhāni phalajātāni asmiṃ upari pabbate yānassu pubbe bhuñjiṃsu te kumārā na dissare. |1192.6| Ime te hatthikā assā balibaddhā ca no ime yehissu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare.

|1193.1| Ime sāmā sasolūkā bahukā kadalīmigā yehissu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare. |1193.2| Ime haṃsā ca koñcā ca mayurā citrapekhuṇā yehissu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare. @Footnote: 1 Ma. abhissapiṃ.

|1194.1| Imā tā vanagumbāyo pupphitā sabbakālikā yatthassu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare. |1194.2| Imā tā pokkharaṇī rammā cakkavākūpakūjitā maṇḍālakehi sañchannā padumuppalakehi ca yatthassu pubbe kīḷiṃsu te kumārā na dissare.

|1195.1| Na te kaṭṭhāni bhinnāni na te udakamābhataṃ aggipi te na hāpito kinnu mandova jhāyasi. |1195.2| Piyo piyena saṅgamma samohaṃ 1- byapahaññati tyajja putte na passāmi jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.

|1196.1| Na kho no deva passāmi yena te nīhaṭā matā kākolāpi na vassanti matā me nūna dārakā. |1196.2| Na kho no deva passāmi yena te nīhaṭā matā sakuṇāpi na vassanti matā me nūna dārakā.

|1197.1| Sā tattha paridevitvā pabbatāni vanāni ca punadevassamaṃ gantvā sāmikassanti rodati 2- . |1197.2| Na kho no deva passāmi yena te nīhaṭā matā kākolāpi na vassanti matā me nūna dārakā. |1197.3| Na kho no deva passāmi yena te nīhaṭā matā sakuṇāpi na vassanti matā me nūna dārakā. |1197.4| Na kho no deva passāmi yena te nīhaṭā matā @Footnote: 1 Ma. samo me . 2 Ma. rodi sāmikasantike. sāmikasantike rodi itipi. Vicarantī rukkhamūlesu pabbatesu guhāsu ca. |1197.5| Iti maddī varārohā rājaputtī yasassinī bāhā paggayha kanditvā tattheva patitā chamā.

|1198.1| Tamajjhapattaṃ rājaputtiṃ udakenābhisiñcatha assatthaṃ naṃ viditvāna atha naṃ etadabravi. |1198.2| Ādiyeneva te maddi dukkhaṃ nakkhātumicchisaṃ daliddo yācako vuḍḍho brāhmaṇo gharamāgato. |1198.3| Tassa dinnā mayā puttā maddi mā bhāyi assasa maṃ passa maddi mā putte mā bāḷhaṃ paridevayi lacchāma putte jīvantā arogā ca bhavāmase. |1198.4| Putte pasuñca dhaññañca yañca aññaṃ ghare dhanaṃ dajjā sappuriso dānaṃ disvā yācakamāgate anumodāhi me maddi puttake dānamuttamaṃ.

|1199.1| Anumodāmi te deva puttake dānamuttamaṃ datvā cittaṃ pasādehi bhiyyo dānaṃ dado bhava. |1199.2| Yo tvaṃ maccherabhūtesu manussesu janādhipa brāhmaṇassa adā dānaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.

Ninnāditā te paṭhavī saddo te tidivaṅgato samantā vijjutā āgū 2- girīnaṃva paṭissutā.

|1201.1| Tassa te anumodanti ubho nāradapabbatā @Footnote: 1 Ma. paridevasi . 2 Ma. āguṃ. Indo ca brahmā ca pajāpatī ca somo yamo vessavaṇo ca rājā sabbe devānumodanti tāvatiṃsā saindakā. |1201.2| Iti maddī varārohā rājaputtī yasassinī vessantarassa anumodi puttake dānamuttamaṃ. Maddīpabbaṃ nāma.

