โสณกชาดก

สฏฺฐินิปาตวณฺณนา

------

โสณกชาตกํ

กสฺส สุตฺวา สตํ ทมฺมีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เนกฺขมฺมปารมึ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา หิ ภควา ธมฺมสภายํ เนกฺขมฺมปารมึ วณฺณยนฺตานํ ภิกฺขูนํ มชฺเฌ นิสีทิตฺวา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ ตถาคโต มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโตเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต ราชคเห มคธราชา รชฺชํ กาเรสิ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺติ ฯ นามคหณทิวเส จสฺส อรินฺทมกุมาโรติ นามํ กรึสุ ฯ ตสฺส ชาตทิวเสเยว ปุโรหิตสฺสาปิ ปุตฺโต วิชายิ ฯ โสณกกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ เต อุโภปิ เอกโตว วฑฺฒิตฺวา วยปฺปตฺตา อุตฺตมรูปธรา รูเปน นิพฺพิเสสา หุตฺวา ตกฺกสิลํ คนฺตฺวา อุคฺคหิตสิปฺปา ตโต นิกฺขมิตฺวา สพฺพสมยสิปฺปญฺจ เทสจาริกญฺจ ชานิสฺสามาติ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรนฺตา พาราณสึ ปตฺวา ราชุยฺยาเน วสิตฺวา ปุนทิวเส นครํ ปวิสึสุ ฯ ตํ ทิวสญฺจ เอกจฺเจ มนุสฺสา พฺราหฺมณวาจกํ กริสฺสามาติ ปายาสํ ปฏิยาเทตฺวา อาสนานิ ปญฺญเปตฺวา อาคจฺฉนฺเต เต กุมาเร ทิสฺวา ฆรํ ปเวเสตฺวา ปญฺญตฺตาสเน นิสีทาเปสุํ ฯ ตตฺถ โพธิสตฺตสฺส ปญฺญตฺตาสเน สุทฺธํ กาสิกวตฺถํ อตฺถตํ อโหสิ ฯ โสณกสฺส รตฺตกมฺพลํ ฯ โส นิมิตฺตํ ทิสฺวาว อชฺเชว เม ปิยสหาโย อรินฺทมกุมาโร พาราณสิราชา ภวิสฺสติ มยฺหํ เสนาปติฏฺฐานํ ทสฺสตีติ อญฺญาสิ ฯ เต อุโภปิ กตภตฺตกิจฺจา อุยฺยานเมว อคมํสุ ฯ ตทา พาราณสิรญฺโญ กาลกตสฺส สตฺตโม ทิวโส โหติ อปุตฺตกํ ราชกุลํ ฯ อมจฺจาทโย จ สีสํ นหาตฺวา สนฺนิปติตฺวา รชฺชารหสฺส สนฺติกํ คมิสฺสตีติ ผุสฺสรถํ โยเชตฺวา วิสชฺเชสุํ ฯ โส นครา นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน อุยฺยานํ คนฺตฺวา อุยฺยานทฺวาเร นิวตฺติตฺวา อาโรหณสชฺโช หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ

โพธิสตฺโต มงฺคลสิลาปฏฺเฏ สีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺชิ ฯ โสณกกุมาโร ตสฺส สนฺติเก นิสีทิ ฯ โส ตุริยสทฺทํ สุตฺวา อรินฺทมสฺส ผุสฺสรโถ อาคจฺฉติ อชฺเชส ราชา หุตฺวา มม เสนาปติฏฺฐานํ ทสฺสติ น โข ปน มยฺหํ อิสฺสริเยนตฺโถ เอตสฺมึ คเต นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา เอกมนฺเต ปฏิจฺฉนฺเน อฏฺฐาสิ ฯ ปุโรหิโต อุยฺยานํ ปวิสิตฺวา มหาสตฺตํ นิปนฺนกํ ทิสฺวา ตุริยานิ ปคฺคณฺหาเปสิ ฯ มหาสตฺโต ปพุชฺฌิตฺวา ปริวตฺติตฺวา โถกํ นิปชฺชิตฺวา อุฏฺฐาย สิลาปฏฺเฏ ปลฺลงฺเก นิสีทิ ฯ อถ นํ ปุโรหิโต อญฺชลึ ปคฺคณฺหิตฺวา อาห รชฺชนฺเต เทว ปาปุณาตีติ ฯ กึ อปุตฺตกํ ราชกุลนฺติ ฯ เอวํ เทวาติ ฯ เตนหิ สาธูติ ฯ อถ นํ ตตฺเถว อภิสิญฺจิตฺวา รถํ อาโรเปตฺวา มหนฺเตน ปริวาเรน นครํ ปเวเสสุํ ฯ โส นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปาสาทํ อภิรุหิ ฯ โส ยสสฺส มหนฺตตาย โสณกกุมารํ น สริ ฯ โสปิ ตสฺมึ นครํ ปวิฏฺเฐ อาคนฺตฺวา สิลาปฏฺเฏ นิสีทิ ฯ อถสฺส ปุรโต พนฺธนา ปมุตฺตํ สาลรุกฺขโต ปณฺฑุปลาสํ ปติ ฯ โส ตํ ทิสฺวาว ยเถว ตํ ตถา มมปิ สรีรํ ชรํ ปตฺวา ปติสฺสตีติ อนิจฺจาทิวเสน วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา ปจฺเจกโพธึ ปาปุณิ ฯ ตํ ขณญฺเญวสฺส คิหิลิงฺคํ อนฺตรธายิ ฯ ปพฺพชิตลิงฺคํ ปาตุรโหสิ ฯ โส นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ อุทานํ อุทาเนนฺโต นนฺทมูลกปพฺภารํ อคมาสิ ฯ

