ท่านพระอุบาลีเข้าเฝ้าทูลถามปัญหา

เอกํสํ จีวรํ กตฺวา ปคฺคณฺหิตฺวาน อญฺชลึ อาสึสมานรูโป ว กิสฺส ตฺวํ อิธมาคโต ฯ ทฺวีสุ วินเยสุ [๑] ปญฺญตฺตา อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ กติ เต สิกฺขาปทา โหนฺติ กตีสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา ฯ ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโค โยนิโส ปริปุจฺฉสิ ตคฺฆ เต อหมกฺขิสฺสํ ยถาปิ ๒ กุสโล ตถา ฯ ทฺวีสุ วินเยสุ [๑] ปญฺญตฺตา อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ อฑฺฒุฑฺฒสตานิ เต โหนฺติ สตฺตสุ นคเรสุ ๓ ปญฺญตฺตา ฯ

กตเมสุ สตฺตสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา ฯ อิงฺฆ เม ตฺวํ ๔ พฺยากร นํ ๕ ฯ ตว ๖ วจนปถํ นิสามยิตฺวา ปฏิปชฺเชม หิตาย โน สิยา ๗ ฯ เวสาลิยา ราชคเห สาวตฺถิยา จ อาฬวิยา โกสมฺพิยา จ สกฺเกสุ ภคฺเคสุ เจว ปญฺญตฺตา ฯ #๑ ม. เย. ฯ ๒ ม. ยถาสิ ฯ ๓ สตฺตนคเรสุ ? ๔ ยุ. ตํ ฯ ๕ ยุ. พฺยากรณํ ฯ #๖ สี. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ ม. ยุ. ตํ ฯ ๗ โป. สิยาติ ฯ

กติ เวสาลิยา ปญฺญตฺตา กติ ราชคเห กตา สาวตฺถิยา กติ โหนฺติ ๑ กติ อาฬวิยา กตา ๒ กติ โกสมฺพิยา ปญฺญตฺตา กติ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ กติ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ ทสเวสาลิยา ปญฺญตฺตา เอกวีสา ๓ ราชคเห กตา ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา ฉ อาฬวิยา ปญฺญตฺตา อฏฺฐ โกสมฺพิยา กตา อฏฺฐ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ ตโย ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา ฯ เย เวสาลิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ๔ ฯ เมถุนํ วิคฺคหุตฺตริ ๕ อติเรกญฺจ กาฬกํ ภูตํ ปรมฺปราภตฺตํ ทนฺตโปเณน อเจลโก ภิกฺขุนีสุ จ อกฺโกโส ทเสเต เวสาลิยา กตา ฯ เย ราชคเห ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ๔ ฯ อทินฺนาทานํ ราชคเห เทฺว จ อนุทฺธํสนา ๖ เทฺวปิ จ เภทา อนฺตรวาสกํ รูปิยํ สุตฺตํ อุชฺฌาปนเกน จ #๑ ปญฺญตฺตา ? ๒ ยุ. ตถา ฯ ๓ สี. ยุ. เอกวีสํ ฯ ๔ ม. ยุ. ยถาตถํ ฯ #๕ สี. ม. ยุ. เมถุนวิคฺคหุตฺตริ ฯ #๖ ม. อทินฺนาทานํ ราชคเห เทฺว อนุทฺธํสนา เทฺวปิ จ เภทา # อนฺตรวาสกํ รูปิยํ สุตฺตํ อุชฺฌาปเนน จ ปาจิตปิณฺฑํ # คณโภชนํ วิกาเล จ จาริตฺตํ นฺหานํ อูนวีสติ ฯ ปาจิตปิณฺฑํ คณโภชนํ วิกาเล จาริตฺตํ นฺหานํ อูนวีส จีวรํ ทตฺวา โวสาสนฺตี เอเต ราชคเห กตา ฯ คิรคฺคจริยา ตตฺเถว ๑ ฉนฺททาเนน เอกวีสติ ฯ เย สาวตฺถิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสา ภวนฺติ โสฬส อนิยตา [๒] เทฺว โหนฺติ นิสฺสคฺคิยา จตุวีสติ ฉปฺปญฺญาสสตญฺเจว ขุทฺทกานิ ปวุจฺจเร ๓ ทส คารยฺหา เทฺวสตฺตติ เสขิยา ฯ ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา ฯ เย อาฬวิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ กุฏิโกสิยเสยฺยา จ ขณเน คจฺฉ เทวเต สปฺปาณกญฺจ สิญฺจนฺติ ฉ เอเต อาฬวิยา กตา ฯ เย โกสมฺพิยา ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ มหาวิหาโร โทวจสฺสํ อญฺญํ ทฺวารํ สุราย จ อนาทริยํ สหธมฺโม จ ปโยปาเนน อฏฺฐมํ ฯ เย สกฺเกสุ ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ เอฬกโลมานิ ปตฺโต จ โอวาโทปิ จ ๔ เภสชฺชํ สูจิ อารญฺญโก เจว ฉ เอเต ๕ กาปิลวตฺถเว ฯ #๑ สี. ยุ. ตเถว ฯ ๒ ม. ยุ. จ ฯ ๓ ม. ยุ. ปวุจฺจนฺติ ฯ ๔ ม. ยุ. โอวาโท #เจว ฯ ๕ ม. อฏฺเฐเต ฯ อุทเก สุทฺธิยา โอวาโท ภิกฺขุนีสุ ปวุจฺจติ ๑ ฯ เย ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺติ สามิเสน สสิตฺถกํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ สตฺต นิสฺสคฺคิยานิ อฏฺฐ ทฺวตฺตึสติ จ ขุทฺทกา ๒ เทฺวคารยฺหา ตโย เสขา ฉปฺปญฺญาส (๓) ฉสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา ฉอูนตีณิ สตานิ สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา (๔) โคตเมน ยสสฺสินา ฯ