Tato ratyā vivasane 1- suriyassuggamanaṃ pati sakko brāhmaṇavaṇṇena pāto nesaṃ adissatha.

|1203.1| Kacci nu bhoto kusalaṃ kacci bhoto anāmayaṃ kacci uñchena yāpetha kacci mūlaphalā bahū. |1203.2| Kacci ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe kacci hiṃsā na vijjati.

|1204.1| Kusalañceva no brahme atho brahme anāmayaṃ atho uñchena yāpema atho mūlaphalā bahū. |1204.2| Atho ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe hiṃsā mayhaṃ na vijjati. |1204.3| Satta no māse vasataṃ araññe jīvisokinaṃ idaṃpi dutiyaṃ passāma brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ ādāya veluvaṃ daṇḍaṃ dhārentaṃ ajinakkhipaṃ. |1204.4| Svāgatante mahābrahme atho te adurāgataṃ @Footnote: 1 Ma. vivasāne. sabbattha īdisameva. Anto pavisa bhaddante pāde pakkhālayassu te. |1204.5| Tiṇḍukāni piyālāni madhuke kāsamāriyo phalāni khuddakappāni bhuñje brahme varaṃ varaṃ. |1204.6| Idaṃpi pāniyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā tato piva mahābrahme sace tvaṃ abhikaṅkhasi. |1204.7| Atha tvaṃ kena vaṇṇena kena vā pana hetunā anuppattosi brahāraññaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.

Yathā vārivaho pūro sabbakālaṃ na khīyati evantaṃ yācitāgacchiṃ bhariyaṃ me dehi yācito.

Dadāmi na vikampāmi yaṃ maṃ yācasi brāhmaṇa santaṃ nappaṭigūhāmi 1- dāne me ramate mano.

|1207.1| Maddiṃ hatthe gahetvāna udakassa kamaṇḍaluṃ brāhmaṇassa adā dānaṃ sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. |1207.2| Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ maddiṃ pariccajantassa medanī samakampatha 2- . |1207.3| Nevassa maddī bhakuṭī 3- na sandhīyati na rodati pekkhatevassa tuṇhiyā 4- esa jānāti yaṃ varaṃ.

|1208.1| Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ maddiṃ deviṃ patibbataṃ cajamāno na cintesiṃ bodhiyāyeva kāraṇā. |1208.2| Na me dessā ubho puttā maddī devī na appiyā @Footnote: 1 Ma. nappaṭiguyhāmi. 2 Ma. sampakampatha. 3 Ma. neva sā maddī bhākuṭī. @ 4 Ma. tuṇhī sā. Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ tasmā piye adāsahaṃ 1- .

Komārī yassāhaṃ bhariyā sāmiko mama issaro yassicche tassa maṃ dajjā vikkīṇeyya haneyya vā.

|1210.1| Tesaṃ saṅkappamaññāya devindo etadabravi sabbe jitā te paccuhā ye dibbā ye ca mānusā |1210.2| ninnāditā te paṭhavī saddo te tidivaṅgato samantā vijjutā āgū girīnaṃva paṭissutā. |1210.3| Tassa te anumodanti ubho nāradapabbatā indo ca brahmā ca pajāpatī ca somo yamo vessavaṇo ca rājā sabbe devānumodanti dukkaraṃ hi karoti so. |1210.4| Duddadaṃ dadamānānaṃ dukkaraṃ kammakubbataṃ asanto nānukubbanti sataṃ dhammo duranvayo. |1210.5| Tasmā satañca asatañca 2- nānā hoti ito gati asanto nirayaṃ yanti santo saggaparāyanā. |1210.6| Yametaṃ kumāre adadā 3- bhariyaṃ adadā 3- vane vasaṃ brahmayānamanokkamma sagge te taṃ vipaccatu.

|1211.1| Dadāmi bhoto bhariyaṃ maddiṃ sabbaṅgasobhiniṃ tvañceva maddiyā channo maddī ca patinā saha. @Footnote: 1 Ma. imā dve gāthā na dissanti . 2 Ma. asataṃ . 3 adā. |1211.2| Yathā payo ca saṅkho ca ubho samānavaṇṇino evaṃ tuvañca maddī ca samānamanacetasā. |1211.3| Avaruddhettha araññasmiṃ ubho sammatha assame khattiyā gottasampannā sujātā mātupetito yathā puññāni kayirātha dadantā aparāparaṃ.