มหาสตฺโตปิ จตฺตาลีสมตฺตานํ สํวจฺฉรานํ อจฺจเยน สริตฺวา กหํ นุโข เม สหาโย โสณโกติ โสณกํ ปุนปฺปุนํ สรนฺโตปิ มยา สุโต วา ทิฏฺโฐ วาติ วตฺตารํ อลภิตฺวา อลงฺกตมหาตเล ราชปลฺลงฺเก นิสินฺโน คนฺธพฺพนาฏกนจฺจคีตาทีหิ ปริวุโต สมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต โย เม กสฺสจิ สนฺติเก สุตฺวา อสุกฏฺฐาเน นาม โสณโก วสตีติ อาจิกฺขิสฺสติ ตสฺส สตํ ทสฺสามิ โย สามํ ทิสฺวา อาโรเจสฺสติ ตสฺส สหสฺสนฺติ เอกํ อุทานํ อภิสํขริตฺวา คีตวเสน อุทาเนนฺโต ปฐมํ คาถมาห

กสฺส สุตฺวา สตํ ทมฺมิ สหสฺสํ ทิฏฺฐโสณกํ

โก เม โสณกมกฺขาติ สหายํ สหกีฬิตนฺติ ฯ

อถสฺส มุขโต ลุญฺจนฺตี วิย คเหตฺวา เอกา นาฏกิตฺถี คีตํ คายิ ฯ อถญฺญา อถญฺญาติ อมฺหากํ รญฺโญ ปิยคีตนฺติ สพฺพา โอโรธา คายึสุ ฯ อนุกฺกเมน นครวาสิโนปิ ชานปทาปิ ตเมว คีตํ คายึสุ ฯ ราชาปิ ปุนปฺปุนํ ตเมว คีตํ คายติ ฯ ปณฺณาสมตฺตานํ สํวจฺฉรานํ อจฺจเยน ปนสฺส พหุปุตฺตธีตโร อเหสุํ ฯ เชฏฺฐปุตฺโต ทีฆาวุกุมาโร นาม อโหสิ ฯ ตทา โสณกปจฺเจกพุทฺโธ อรินฺทมราชานํ ทฏฺฐุกาโม คจฺฉามิสฺส กาเมสุ อาทีนวํ เนกฺขมฺเม จ อานิสํสํ กเถตฺวา ปพฺพชฺชาการํ กโรมีติ จินฺเตตฺวา อิทฺธิยา อากาเสนาคนฺตฺวา อุยฺยาเน นิสีทิ ฯ ตทา เอโก สตฺตวสฺสิโก ปญฺจจูฬกกุมารโก มาตรา ปหิโต คนฺตฺวา อุยฺยานปวเน ทารูนิ อุทฺธรนฺโต ปุนปฺปุนํ ตํ เอวํ คีตํ คายิ ฯ อถ นํ ปจฺเจกพุทฺโธ ปกฺโกสิตฺวา กุมารก ตฺวํ กถํ อญฺญํ อคายิตฺวา เอกเมว คีตํ คายสิ กึ อญฺญํ น ชานาสีติ ปุจฺฉิ ฯ ชานามิ ภนฺเต อมฺหากํ รญฺโญ อิทเมว ปิยํ เตน นํ ปุนปฺปุนํ คายามีติ ฯ เอตสฺส ปน เต คีตสฺส ปฏิคีตํ คายนฺโต โกจิ ทิฏฺฐปุพฺโพติ ฯ น ทิฏฺฐปุพฺโพ ภนฺเตติ ฯ อหนฺตํ สิกฺขาเปสฺสามิ สกฺขิสฺสสิ รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา ปฏิคีตํ คายิตุนฺติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ อถสฺส โส ปฏิคีตํ อาจิกฺขนฺโต มยฺหํ สุตฺวาติ อาทิมาห ฯ อุคฺคณฺหาเปตฺวา จ ปน ตํ อุยฺโยเชสิ คจฺฉ กุมารก อิมํ ปฏิคีตํ รญฺญา สทฺธึ คายาหิ ราชา เต มหนฺตํ อิสฺสริยํ ทสฺสติ กินฺเต ทารูหิ เวเคน ยาหีติ ฯ

โส สาธูติ ปฏิคีคํ อุคฺคณฺหิตฺวา วนฺทิตฺวา ภนฺเต ยาวาหํ ราชานํ อาเนมิ ตาว อิเธว โหถาติ วตฺวา เวเคน มาตุ สนฺติกํ คนฺตฺวา อมฺม ขิปฺปํ มํ นหาเปตฺวา อลงฺกโรถ อชฺช ตํ ทลิทฺทภาวโต โมเจสฺสามีติ วตฺวา นหาตมณฺฑิโต ราชทฺวารํ อาคนฺตฺวา อยฺย โทวาริก เอโก ทารโก ตุมฺเหหิ สทฺธึ ปฏิคีตํ คายิสฺสามีติ อาคนฺตฺวา ทฺวาเร ฐิโตติ รญฺโญ อาโรเจหีติ อาห ฯ โส เวเคน คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา อาคจฺฉตูติ ปกฺโกสาเปตฺวา ตาต ตฺวํ มยา สทฺธึ คีตปฏิคีตํ คายิสฺสสีติ อาห ฯ อาม เทวาติ ฯ เตนหิ คายสฺสูติ ฯ เทว อิมสฺมึ ฐาเน น คายามิ นคเร ปน เภริญฺจาราเปตฺวา มหาชนํ สนฺนิปาตาเปถ มหาชนมชฺเฌ คายิสฺสามีติ ฯ ราชา ตถา กาเรตฺวา อลงฺกตมณฺฑเป ปลฺลงฺกมชฺเฌ นิสีทิตฺวา ตสฺส อนุรูปํ อาสนํ ทาเปตฺวา อิทานิ ตว คีตํ คายสฺสูติ อาห ฯ เทว ตุมฺเห ตาว คายถ อถาหํ ปฏิคีตํ คายิสฺสามีติ ฯ ตโต ราชา ปฐมํ คายนฺโต คาถมาห

กสฺส สุตฺวา สตํ ทมฺมิ สหสฺสํ ทิฏฺฐโสณกํ

โก เม โสณกมกฺขาติ สหายํ สหกีฬิตนฺติ ฯ

ตตฺถ สุตฺวาติ อสุกฏฺฐาเน นาม เต ปิยสหาโย โสณโก วสตีติ ตสฺส วสนฏฺฐานํ สุตฺวา อาโรเจนฺตสฺส กสฺส สตํ ทมฺมิ ฯ ทิฏฺฐนฺติ อสุกฏฺฐาเน นาม มยา ทิฏฺโฐติ ทิสฺวา อาโรเจนฺตสฺส กสฺส สหสฺสํ ทมฺมีติ ฯ