ยนฺตฺวํ อปุจฺฉิมฺหา อกิตฺตยี โน ตนฺตํ พฺยากตํ อนญฺญถา ฯ อญฺญนฺตํ ปุจฺฉาม ๕ ตทิงฺฆ พฺรูหิ ฯ ครุกํ ลหุกํ จาปิ สาวเสสํ อนวเสสํ ทุฏฺฐุลฺลญฺจ อทุฏฺฐุลฺลํ เย จ ยาวตติยกา สาธารณํ อสาธารณํ วิปตฺติโย จ เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺติ สพฺพานิ เปตานิ วิยากโรหิ ฯ หนฺท วากฺยํ สุโณม เต ฯ เอกตึสา เย ครุกา อฏฺเฐตฺถ อนวเสสา #๑ ม. ยุ. ปวุจฺจนฺติ ฯ ๒ ม. ยุ. ทฺวตฺตึส ขุทฺทกา ฯ ๓ ม. สิกฺขาปทา ฯ #๔ ม. การณิเกน พุทฺเธน ฯ ๕ ม. ยุ. ปุจฺฉามิ ฯ เย ครุกา เต ทุฏฺฐุลฺลา เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺติ ฯ ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสโส สีลวิปตฺตีติ วุจฺจติ ฯ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ โยจายํ อกฺโกสติ หสฺสาธิปฺปาโย ฯ อยํ สา อาจารวิปตฺติสมฺมตา ฯ

วิปรีตทิฏฺฐึ คณฺหนฺติ อสทฺธมฺเมหิ ปุรกฺขตา อพฺภาจิกฺขนฺติ สมฺพุทฺธํ ทุปฺปญฺญา โมหปารุตา อยํ สา ทิฏฺฐิวิปตฺติสมฺมตา ฯ

อาชีวเหตุ อาชีวการณา ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา โย เต วิหาเร วสติ โส ภิกฺขุ อรหาติ ภณติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุนี ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ สูปํ วา โอทนํ วา อคิลาโน อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ ฯ อยํ สา อาชีววิปตฺติสมฺมตา ฯ

เอกาทส ยาวตติยกา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกา อฏฺฐ ยาวตติยกา อริฏฺโฐ จณฺฑกาลี จ อิเม เต ยาวตติยกา ฯ

กติ เฉทนกานิ กติ เภทนกานิ กติ อุทฺทาลนกานิ กติ อนญฺญปาจิตฺติยานิ กติ ภิกฺขุสมฺมติโย กติ สามีจิโย กติ ปรมานิ กติ ชานนฺติ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา ฯ ฉ เฉทนกานิ เอกํ เภทนกํ เอกํ อุทฺทาลนกํ จตฺตาริ อนญฺญปาจิตฺติยานิ จตสฺโส ภิกฺขุสมฺมติโย สตฺต สามีจิโย จุทฺทส ปรมานิ โสฬส ชานนฺติ ปญฺญตฺตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา ฯ