Sakkohamasmi devindo āgatosmi tavantike varaṃ varassu rājisi vare aṭṭha dadāmi te.

|1213.1| Varañce me ado sakka sabbabhūtānamissara pitā maṃ anumodeyya ito pattaṃ sakaṃ gharaṃ āsanena nimanteyya paṭhametaṃ varaṃ vare. |1213.2| Purisassa vadhaṃ na roceyyaṃ api kibbisakārakaṃ vajjhaṃ vadhamhā moceyyaṃ dutiyetaṃ varaṃ vare. |1213.3| Ye vuḍḍhā ye ca daharā ye ca majjhimaporisā mameva upajīveyyuṃ tatiyetaṃ varaṃ vare. |1213.4| Paradāraṃ na gaccheyyaṃ sadārapasuto siyaṃ thīnaṃ vasaṃ na gaccheyyaṃ catutthetaṃ varaṃ vare. |1213.5| Putto me sakka jāyetha so ca dīghāyuko siyā dhammena jine paṭhaviṃ pañcametaṃ varaṃ vare. |1213.6| Tato ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ pati dibyā bhakkhā pātubhaveyyuṃ chaṭṭhametaṃ varaṃ vare. |1213.7| Dadato me na khīyetha datvā nānutapeyyahaṃ dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ sattametaṃ varaṃ vare. |1213.8| Ito vimuccamānāhaṃ saggagāmī visesagū anibbattī 1- tato assaṃ aṭṭhametaṃ varaṃ vare.

|1214.1| Tassa taṃ vacanaṃ sutvā devindo etadabravi aciraṃ vata te tāto pitā taṃ daṭṭhumessati. |1214.2| Idaṃ vatvāna maghavā devarājā sujampati vessantare varaṃ datvā saggakāyaṃ apakkami. Sakkapabbaṃ nāma.

|1215.1| Kassetaṃ mukhamābhāti hemaṃvuttattamagginā nikkhaṃva jātarūpassa ukkāmukhapahaṃsitaṃ. |1215.2| Ubho sadisapaccaṅgā ubho sadisalakkhaṇā jālissa sadiso eko ekā kaṇhājinā yathā. |1215.3| Sīhā vilāva nikkhantā ubho sampattirūpakā jātarūpamayāyeva ime dissanti dārakā.

Kuto nu tvaṃ bhāradvāja ime ānesi dārake ajja raṭṭhamanuppatto kuto āgacchasi brāhmaṇa 2- .

Mayhante dārakā deva dinnā vittena sañjaya ajja paṇṇarasā ratti yato laddhā 3- me dārakā. @Footnote: 1 anivattītipi pāṭho . 2 kuhiṃ gacchasi brāhmaṇātipi pāṭho . 3 sī Yu. dinnā.

Kena vācāya peyyena 1- sammā ñāyena saddahe ko te taṃ dānamadadā puttake dānamuttamaṃ.

|1219.1| Yo yācataṃ patiṭṭhāsi bhūtānaṃ dharaṇīriva so me vessantaro rājā puttedāsi vane vasaṃ. |1219.2| Yo yācataṃ gati āsi savantīnaṃva sāgaro so me vessantaro rājā puttedāsi vane vasaṃ.

|1220.1| Dukkaṭaṃ vata bho raññā saddhena gharamesinā kathaṃ nu puttake dajjā araññe avaruddhako. |1220.2| Imaṃ bhonto nisāmetha yāvantettha samāgatā kathaṃ vessantaro rājā puttedāsi vane vasaṃ. |1220.3| Dāsaṃ dāsiñca so dajjā assaṃ cassatarīrathaṃ hatthiñca kuñjaraṃ dajjā kathaṃ so dajja dārake.

Yassa nāssa ghare dāso asso cassatarīratho hatthī ca kuñjaro nāgo kiṃ so dajjā pitāmaha.

Dānamassa pasaṃsāma nāvanindāma potaka 3- kathaṃ nu hadayaṃ āsi tumhe datvā vanibbake.

(pitā mayhaṃ mahārāja amhe datvā vanibbake sutvāna kalūnaṃ vācaṃ acchakaṇhāya bhāsitaṃ 4-).

Dukkhassa hadayaṃ āsi atho uṇhaṃpi assasi @Footnote: 1 Ma. kena vā vācapeyyena . 2 Sī. Yu. natthi . 3 Ma. na ca nindāma puttakā. @ 4 ayaṃ gāthā aṭṭhakathāpotthakeyeva dissati. Rohaṇī heva tāmbakkhī pitā assūni vattayi.

|1225.1| Yantaṃ kaṇhājināvoca ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo laṭṭhiyā paṭikoṭeti ghare jātaṃva dāsiyaṃ. |1225.2| Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta dhammikā honti brāhmaṇā yakkho brāhmaṇavaṇṇena khādituṃ tāta neti no. Nīyamāne pisācena kinnu tāta udikkhasi.