เอวํ รญฺญา ปฐมํ อุทานคาถาย คีตาย ปญฺจจูฬกทารเกน ปฏิคีตภาวํ ปกาเสนฺโต สตฺถา อภิสมฺพุทฺโธ หุตฺวา อิมา เทฺว คาถา อภาสิ

อถ พฺรวี มาณวโก ทหโร ปญฺจจูฬโก

มยฺหํ สุตฺวา สตํ เทหิ สหสฺสํ ทิฏฺฐโสณกํ

อหํ เต โสณกมกฺขิสฺสํ สหายํ สหกีฬิตนฺติ ฯ

เตน วุตฺตคาถาย ปน อยมตฺโถ มหาราช มยฺหํ ตํ สุตฺวา อาโรเจนฺตสฺส สตํ ทมฺมีติ วทสิ ตมฺปิ มยฺหเมว เทหิ ยํ ทิสฺวานาโรเจนฺตสฺส สหสฺสํ ทมฺมีติ วทสิ ตมฺปิ มยฺหเมว เทหิ อหํ เต ปิยสหายํ อิทาเนว ปจฺจกฺขโตว อยํ โสณโกติ อาจิกฺขิสฺสนฺติ ฯ อิโต ปรํ สุวิญฺเญยฺยเมว ฯ สมฺพุทฺธคาถา ปาลินเยเนว เวทิตพฺพา ฯ

ตํ สุตฺวา ราชา อาห

กตรสฺมึ โส ชนปเท รฏฺเฐสุ นิคเมสุ จ

กตฺถ เต โสณโก ทิฏฺโฐ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ ฯ

กุมาโร อาห

ตเวว เทว วิชิเต ตเววุยฺยานภูมิยา

อุชุวํสา มหาสาลา นีโลภาสา มโนรมา ฯ

ติฏฺฐนฺติ เมฆสมานา รมฺมา อญฺโญญฺญนิสฺสิตา

เตสํ มูลสฺมึ โสณโก ฌายติ อนุปาทโน

อุปาทาเนสุ โลเกสุ ทยฺหมาเนสุ นิพฺพุโตติ ฯ

ตโต จ ราชา ปายาสิ เสนาย จตุรงฺคิยา

การาเปตฺวา สมํ มคฺคํ อคมา เยน โสณโก ฯ

อุยฺยานภูมึ คนฺตฺวาน วิจรนฺโต พฺรหาวเน

อาสีนํ โสณกํ ทกฺขิ ทยฺหมาเนสุ นิพฺพุตนฺติ ฯ

ตตฺถ อุชุวํสาติ อุชุขนฺธา ฯ มหาสาลาติ มหารุกฺขา ฯ เมฆสมานาติ นีลเมฆสทิสา ฯ รมฺมาติ รมณียา ฯ อญฺโญญฺญนิสฺสิตาติ สาขาหิ สาขํ มูเลหิ มูลํ สํสิพฺพิตฺวา ฐิตา ฯ เตสนฺติ เตสํ เอวรูปานํ ตว อุยฺยานวเน สาลานํ เหฏฺฐา ฯ ฌายตีติ ลกฺขณูปนิชฺฌานอารมฺมณูปนิชฺฌานสงฺขาเตหิ ฌาเนหิ ฌายติ ฯ อนุปาทโนติ กามูปาทานวิรหิโต ฯ ทยฺหมาเนสูติ เอกาทสหิ อคฺคีหิ ทยฺหมาเนสุ สตฺเตสุ ฯ นิพฺพุโตติ เต อคฺคี นิพฺพาเปตฺวา สีตเลน หทเยน ฌายมาโน ตว อุยฺยาเน มงฺคลสาลรุกฺขมูเล สิลาปฏฺเฏ นิสินฺโน เอส เต สหาโย กาญฺจนปฏิมา วิย โสภมาโน ปฏิมาเนตีติ ฯ ตโต จาติ ภิกฺขเว ตโต โส อรินฺทโม ราชา ตสฺส วจนํ สุตฺวาว โสณกปจฺเจกพุทฺธํ ปสฺสิสฺสามีติ จตุรงฺคินิยา เสนาย นิกฺขมิ ฯ วิจรนฺโตติ อุชุกเมว อาคนฺตฺวา ตสฺมึ มหนฺเต วนสณฺเฑ วิจรนฺโต ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ตํ อาสีนํ อทฺทกฺขิ ฯ โส ตํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิตฺวา อตฺตโน กิเลสาภิรตตฺตา ตํ กปโณติ มญฺญมาโน อิมํ คาถมาห

กปโณ วตายํ ภิกฺขุ มุณฺโฑ สํฆาฏิปารุโต

อมาติโก อปิติโก รุกฺขมูลสฺมิ ฌายตีติ ฯ

ตตฺถ ฌายตีติ นิมฺมาติโก นิมฺปิติโก การุญฺญปฺปตฺโตว ฌายตีติ ฯ

อิมํ วากฺยํ นิสาเมตฺวา โสณโก เอตทพฺรวี

น ราช กปโณ โหติ ธมฺมํ กาเยน ผสฺสยํ ฯ

โยธ ธมฺมํ นิรํกตฺวา อธมฺมํ อนุวตฺตติ

ส ราช กปโณ โหติ ปาโป ปาปปรายโนติ ฯ

ตตฺถ อิมนฺติ ตสฺส กิเลสาภิรตสฺส ปพฺพชฺชํ อโรเจนฺตสฺส อิมํ ปพฺพชฺชาครหวจนํ สุตฺวา ฯ เอตทพฺรวีติ ปพฺพชฺชาย คุณํ ปกาเสนฺโต เอตํ อพฺรวิ ฯ ผสฺสยนฺติ ผสฺสยนฺโต ฯ เยน อริยมคฺคธมฺโม นาม กาเยน ผุสิโต โส กปโณ นาม น โหตีติ ทสฺเสนฺโต เอวมาห ฯ นิรํกตฺวาติ อตฺตภาวโต นีหริตฺวา ฯ ปาโป ปาปปรายโนติ สยํ ปาปานํ กรเณน ปาโป อญฺเญสํปิ กโรนฺตานํ ปติฏฺฐาภาเวน ปาปปรายโนติ ฯ

