ปลายิชาดก

๙ ปลายิชาตกํ

คชคฺคเมเฆภีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปลายิปริพฺพาชกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร วาทตฺถาย สกลชมฺพุทีปํ วิจริตฺวา กิญฺจิ ปฏิวาทํ อลภิตฺวา อนุปุพฺเพน สาวตฺถึ ปตฺวา อตฺถิ นุ โข โกจิ มยา สทฺธึ วาทํ กาตุํ สมตฺโถติ มนุสฺเส ปุจฺฉิ ฯ มนุสฺสา ตาทิสานํ สหสฺเสนปิ สทฺธึ วาทํ กาตุํ สมตฺโถ สพฺพญฺญู ทิปทานํ อคฺโค มหาโคตโม ธมฺมิสฺสโร ปรปฺปวาทมทฺทโน, สกเลปิ ชมฺพุทีเป อุปฺปนฺโน ปรปฺปวาโท ตํ ภควนฺตํ อติกฺกมิตุํ สมตฺโถ นตฺถิ, เวลนฺตํ ปตฺวา สมุทฺทอูมิโย วิย หิ สพฺเพ วาทา ตสฺส ปาทมูลมฺปิ ปตฺวา จุณฺณวิจุณฺณา โหนฺตีติ พุทฺธคุเณ กเถสุํ ฯ ปริพฺพาชโก กหํ ปน โส เอตรหีติ ปุจฺฉิตฺวา เชตวเนติ สุตฺวา อิทานิสฺส วาทํ อาโรเปสฺสามีติ มหาชนปริวุโต เชตวนํ คจฺฉนฺโต เชเตน ปน ราชกุมาเรน นวโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา การิตํ เชตวนทฺวารโกฏฺฐกํ ทิสฺวา ว อยํ สมณสฺส โคตมสฺส วสนปาสาโทติ ปุจฺฉิตฺวา ทฺวารโกฏฺฐโก อยนฺติ สุตฺวา ทฺวารโกฏฺฐโก ตาว เอวรูโป, วสนเคหํ กีทิสํ ภวิสฺสตีติ วตฺวา คนฺธกุฏิ นาม อปฺปเมยฺยาติ วุตฺเต เอวรูเปน สมเณน สทฺธึ โก วาทํ กริสฺสตีติ ตโตว ปลายิ ฯ มนุสฺสา อุนฺนาทิโน หุตฺวา เชตวนํ ปวิสิตฺวา สตฺถารา กึ อกาเล อาคตตฺถาติ วุตฺตา ตํ ปวตฺตึ กถยึสุ ฯ สตฺถา น โข อุปาสกา อิทาเนว ปุพฺเพเปส มม วสนฏฺฐานสฺส ทฺวารโกฏฺฐกํ ทิสฺวา ปลายเตวาติ วตฺวา เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต คนฺธารรฏฺเฐ ตกฺกสิลายํ โพธิสตฺโต รชฺชํ กาเรสิ ฯ พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺโต ฯ โส ตกฺกสิลํ คณฺหิสฺสามีติ มหนฺเตน พลนิกาเยน คนฺตฺวา นครโต อวิทูเร ฐตฺวา อิมินา นิยาเมน หตฺถี เปเสถ, อิมินา อสฺเส, อิมินา รเถ, อิมินา ปตฺตี, เอวํ ธาวิตฺวา อาวุเธหิ ปหรถ, เอวํ ฆนวสฺสํ วลาหกา วิย สรวสฺสํ วสฺสถาติ เสนํ วิจาเรนฺโต อิมํ คาถาทฺวยมาห

คชคฺคเมเฆภิ หยคฺคมาลิภิ

รถูมิชาเตภิ สราภิวสฺสภิ

ธนุคฺคหาวฏฺฏทฬฺหปฺปหาริภิ

ปริวาริตา ตกฺกสิลา สมนฺตโต ฯ

อภิธาวถา จุปฺปตถา จ

วิวิธวินทิตา ว ทนฺตีภิ,

วตฺตตชฺช ตุมุโล โฆโส

ยถา วิชฺชุตา ชลธรสฺส คชฺชโตติ ฯ

ตตฺถ คชคฺคเมเฆภีติ อคฺคคชเมเฆภิ โกญฺจนาทํ คชฺชิตํ คชฺเชนฺเตหิ มตฺตวารณวลาหเกหีติ อตฺโถ ฯ หยคฺคมาลิภีติ อคฺคหยมาลีภิ วรสินฺธวมาลาคุเลหิ อสฺสานิเกหีติ อตฺโถ ฯ รถูมิชาเตภีติ สญฺชาต- อูมิเวเคหิ สาคเร สลิเลหิ วิย สญฺชาตรถอูมีหิ รถานิเกหีติ อตฺโถ ฯ สราภิวสฺสภีติ เตหิ เยว รถานิเกหิ ฆนวสฺสเมโฆ วิย สรวสฺสํ วสฺสนฺเตหิ ฯ ธนุคฺคหาวฏฺฏทฬฺหปฺปหาริภีติ ธนุคฺคเหหิ อาวฏฺฏ- ทฬฺหปฺปหาริภิ อิโต จิโต จ อาวตฺติตฺวา ปริวตฺติตฺวา ทฬฺหปฺปหรนฺเตหิ คหิตขคฺครตนธนุทณฺเฑหิ ปตฺติโยเธหิ วาติ อตฺโถ ฯ ปริวาริตา ตกฺกสิลา สมนฺตโตติ ยถา อยํ ตกฺกสิลา ปริวาริตา โหติ สีฆํ ตถา กโรถาติ อตฺโถ ฯ อภิธาวถา จุปฺปตถาติ เวเคน ธาวถ เจว อุปฺปตถ จ ฯ วิวิธวินทิตาว ทนฺติภีติ วรวารเณหิ สทฺธึ วิวิธวินทิตา ภวถ เสลิตคชฺชิตวาทิเตหิ นานาวิรวา โหถาติ อตฺโถ ฯ วตฺตตชฺช ตุมุโล โฆโสติ วตฺตตุ อชฺช ตุมุโล มหนฺโต อสนิสทฺทสทิโส โฆโส ฯ ยถา วิชฺชุตา ชลธรสฺส คชฺชโตติ ยถา คชฺชนฺตสฺส ชลธรสฺส มุขโต นิคฺคตา วิชฺชุตา วิจรนฺติ เอวํ วิจรนฺตา นครํ ปริวาเรตฺวา รชฺชํ คณฺหถาติ วทติ ฯ

อิติ โส ราชา คชฺชิตฺวา เสนํ วิจาเรตฺวา นครทฺวารสมีปํ คนฺตฺวา ทฺวารโกฏฺฐกํ ทิสฺวา อิทํ รญฺโญ วสนเคหนฺติ ปุจฺฉิตฺวา อยํ นครทฺวารโกฏฺฐโกติ วุตฺเต นครทฺวารโกฏฺฐโก ตาว เอวรูโป, รญฺโญ นิเวสนํ กีทิสํ ภวิสฺสตีติ วตฺวา เวชยนฺตปาสาทสทิสนฺติ สุตฺวา เอวํ ยสสมฺปนฺเนน รญฺญา สทฺธึ ยุชฺฌิตุํ น สกฺขิสฺสามาติ ทฺวารโกฏฺฐกํ ทิสฺวา นิวตฺเตตฺวา ปลายิตฺวา พาราณสิเมว อคมาสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา พาราณสิราชา ปลายิปริพฺพาชโก อโหสิ, ตกฺกสิลราชา ปน อหเมวาติ ฯ

ปลายิชาตกํ นวมํ ฯ