Rājaputtī ca vo mātā rājaputto ca vo pitā pubbe me aṅkamāruyha kinnu tiṭṭhatha ārakā.

Rājaputtī ca no mātā rājaputto ca no pitā dāsā mayaṃ brāhmaṇassa tasmā tiṭṭhāma ārakā.

|1228.1| Mā sammevaṃ avacuttha ḍayhate hadayaṃ mama citakāyaṃva me kāyo āsane na sukhaṃ labhe. |1228.2| Mā sammevaṃ avacuttha bhiyyo sokaṃ janetha maṃ nikkīṇissāmi dabbena na vo dāsā bhavissatha. |1228.3| Kimagghiyaṃ hi vo tāta brāhmaṇassa pitā adā yathābhūtaṃ me akkhātha paṭipādentu brāhmaṇaṃ.

Sahassagghaṃ hi maṃ tāta brāhmaṇassa pitā adā acchaṃ 1- kaṇhājinaṃ kañña hatthiādisatena 2- ca.

Uṭṭhehi katte taramāno brāhmaṇassa avākara dāsīsataṃ dāsasataṃ gavaṃ hatthūsabhaṃ sataṃ @Footnote: 1 Ma. atha . 2 Ma. hatthinā ca satena ca. Jātarūpasahassañca potānaṃ 1- dehi nikkayaṃ.

Tato kattā taramāno brāhmaṇassa avākari dāsīsataṃ dāsasataṃ gavaṃ hatthūsabhaṃ sataṃ jātarūpasahassañca potānaṃdāsi nikkayaṃ.

(dāsīsataṃ dāsasataṃ gavaṃ hatthūsabhaṃ sataṃ assatarīrathañceva sabbabhoge sataṃ sataṃ jātarūpasahassañca brāhmaṇassa dhanesino accāyikassa luddassa potānaṃdāsi nikkayaṃ 2-).

|1233.1| Nikkīṇitvā ca nhāpetvā bhojayitvāna dārake samalaṅkaritvā bhaṇḍehi 3- uccaṅke upavesayuṃ. |1233.2| Sīsaṃ nhāte sucivatthe sabbābharaṇabhūsite rājā aṅke karitvāna ayyako paripucchatha. |1233.3| Kuṇḍale ghusite māle sabbālaṅkārabhūsite rājā aṅke karitvāna idaṃ vacanamabravi. |1233.4| Kacci ubho arogā te jāli mātāpitā tava kacci uñchena yāpenti kacci mūlaphalā bahū. |1233.5| Kacci ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe kacci hiṃsā na vijjati.

|1234.1| Atho ubho arogā te deva mātāpitā mama @Footnote: 1 Ma. puttānaṃ . 2 imā dve gāthā aṭṭhakathāpotthakeyeva dissanti. @ 3 Ma. bhaṇḍena. Atho uñchena yāpenti atho mūlaphalā bahū. |1234.2| Atho ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe hiṃsā nesaṃ na vijjati. |1234.3| Khaṇantālukalambāni viḷānitakkalāni ca kolaṃ bhallātakaṃ belaṃ 1- sā no āhacca posati. |1234.4| Yañceva sā āharati vanamūlaphalahāriyā taṃ no sabbe samāgantvā rattiṃ bhuñjāma no divā. |1234.5| Ammā ca no kīsā paṇḍu āharantī dumapphalaṃ vātātapena sukhumālī padumaṃ hatthagataṃmiva. |1234.6| Ammāya patanūkesā vicarantyā brahāvane vane vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite. |1234.7| Kesesu jaṭaṃ bandhitvā kacche jallamadhārayi (dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ āsadañcamasañjaṭaṃ 2-) cammavāsī chamā seti jātavedaṃ namassati.

Puttā piyā manussānaṃ lokasmiṃ upapajjisuṃ na hi nūnamhākaṃ ayyassa putte sineho ajāyatha.

|1236.1| Dukkaṭañca hi no pota 3- bhūnahaccaṃ kataṃ mayā yohaṃ sivīnaṃ vacanā pabbājesiṃ adūsakaṃ. |1236.2| Yaṃ me kiñci idha atthi dhanaṃ dhaññañca vijjati @Footnote: 1 Ma. bellaṃ . 2 idaṃ aṭṭhakathāpotthakeyeva dissati . 3 Ma. putta. Etu vessantaro rājā siviraṭṭhe pasāsatu.