เอวํ โส โพธิสตฺตํ ครหิ ฯ โพธิสตฺโต อตฺตโน ครหิตภาวํ อชานนฺโต วิย หุตฺวา นามโคตฺตํ กเถตฺวา เตน สทฺธึ ปฏิสนฺถารํ กโรนฺโต คาถมาห

อรินฺทโมติ เม นามํ กาสิราชาติ มํ วิทู

กจฺจิ โภโต สุขเสยฺยา อิธ ปตฺตสฺส โสณกาติ ฯ

ตตฺถ กจฺจีติ อมฺหากํ ตาว น กิญฺจิ อผาสุกํ โภโต ปน กจฺจิ อิธ ปตฺตสฺส อิมสฺมึ อุยฺยาเน วสโต สุขวิหาโรติ ปุจฺฉติ ฯ

อถ นํ ปจฺเจกพุทฺโธ มหาราช น เกวลํ อิธ อญฺญตฺราปิ วสนฺตสฺส มม อผาสุกนฺนาม นตฺถีติ วตฺวา ตสฺส สมณภทฺรกคาถา นาม อารภิ

สทาปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

น เตสํ โกฏฺเฐ อุเปนฺติ น กุมฺเภ น กโฬปิยา

ปรินิฏฺฐิตเมสนา เตน ยาเปนฺติ สุพฺพตา ฯ

ทุติยมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

อนวชฺชปิณฺโฑ โภตฺตพฺโพ น จ โกจูปโรธติ ฯ

ตติยมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

นิพฺพุตปิณฺโฑ โภตฺตพฺโพ น จ โกจูปโรธติ ฯ

จตุตฺถํปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

มุตฺตสฺส รฏฺเฐ จรโต สงฺโค ยสฺส น วิชฺชติ ฯ

ปญฺจมมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

นครมฺหิ ทยฺหมานมฺหิ นาสฺส กิญฺจิ อทยฺหถ ฯ

ฉฏฺฐมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

รฏฺเฐ วิลุปฺปมานมฺหิ นาสฺส กิญฺจิ อหาริถ ฯ

สตฺตมมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

โจเรหิ รกฺขิตํ มคฺคํ เย จญฺเญ ปริปนฺถิกา

ปตฺตจีวรมาทาย โสตฺถึ คจฺฉติ สุพฺพโต ฯ

อฏฺฐมมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโน

ยํ ยํ ทิสํ ปกฺกมติ อนเปกฺโขว คจฺฉตีติ ฯ

ตตฺถ อนาคารสฺสาติ มหาราช ฆราวาสํ ปหาย อนาคาริยภาวํ ปตฺตสฺส อธนสฺส อกิญฺจนสฺส ภิกฺขุโน สพฺพกาลํ ภทฺรเมว ฯ น เตสนฺติ มหาราช เตสํ อธนานํ ภิกฺขูนํ น โกฏฺฐาคาเร ธนธญฺญานิ อุเปนฺติ น กุมฺภิยํ น ปจฺฉิยํ เต ปน สุพฺพตา ฯ ปรินิฏฺฐิตนฺติ ปเรสํ ฆเร ปกฺกอาหารํ สงฺฆาฏิปารุตา กปาลมาทาย ฆรปฏิปาฏิยา เอสนา ปริเยสนา เตน ตโต ลทฺเธน ปิณฺเฑน ตํ อาหารํ นวนฺนํ ปาฏิกุลฺยานํ วเสน ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชิตฺวา ชีวิตวุตฺตึ ยาเปนฺติ ฯ อนวชฺชปิณฺโฑ โภตฺตพฺโพติ เวชฺชกมฺมาทิกาย อเนสนาย วา กุหนาลปนา เนมิตฺตกตา นิปฺเปสิกตา ลาเภน ลาภํ ชิคึสนตาติ เอวรูเปน มิจฺฉาชีเวน วา อุปฺปาทิกา จตฺตาโร ปจฺจยา ธมฺเมน อุปฺปาทิตาปิ อปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุตฺโต สาวชฺชปิณฺโฑ นาม อเนสนํ ปน ปหาย มิจฺฉาชีวํ วชฺเชตฺวา ธมฺเมน สเมน อุปฺปาทิตา ปฏิสงฺขา โยนิโส จีวรํ ปฏิเสวามีติ วุตฺตนเยเนว ปจฺจเวกฺขิตฺวา อนวชฺชปิณฺโฑ นาม ฯ เยน เอวรูโป อนวชฺชปิณฺโฑ โภตฺตพฺโพ ปริภุญฺชิตพฺโพเยว ยํ เอวํ อนวชฺชปิณฺฑํ ภุญฺชมานานํ ปจฺจเย นิสฺสาย โกจิ อปฺปมตฺตโกปิ กิเลโส น อุปโรธติ น ปีเฬติ ฯ ตสฺส ทุติยมฺปิ ภทฺรมธนสฺส อนาคารสฺส ภิกฺขุโนติ ฯ นิพฺพุโตติ ปุถุชฺชนภิกฺขุโน ธมฺเมน อุปฺปนฺนปิณฺโฑปิ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชิยมาโน นิพฺพุตปิณฺโฑ นาม ฯ เอกนฺตโต ปน ขีณาสวสฺส ปิณฺโฑว นิพฺพุตปิณฺโฑ นาม ฯ กึการณา ฯ โส หิ เถยฺยปริโภโค อิณปริโภโค ทายชฺชปริโภโค สามิปริโภโคติ อิเมสุ จตูสุ ปริโภเคสุ สามิปริโภควเสน ตํ ปริภุญฺชติ ฯ ตณฺหาย ทาสพฺยํ อตีโต สามี หุตฺวา ปริภุญฺชติ น ตํ ตปฺปจฺจยา โกจิ อปฺปมตฺตโกปิ กิเลโส อุปโรธตีติ ฯ มุตฺตสฺส รฏฺเฐ จรโตติ อุปฏฺฐากกุลาทีสุ อลคฺคมานสฺส ฉินฺนวลาหกสฺส วิย ราหุมุขา ปมุตฺตสฺส วิมลจนฺทมณฺฑลสฺส วิย จ ยสฺส คามนิคมาทีสุ จรนฺตสฺส ราคสงฺคาทีสุ เอโกปิ สงฺโค นตฺถิ ฯ เอกจฺโจ หิ กุเลหิ สํสฏฺโฐ วิหรติ สหโสกี สหนนฺที ฯ เอกจฺโจ มาตาปิตูสุปิ อลคฺคมานโส วิหรติ โกรุนครคามวาสี ทหโร วิย ฯ เอวรูปสฺส ปุถุชฺชนสฺสาปิ ภทฺรเมว ฯ นาสฺส กิญฺจีติ โย หิ พหุปริกฺขาโร โหติ โส มา เม โจรา ปริกฺขาเร หรึสูติ อติเรกานิ จีวราทีนิ อนฺโตนคเร อุปฏฺฐากกุเล นิกฺขิปติ อถ นครมฺหิ ทยฺหมาเน อสุกกุเล นาม อคฺคิ อุฏฺฐิโตติ สุตฺวา โสจติ กิลมติ ฯ เอวรูปสฺส ภทฺรํ นาม นตฺถิ ฯ โย ปน มหาราช สกุณวตฺตํ นาม ปูเรติ กายปฏิพทฺธปริกฺขาโรว โหติ ตสฺส ตาทิสสฺส น กิญฺจิ อทยฺหถ ฯ เตนสฺส ปญฺจมํปิ ภทฺรเมว ฯ วิลุปฺปมานมฺหีติ วิลุมฺปมานมฺหิ ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ อหาริถาติ ยถา ปพฺพตคหนาทีหิ นิกฺขมิตฺวา รฏฺฐํ วิลุมฺปมาเนสุ โจเรสุ พหุปริกฺขารสฺส อนฺโตคาเม ฐปิตํ วิลุมฺปติ นีหรติ ตถา ยสฺส อธนสฺส กายปฏิพทฺธปริกฺขารสฺส น กิญฺจิ อหาริถ ตสฺส ฉฏฺฐมฺปิ ภทฺรเมว ฯ เย จญฺเญ ปริปนฺถิกาติ เย จ อญฺเญปิ เตสุ เตสุ ฐาเนสุ สุงฺกคหณตฺถาย ฐปิตา ปริปนฺถิกา เตหิ จ รกฺขิตํ ฯ ปตฺตจีวรนฺติ โจรานํ อนุปการํ สุงฺกิกานํ อสุงฺการหํ มตฺติกาปตฺตญฺเจว กตทฬฺหีกมฺมปริภณฺฑํ ปํสุกูลจีวรญฺจ อปฺปคฺฆานิ กายพนฺธนปริสาวนสูจิ- วาสิปตฺตตฺถวิกานิ จาติ สพฺเพปิ อฏฺฐ ปริกฺขาเร กายปฏิพทฺเธ กตฺวา มคฺคํ ปฏิปนฺโน เกนจิ อวิเหฐิยมาโน โสตฺถึ คจฺฉติ ฯ สุพฺพโตติ โลภนียานิ หิ จีวราทีนิ ทิสฺวา โจราปิ หรนฺติ ฯ สุงฺกิกาปิ กึ นุโข เอตสฺส หตฺเถติ ปตฺตตฺถวิกาทีนิ โสเธนฺติ ฯ สุพฺพโต ปน สลฺลหุกวุตฺตึ เตสํ ปสฺสนฺตานญฺเญว โสตฺถึ คจฺฉติ เตนสฺส สตฺตมํปิ ภทฺรเมว ฯ อนเปกฺโขว คจฺฉตีติ กายปฏิพทฺธโต อติเรกสฺส วิหาเร ปฏิสามิตสฺส กสฺสจิ ปริกฺขารสฺส อภาวา วสนฏฺฐานํ นิวตฺติตฺวาปิ น โอโลเกติ ยํ ทิสํ คนฺตุกาโม โหติ ตํ คจฺฉนฺโต อนเปกฺโขว คจฺฉติ อนุราธปุรา นิกฺขมิตฺวา ถูปาราเม ปพฺพชิตานํ ทฺวินฺนํ กุลปุตฺตานํ วุฑฺฒตโร วิย ฯ

อิติ โสณกปจฺเจกพุทฺโธ อฏฺฐ สมณภทฺรกานิ กเถสิ ฯ ตโต อุตฺตรึ ปน สตมฺปิ สหสฺสมฺปิ อปริมาณานิ สมณภทฺรกานิ เอส กเถตุํ สมตฺโถเยว ฯ ราชา ปน กามาภิรตตฺตา ตสฺส กถํ ปจฺฉินฺทิตฺวา มยฺหํ สมณภทฺรเกหิ อตฺโถ นตฺถีติ อตฺตโน กามาธิมุตฺตตฺตํ ปกาเสนฺโต อาห