Na deva mayhaṃ vacanā ehiti sivisuttamo sayameva devo gantvāna siñca bhogehi atrajaṃ.

|1238.1| Tato senāpatiṃ rājā sañjayo ajjhabhāsatha atthī assā rathā patti senā sannāhayantu naṃ negamā ca maṃ anventu brāhmaṇā ca purohitā |1238.2| tato saṭṭhī sahassāni yodhino cārudassanā khippamāyantu sannaddhā nānāvaṇṇehilaṅkatā. |1238.3| Nīlavatthadharāneke 1- pītāneke nivāsitā aññe lohitauṇhīsā suddhāneke nivāsitā khippamāyantu sannaddhā nānāvaṇṇehilaṅkatā. |1238.4| Himavā yathā gandharo pabbato gandhamādano nānārukkhehi sañchanno mahābhūtagaṇālayo. |1238.5| Osadhehi ca dibbehi disā bhāti pavāti ca khippamāyantu sannaddhā disā bhantu pavantu ca. |1238.6| Tato nāgasahassāni yojayantu catuddasa suvaṇṇakacche mātaṅge hemakappanivāsase 2- . |1238.7| Āruḷhe 3- gāmaṇīyebhi tomaraṅkusapāṇibhi khippamāyantu sannaddhā hatthikkhandhehi dassitā. |1238.8| Tato assasahassāni yojayantu catuddasa @Footnote: 1 Sī. Yu. nīlavaṇṇadharāneke . 2 Ma. suvaṇṇakacchā mātaṅgā hemakappanavāsasā. @ 3 Ma. āruḷhā. aparaṃpi īdisameva. Ājāniyeva 1- jātiyā sindhave sīghavāhane 2- . |1238.9| Āruḷhe gāmaṇīyebhi indiyācāpadhāribhi khippamāyantu sannaddhā assapiṭṭhe alaṅkatā. |1238.10| Tato rathasahassāni yojayantu catuddasa ayosukatanemiyo suvaṇṇacitrapokkhare. |1238.11| Āropentu dhaje tattha cammāni kavacāni ca vipphālentu 3- ca cāpāni daḷhadhammā pahārino khippamāyantu sannaddhā rathesu rathajīvino.

|1239.1| Lājā olokiyā pupphā mālāgandhavilepanā agghiyāni ca tiṭṭhantu yena maggena ehiti. |1239.2| Gāme gāme sataṃ kumbhā merayassa surāya ca maggamhi patitā ṭhantu 4- yena maggena ehiti. |1239.3| Maṃsā pūvā ca saṅkulyā 5- kummāsā macchasaṃyutā maggamhi patitā ṭhantu yena maggena ehiti. |1239.4| Sappi telaṃ dadhi khīraṃ kaṅgupiṭṭhā 6- bahū surā maggamhi patitā ṭhantu yena maggena ehiti. |1239.5| Āḷārikā ca sūdā ca naṭanaṭṭakagāyino pāṇissarā kumbhathūniyo muddikā 7- sokajjhāyikā. |1239.6| Āhaññantu sabbavīṇā bheriyo dindimāni ca @Footnote: 1 Ma. ājānīyāva . 2 Ma. sindhavā sīghavāhanā . 3 Ma. vippālentu. @ 4 Ma. patitiṭṭhantu. ito paraṃ īdisameva . 5 Ma. maṃsā pūvā saṅkuliyo. @ 6 Ma. kaṅgubījā. 7 Ma. maṇḍakā. Kharamukhāni dhamantu 1- nadantu ekapokkharā |1239.7| mudiṅgā paṇḍavā saṅkhā godhā parivadantikā 2- dindimāni ca haññantu kuṭumbā dindimāni 3- ca.

|1240.1| Sā senā mahatī āsi uyyuttā sivivāhinī jālinā magganāyena vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ. |1240.2| Koñcaṃ nadati mātaṅgo kuñjaro saṭṭhihāyano kacchāya bajjhamānāya koñcaṃ nadati vāraṇo. |1240.3| Ājāniyā hasiyanti 4- nemighoso ajāyatha nabhaṃ rajo achādesi uyyuttā sivivāhinī. |1240.4| Sā senā mahatī āsi uyyuttā hārihāriṇī jālinā magganāyena vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ. |1240.5| Te pāviṃsu brahāraññaṃ bahusākhaṃ mahodakaṃ 5- puppharukkhehi sañchannaṃ phalarukkhehi cūbhayaṃ. |1240.6| Tattha vindussarā vaggū nānāvaṇṇā bahū dijā kūjantamupakūjanti utusaṃpupphite dume. |1240.7| Te gantvā dīghamaddhānaṃ ahorattānamaccaye padesantaṃ upāgañchuṃ yattha vessantaro ahu. Mahārājapabbaṃ nāma.

|1241.1| Tesaṃ sutvāna nigghosaṃ bhīto vessantaro ahu pabbataṃ abhirūhitvā bhīto senaṃ udikkhati. @Footnote: 1 Ma. dhamentu. Sī.Yu. vadantu. 2 Ma. parivadentikā . 3 Ma. kutumpadindimāni ca. @ 4 Sī. Yu. ahissiṃsu . 5 Yu. bahudijaṃ. |1241.2| Iṅgha maddi nisāmehi nigghoso yādiso vane ājāniyā hasiyanti dhajaggāneva dissare. |1241.3| Ime nūna araññamhi migasaṅghāni luddakā vāgurāhi parikkhippa sobbhe 1- pātetvā tāvade vikkosamānā tippāhi hanti nesaṃ varaṃ varaṃ. |1241.4| Tathā mayaṃ adūsakā araññe avaruddhakā amittahatthatthagatā 2- passa dubbalaghātakaṃ.

Amittā nappasaheyyuṃ aggiva udakaṇṇave tadeva tvaṃ vicintehi api sotthi ito siyā.

Tato vessantaro rājā orohitvāna pabbatā nisīdi paṇṇasālāyaṃ daḷhaṃ katvāna mānasaṃ.

|1244.1| Nivattayitvāna rathaṃ vuṭṭhāpetvāna seniyo ekaṃ araññe viharantaṃ pitā puttaṃ upāgami. |1244.2| Hatthikkhandhato oruyha ekaṃso pañjalīkato parikiṇṇo 3- amaccehi puttaṃ siñcitupāgami |1244.3| tatthaddasa kumāraṃ so rammarūpaṃ samāhitaṃ nisinnaṃ paṇṇasālāyaṃ jhāyantaṃ akutobhayaṃ.

|1245.1| Tañca disvāna āyantaṃ pitaraṃ puttagiddhinaṃ vessantaro ca maddī ca paccuggantvā avandisuṃ. |1245.2| Maddī ca sirasā pāde sassurassābhivādayi @Footnote: 1 Ma. sobbhaṃ . 2 Ma. amittahatthattaṃ gatā . 3 Sī. Yu. parikhitto. Maddī ahañhi te deva pāde vandāmi te husā 1- tesu tattha palisajja pāṇinā parimajjatha.

|1246.1| Kacci vo kusalaṃ putta kacci putta anāmayaṃ kacci uñchena yāpetha kacci mūlaphalā bahū. |1246.2| Kacci ḍaṃsā makasā ca appameva siriṃsapā vane vāḷamigākiṇṇe kacci hiṃsā na vijjati.

|1247.1| Atthi no jīvikā deva sā ca yādisikīdisā kasirā jīvikā homa uñchācariyāya jīvitaṃ. |1247.2| Aniddhinaṃ mahārāja dametyassaṃva 2- sārathi tyamhā aniddhikā dantā asamiddhi dameti no. |1247.3| Api no kīsāni maṃsāni pitu mātu adassanā avaruddhānaṃ mahārāja araññe jīvisokinaṃ.

|1248.1| Yepi te siviseṭṭhassa dāyādappattamānasā jālī kaṇhājinā cubho brāhmaṇassa vasānugā accāyikassa luddassa yo ne gāvova sumbhati. |1248.2| Te rājaputtiyā putte yadi jānātha saṃsatha pariyāpuṇātha no khippaṃ sappadaṭṭhaṃva māṇavaṃ.

Ete 3- kumārā nikkītā jālī kaṇhājinā cubho brāhmaṇassa dhanaṃ datvā putta mā bhāyi assasa.

Kacci nu tāta kusalaṃ kacci tāta anāmayaṃ @Footnote: 1 Ma. suṇhā . 2 Ma. dametassaṃva . 3 Ma. ubho. Kacci nu tāta me mātu cakkhu na parihāyati.