พหูนิ สมณภทฺรานิ โย ตฺวํ ภิกฺขุ ปสํสติ

อหญฺจ คิทฺโธ กาเมสุ กถํ กาหามิ โสณก ฯ

ปิยา เม มานุสา กามา อโถ ทิพฺยาปิ เม ปิยา

อถ เกน นุ วณฺเณน อุโภ โลเก ลภามฺหเสติ ฯ

ตตฺถ วณฺเณนาติ การเณน ฯ

อถ นํ ปจฺเจกพุทฺโธ อาห

กาเมสุ คิทฺธา กามรตา กาเมสุ อธิมุจฺฉิตา

นรา ปาปานิ กตฺวาน อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ ฯ

เย จ กาเม ปหนฺตฺวาน นิกฺขนฺตา อกุโตภยา

เอโกทิภาวาธิคตา น เต คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ ฯ

อุปมนฺเต กริสฺสามิ ตํ สุโณหิ อรินฺทม

อุปมาย มิเธกจฺเจ อตฺถํ ชานนฺติ ปณฺฑิตา ฯ

คงฺคาย กุณปํ ทิสฺวา วุยฺหมานํ มหณฺณเว

วายโส สมจินฺเตสิ อปฺปปญฺโญ อเจตโส ฯ

ยานญฺจ วติทํ ลทฺธํ ภกฺโข จายํ อนปฺปโก

ตตฺถ รตฺตึ ตตฺถ ทิวา ตตฺเถว นิรโต มโน ฯ

ขาทํ นาคสฺส มํสานิ ปิวํ ภาคีรโสทกํ

สมฺปสฺสํ วนเจตฺยานิ น ปเลตฺถ วิหงฺคโม ฯ

ตญฺจ โอตรณี คงฺคา ปมตฺตํ กุณเป รตํ

สมุทฺทํ อชฺฌคาหาสิ อคติ ยตฺถ ปกฺขินํ ฯ

โส จ ภกฺขปริกฺขีโณ อุปฺปติตฺวา วิหงฺคโม

น ปจฺฉโต น ปุรโต นุตฺตรํ โนปิ ทกฺขิณํ ฯ

ทีปํ โส น อชฺฌคญฺฉิ อคติ ยตฺถ ปกฺขินํ

โส จ ตตฺเถว ปาปตฺถ ยถา ทุพฺพลโก ตถา ฯ

ตญฺจ สามุทฺทิกา มจฺฉา กุมฺภีลา มกรา สุสู

ปสยฺหการา ขาทึสุ ผนฺทมานํ วิปกฺขิกํ ฯ

เอวเมว ตุวํ ราช เย จญฺเญ กามคิทฺธิโน

คิทฺธี เจ น วมิสฺสนฺติ กากปญฺญาย เต วิทู ฯ

เอสา เต อุปมา ราช อตฺถสนฺทสฺสนี กตา

ตฺวญฺจ ปญฺญายเส เตน ยทิ กาหสิ วา น วาติ ฯ

ตตฺถ ปาปานีติ มหาราช ตฺวญฺจ กามคิทฺโธ นรา จ กาเม นิสฺสาย กายทุจฺจริตาทีนิ ปาปานิ กตฺวา ยตฺถ สุปินนฺเตปิ ทิพฺพา จ มานุสิกา จ กามา น ลภนฺติ ตํ ทุคฺคตึ อุปปชฺชนฺตีติ อตฺโถ ฯ ปหนฺตฺวานาติ เขฬปิณฺฑํ วิย ปหาย ฯ อกุโตภยาติ ราคาทีสุ กุโตจิ อนาคตภยา ฯ เอโกทิภาวาธิคตาติ เอโกทิภาวํ เอกวิหาริกํ อธิคตา ฯ น เตติ เต เอวรูปา ปพฺพชิตา ทุคฺคตึ น คจฺฉนฺติ ฯ อุปมนฺเตติ มหาราช ทิพฺพมานุสเก กาเม ปตฺเถนฺตสฺส หตฺถิกุณเป ปฏิพทฺธกากสทิสสฺส ตว เอกํ อุปมํ กริสฺสามิ ตํ สุโณหีติ อตฺโถ ฯ กุณปนฺติ หตฺถิกเฬวรํ ฯ มหณฺณเวติ คมฺภีรปุถุเล อุทเก ฯ เอโก กิร มหาวารโณ คงฺคาตีเร จรนฺโต คงฺคาย ปติตฺวา อุตฺตริตุํ อสกฺโกนฺโต ตตฺเถว มโต คงฺคาย วุยฺหิ ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ ฯ วายโสติ อากาเสน คจฺฉนฺโต เอโก กาโก ฯ ยานญฺจ วติทนฺติ โส เอวํ จินฺเตตฺวา ตตฺถ นิลียิตฺวา อิทํ หตฺถิยานํ ลทฺธํ เอตฺถ นิสินฺโน สุขํ จริสฺสามิ อยเมว จ อนปฺปโก ภกฺโข ภวิสฺสติ อิทานิ มยา อญฺญตฺร คนฺตุํ น วฏฺฏตีติ สนฺนิฏฺฐานมกาสิ ฯ ตตฺถ รตฺตินฺติ ตสฺส รตฺติญฺจ ทิวา จ ตตฺเถว มโน อภิรโต อโหสิ ฯ น ปเลตฺถาติ น อุปฺปติตฺวา