Kusalañceva me putta atho putta anāmayaṃ atho ca putta te mātu cakkhu na parihāyati.

Kacci arogaṃ yoggante kacci vahati vāhanaṃ kacci phīto janapado kacci vuṭṭhi na chijjati.

Atho arogaṃ yoggamme atho vahati vāhanaṃ atho phīto janapado atho vuṭṭhi na chijjati.

|1254.1| Iccevaṃ mantayantānaṃ mātā nesaṃ adissatha rājaputtī giridvāre pattikā anupāhanā. |1254.2| Tañca disvāna āyantiṃ mātaraṃ puttagiddhiniṃ vessantaro ca maddī ca paccuggantvā avandisuṃ. |1254.3| Maddī ca sirasā pāde sassuyā abhivādayi maddī ahañhi te ayye pāde vandāmi te husā.

|1255.1| Maddiñca puttakā disvā dūrato sotthimāgatā kandantā abhidhāviṃsu vacchā bālāva mātaraṃ. |1255.2| Maddī ca puttake disvā dūrato sotthimāgate vāruṇīva pavedhenti thanadhārābhisiñcatha.

|1256.1| Samāgatāna ñātīnaṃ mahāghoso ajāyatha pabbatā samanādiṃsu mahī ākampitā ahu vuṭṭhidhāraṃ pavattento devo pāvassi tāvade. |1256.2| Atha vessantaro rājā ñātīhi samagacchatha nattāro suṇisā putto rājā devī ca ekato. |1256.3| Yadā samāgatā āsuṃ tadāsi lomahaṃsanaṃ pañjalikā tassa yācanti rodantā bherave vane. |1256.4| Vessantarañca maddiñca sabbe raṭṭhā samāgatā tvaṃ nosi issaro rājā rajjaṃ kāretha no ubho. Chakkhattiyapabbaṃ nāma.

Dhammena rajjaṃ kārentaṃ raṭṭhā pabbājayittha maṃ tvañca jānapadā ceva negamā ca samāgatā.

Dukkaṭañca hi no putta bhūnahaccaṃ kataṃ mayā yohaṃ sivīnaṃ vacanā pabbājesiṃ adūsakaṃ.

Yenakenaci vaṇṇena pitu dukkhaṃ udabbahe mātuyā bhaginiyāpi api pāṇehi attano. (nhānakālo mahārāja rajojallaṃ pavāhaya 1-)

Tato vessantaro rājā rajojallaṃ pavāhayi rajojallaṃ pavāhetvā saṅkhaṃ vaṇṇaṃ adhārayi. 2-

|1261.1| Sīsanhāto sucivattho sabbābharaṇabhūsito paccayaṃ nāgamāruyha khaggaṃ bandhi parantapaṃ. @Footnote: 1 katthaci potthake dissati . 3 katthaci potthake evaṃ dissati sabbaṃ vattaṃ @cajetvāna rājavesamadhārayi. |1261.2| Tato saṭṭhī sahassāni yodhino cārudassanā sahajātā parikariṃsu 1- nandayantā rathesabhaṃ. |1261.3| Tato maddiṃpi nhāpesuṃ sivikaññā samāgatā vessantaro taṃ pāletu jālī kaṇhājinā cubho athopi taṃ mahārājā sañjayo abhirakkhatu.

|1262.1| Idañca paccayaṃ laddhā pubbe kilesamattano 2- ānandiyaṃ ācāriṃsu ramaṇīye giribbaje. |1262.2| Idañca paccayaṃ laddhā pubbe kilesamattano 3- ānandacittā sumanā putte saṅgamma lakkhaṇā. |1262.3| Idañca paccayaṃ laddhā pubbe kilesamattano 4- ānandacittā patītā saha puttehi lakkhaṇā.

|1263.1| Ekabhattī 5- pure āsiṃ niccaṃ thaṇḍilasāyinī iti metaṃ vataṃ āsi tumhaṃ kāmā hi puttakā. |1263.2| Taṃ me vataṃ samiddhajja tumhe saṅgamma puttakā mātujaṃpi taṃ pāletu pitujaṃpi ca puttakā athopi taṃ mahārājā sañjayo abhirakkhatu. |1263.3| Yaṅkiñcitthi kataṃ puññaṃ mayhañceva pitucca te sabbena tena kusalena ajaro tvaṃ 6- amaro bhava.