ปกฺกามิ ฯ โอตรณีติ สมุทฺทาภิมุขี โอตรมานา ฯ โอหาริณีติปิ ปาโฐ ฯ สา สมุทฺทาภิมุขี อวหาริณีติ อตฺโถ ฯ อคติ ยตฺถาติ สมุทฺทมชฺฌํ สนฺธายาห ฯ ภกฺขปริกฺขีโณติ ปริกฺขีณภกฺโข ฯ อุปฺปติตฺวาติ ขีเณ จมฺเม จ มํเส จ อฏฺฐิสงฺฆาโฏ อุมฺมิเวคภินฺโน อุทเก นิมุชฺชิ ฯ อถ โส กาโก อุทเก ปติฏฺฐาตุํ อสกฺโกนฺโต อุปฺปติ เอวํ อุปฺปติตฺวาติ อตฺโถ ฯ อคติ ยตฺถ ปกฺขินนฺติ ยสฺมึ สมุทฺทมชฺเณ ปกฺขีนํ อคติ ตตฺถ โส เอวํ อุปฺปติโต ปจฺฉิมทิสํ คนฺตฺวา ตตฺถ ปติฏฺฐํ อลภิตฺวา ตโต ปุรตฺถิมํ ตโต อุตฺตรํ ตโต ทกฺขิณนฺติ จตสฺโสปิ ทิสา คนฺตฺวา อตฺตโน ปติฏฺฐานํ น อชฺฌคญฺฉิ นาธิคจฺฉีติ อตฺโถ ฯ อถ วายโส เอวํ อุปฺปติตฺวา ปจฺฉิมาทีสุ เอเกกํ ทิสํ อาคญฺฉิ ทีปํ ปน นาชฺฌคมาติ เอวเมว อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ปาปตฺถาติ ปติโต ฯ ยถา ทุพฺพลโกติ ยถา ทุพฺพลโก ปเตยฺย ตเถว ปติโต ฯ สุสูติ สุสุนามกา จณฺฑมจฺฉา ฯ ปสยฺหการาติ อนิจฺฉมานกํเยว พลกฺกาเรน ฯ วิปกฺขิกนฺติ วิทฺธสฺตปกฺขิกํ ฯ คิทฺธี เจ น วมิสฺสนฺตีติ ยทิ คิทฺธา หุตฺวา กาเม น วมิสฺสนฺติ น ฉฑฺเฑสฺสนฺติ ฯ กากปญฺญาย เตติ กากสฺส สมานปญฺญา อิติ เต พุทฺธาทโย ปณฺฑิตา วิทู วิทนฺติ ชานนฺตีติ อตฺโถ ฯ อตฺถสนฺทสฺสนี กตาติ อตฺถปฺปกาสิกา กตา ฯ ตฺวญฺจ ปญฺญายเสติ ปญฺญายิสฺสสิ ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ มหาราช มยา หิตกาเมน ตว โอวาโท ทินฺโน ตํ ปน ตฺวํ ยทิ กาหสิ เทวโลเก นิพฺพตฺติสฺสสิ ยทิ น กาหสิ กามปงฺเก นิมุคฺโค ชีวิตปริโยสาเน นิรเย นิพฺพตฺติสฺสสีติ ฯ เอวํ ตฺวเมว เตน การเณน สคฺเค วา นิรเย วา ปญฺญายิสฺสสิ อหํ ปน สพฺพภเวหิ มุตฺโต อปฺปฏิสนฺธิโกติ อิมํ ปนสฺส โอวาทํ ททนฺเตน ปจฺเจกพุทฺเธน นที ทสฺสิตา ฯ ตาย วุยฺหมานํ หตฺถิกุณปํ ทสฺสิตํ ฯ กุณปขาทโก กาโก ทสฺสิโต ฯ ตสฺส กุณปํ ขาทิตฺวา ปานียํ ปิวนกาโล ทสฺสิโต ฯ รมณียวนสณฺฑสฺส ทสฺสนกาโล ทสฺสิโต ฯ กุณปสฺส นทิยา วุยฺหมานสฺส สมุทฺทปฺปเวโส ทสฺสิโต ฯ สมุทฺทมชฺเฌ กากสฺส หตฺถิกุณเป ปติฏฺฐํ อลภิตฺวา วินาสํ ปตฺตกาโล ทสฺสิโต ฯ ตตฺถ นที วิย อนมตคฺโค สํสาโร ทฏฺฐพฺโพ ฯ นทิยา วุยฺหมานํ หตฺถิกุณปํ วิย สํสาเร ปญฺจกามคุณา ฯ กาโก วิย พาลปุถุชฺชโน ฯ กากสฺส กุณปํ ขาทิตฺวา ปานียํ ปิวนกาโล วิย ปุถุชฺชนสฺส กามคุเณ ปริภุญฺชิตฺวา โสมนสฺสิกกาโล ฯ กากสฺส กุณเป ลคฺคสฺเสว รมณียวนสณฺฑสฺส ทสฺสนํ วิย ปุถุชฺชนสฺส กามคุเณสุ ลคฺคสฺเสว สวนวเสน อฏฺฐตึสอารมฺมณทสฺสนํ ฯ กุณเป สมุทฺทํ ปวิฏฺเฐ กากสฺส ปติฏฺฐํ ลภิตุํ อสกฺโกนฺตสฺส วินาสํ ปตฺตกาโล วิย พาลปุถุชฺชนสฺส กามคุณคิทฺธสฺส ปาปปรายนสฺส กุสลธมฺเม ปติฏฺฐํ ลภิตุํ อสกฺโกนฺตสฺส มหานิรเย วินาสํ ปตฺติ ทฏฺฐพฺพา ฯ