|1264.1| Kappāsikañca koseyyaṃ khomakodumbarāni ca @Footnote: 1 Ma. pakiriṃsu. 2-3-4 Ma. sallekhamattano. 5 ekabhattātipi. 6 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. Sassu suṇhāya pāhesi yehi maddī asobhatha. |1264.2| Tato khomañca kāyūraṃ gīveyyaṃ ratanāmayaṃ sassu suṇhāya pāhesi yehi maddī asobhatha. |1264.3| Tato khomañca kāyūraṃ aṅgadaṃ maṇimekhalaṃ sassu suṇhāya pāhesi yehi maddī asobhatha. |1264.4| Uṇṇataṃ mukhaphullañca nānāratte ca māṇiye 1- sassu suṇhāya pāhesi yehi maddī asobhatha. |1264.5| Uggatthanaṃ giṅgamakaṃ mekhalaṃ paṭipādukaṃ 2- sassu suṇhāya pāhesi yehi maddī asobhatha. |1264.6| Suttañca suttavajjañca upanijjhāya seyyasi asobhatha rājaputtī devakaññāva nandane. |1264.7| Sīsanhātā sucivatthā sabbābharaṇabhūsitā asobhatha rājaputtī tāvatiṃsāva accharā. |1264.8| Kadalīva vātacchupitā jātā cittalatāvane dantāvaraṇasampannā rājaputtī asobhatha. |1264.9| Sakuṇī mānusinīva jātā cittappattā pati nigrodhapakkabimboṭṭhī rājaputtī asobhatha.

|1265.1| Tassā ca nāgamānesuṃ nātivuḍḍhaṃva kuñjaraṃ sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ īsādantaṃ uruḷhavaṃ. |1265.2| Sā maddī nāgamāruhi nātivuḍḍhaṃva kuñjaraṃ @Footnote: 1 Ma. māṇike . 2 Ma. paṭipādakaṃ. Yu. pālipādakaṃ. Sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ īsādantaṃ uruḷhavaṃ.

|1266.1| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha migā ahu vessantarassa tejena nāññamaññaṃ viheṭhayuṃ. |1266.2| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha dijā ahu vessantarassa tejena nāññamaññaṃ viheṭhayuṃ. |1266.3| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha migā ahu ekajjhaṃ sannipātiṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1266.4| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha dijā ahu ekajjhaṃ sannipātiṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1266.5| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha migā ahu nāssa mañjūni kūjiṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1266.6| Sabbamhi taṃ araññamhi yāvantettha dijā ahu nāssa mañjūni kūjiṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.

|1267.1| Paṭiyatto rājamaggo vicitto pupphasanthato vasi vessantaro rājā 1- yattha yāva 2- jetuttarā. |1267.2| Tato saṭṭhī sahassāni yodhino cārudassanā @Footnote: 1 Ma. yattha . 2 Ma. yāva tāva. Samantā parikariṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1267.3| Orodhā ca kumārā ca vesiyānā ca brāhmaṇā samantā parikariṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1267.4| Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā samantā parikariṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1267.5| Samāgatā jānapadā negamā ca samāgatā samantā parikariṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1267.6| Karoṭiyā cammadharā indihatthā suvammikā 1- purato paṭipajjiṃsu vessantare payātamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.

|1268.1| Te pāviṃsu 2- puraṃ rammaṃ bahupākāratoraṇaṃ 3- upetaṃ annapānehi naccagītehi cūbhayaṃ. |1268.2| Vittā jānapadā āsuṃ negamā ca samāgatā anuppatte kumāramhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1268.3| Celukkhepo pavattittha 4- āgate dhanadāyake nandippavesi 5- nagare bandhanā mokkho aghosatha. @Footnote: 1 Ma. illīhatthā. Sī. Yu. khaggahatthā . 2 Ma. pāvisuṃ . 3 Ma. mahāpākāra-. @ 4 Ma. avattittha . 5 Ma. nandiṃ pavesi.

|1269.1| Jātarūpamayaṃ vassaṃ devo pāvassi tāvade vessantare paviṭṭhamhi sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane. |1269.2| Tato vessantaro rājā dānaṃ datvāna khattiyo kāyassa bhedā sappañño saggaṃ so upapajjathāti. Nagarakaṇḍaṃ nāma. Mahāvessantarajātakaṃ dasamaṃ. Mahānipātaṃ niṭṭhitaṃ