เอวมสฺส ปจฺเจกพุทฺโธ อิมาย อุปมาย โอวาทํ ทตฺวา อิทานิ ตเมว โอวาทํ ถิรํ กตฺวา ปติฏฺฐเปตุํ คาถมาห

เอกวาจํปิ ทฺวิวาจํ ภเณยฺย อนุกมฺปโก

ตตุตฺตรึ น ภาเสยฺย ทาโส อยฺยสฺส สนฺติเกติ ฯ

ตตฺถ น ภาเสยฺยาติ วจนํ อคณฺหนฺตสฺส หิตโต อุตฺตรึ ภาสมาโน สามิกสฺส สนฺติเก ทาโส วิย โหติ ฯ ทาโส หิ สามิเก กถํ คณฺหนฺเตปิ อคณฺหนฺเตปิ กเถติเยว ฯ เตน วุตฺตํ ตตุตฺตรึ น ภาเสยฺยาติ ฯ

เอวํ วตฺวา ปจฺเจกพุทฺโธ อิทฺธิยา อุปฺปติตฺวา สเจ ปพฺพชิสฺสสิ วา โน วา ทินฺโน เต มยา โอวาโท อปฺปมตฺโต โหหิ มหาราชาติ ราชานํ อนุสาเสตฺวา นนฺทมูลกปพฺภารเมว คโต ฯ

ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต สตฺถา อาห

อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ โสณโก อมิตพุทฺธิมา

เวหาเส อนฺตลิกฺขสฺมึ อนุสาเสตฺวาน ขตฺติยนฺติ ฯ อยํ อภิสมฺพุทฺธคาถา ฯ

ตตฺถ อิทํ วตฺวานาติ ภิกฺขเว โส ปจฺเจกพุทฺโธ อมิตาย โลกุตฺตรพุทฺธิยา อมิตพุทฺธิมา อิทํ วตฺวา อิทฺธิยา อุปฺปติตฺวา สเจ ปพฺพชิสฺสสิ ตเวว โน เจ ปพฺพชิสฺสสิ ตเวว ทินฺโน เต มยา โอวาโท อปฺปมตฺโต โหหีติ เอวํ อนุสาเสตฺวาน ขตฺติยํ ปกฺกามิ ฯ

โพธิสตฺโตปิ ตํ อากาเสน คจฺฉนฺตํ ยาว ทสฺสนปถา โอโลเกนฺโต ฐตฺวา ตสฺมึ จกฺขุปเถ อติกฺกนฺเต สํเวคํ ปฏิลภิตฺวา จินฺเตสิ อยํ พฺราหฺมโณ หีนชจฺโจ สมาโน อสํภินฺนขตฺติยวํเส ชาตสฺส มม มตฺถเก ปาทรชํ โอกิรนฺโต อากาสํ อุปฺปติตฺวา คโต มยาปิ อชฺเชว นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ โส รชฺชํ นิยฺยาเทตฺวา ปพฺพชิตุกาโม คาถาทฺวยมาห

โก นุเม ราชกตฺตาโร สูตา เวยฺยตฺติมาคตา

รชฺชํ นิยฺยาทยิสฺสามิ นาหํ รชฺเชน มตฺถิโก ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

นาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคาติ ฯ

ตตฺถ โก นุเมติ กุหึ อิเม ฯ ราชกตฺตาโรติ เย ราชารหํ อภิสิญฺจิตฺวา ราชานํ กโรนฺติ ฯ สูตา เวยฺยตฺติมาคตาติ สูตา จ เย จ อญฺเญ เวยฺยตฺติภาวํ อาคตา มุขมงฺคลิกา ฯ รชฺเชน มตฺถิโกติ รชฺเชน อตฺถิโก ฯ โก ชญฺญา มรณํ สุเวติ มรณํ อชฺช วา เสฺว วาติ อิทํ โก ชานิตุํ สมตฺโถ ฯ

เอวํ รชฺชํ นิยฺยาเทนฺตสฺส สุตฺวา อมจฺจา อาหํสุ

อตฺถิ เต ทหโร ปุตฺโต ทีฆาวุ รฏฺฐวฑฺฒโน

ตํ รชฺเช อภิสิญฺจสฺสุ โส โน ราชา ภวิสฺสตีติ ฯ

ตโต ปรํ รญฺญา วุตฺตคาถมาทึ กตฺวา อุทานสมฺพนฺธคาถา ปาลินเยเนว เวทิตพฺพา ฯ

ราชา อาห

ขิปฺปํ กุมารํ อาเนถ ทีฆาวุํ รฏฺฐวฑฺฒนํ

ตํ รชฺเช อภิสิญฺจสฺสุ โส โว ราชา ภวิสฺสตีติ ฯ

อมจฺจา รญฺโญ วจนํ สุตฺวา ราชกุมารํ อาเนสุํ ฯ ราชาปิสฺส รชฺชํ นิยฺยาเทสิ ฯ

ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต สตฺถา อาห

ตโต กุมารํ อาเนสุํ ทีฆาวุํ รฏฺฐวฑฺฒนํ

ตํ ทิสฺวา อาลปิ ราชา เอกปุตฺตํ มโนรมํ ฯ

สฏฺฐิคามสหสฺสานิ ปริปุณฺณานิ สพฺพโส

เต ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคํ ฯ

สฏฺฐินาคสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา

สุวณฺณกจฺฉา มาตงฺคา เหมกปฺปนวาสสา ฯ

อารุฬฺหา คามณีเยภิ โตมรงฺกุสปาณิภิ

เต ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคํ ฯ

สฏฺฐิอสฺสสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา

อาชานียา จ ชาติยา สินฺธวา สีฆวาหนา ฯ

อารุฬฺหา คามณีเยภิ อินฺทิยาจาปธาริภิ

เต ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคํ ฯ

สฏฺฐิรถสหสฺสานิ สนฺนทฺธา อุสฺสิตทฺธชา

ทีปา อโถปิ เวยฺยคฺฆา สพฺพาลงฺการภูสิตา ฯ

อารุฬฺหา คามณีเยภิ จาปหตฺเถหิ จมฺมิภิ

เต ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคํ ฯ

สฏฺฐิเธนุสหสฺสานิ โรหญฺญา ปุงฺควูสภา

ตา ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคํ ฯ

โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ สพฺพาลงฺการภูสิตา

วิจิตฺรวตฺถาภรณา อามุตฺตมณิกุณฺฑลา

ตา ปุตฺต ปฏิปชฺชสฺสุ รชฺชํ นิยฺยาทยามิ เต ฯ

อชฺเชว ปพฺพชิสฺสามิ โก ชญฺญา มรณํ สุเว

มาหํ กาโกว ทุมฺเมโธ กามานํ วสมนฺวคนฺติ ฯ อถ นํ กุมาโร อาห

ทหรสฺเสว เม ตาต มาตา มตาติ เม สุตํ

ตยา วินา อหํ ตาต ชีวิตุํปิ น อุสฺสเห ฯ

ยถา อารญฺญกํ นาคํ โปโต อนฺเวติ ปจฺฉโต

เชสฺสนฺตํ คิริทุคฺเคสุ สเมสุ วิสเมสุ จ ฯ

เอวนฺตํ อนุคจฺฉามิ ปุตฺตมาทาย ปจฺฉโต

สุภโร เต ภวิสฺสามิ น เต เหสฺสามิ ทุพฺภโรติ ฯ

ยถา สามุทฺทิกํ นาวํ พาณิชานํ ธเนสินํ

โวหาโร ตตฺถ คณฺเหยฺย พาณิชา พฺยสนี สิยา

เอวเมว ปุตฺตกลิ อนฺตรายกโร มมาติ ฯ

กุมาโร ปุน กิญฺจิ วตฺตุํ น วิสหิ ฯ อถ ราชา อมจฺเจ อาณาเปนฺโต อาห

อิมํ กุมารํ ปาเปถ ปาสาทํ รติวฑฺฒนํ

ตตฺถ กมฺพุสหตฺถาโย ยถา สกฺกํว อจฺฉรา

ตา นํ ตตฺถ รมิสฺสนฺติ ตาหิ เวโส รมิสฺสตีติ ฯ

ตโต กุมารํ ปาเปสุํ ปาสาทํ รติวฑฺฒนํ

ตํ ทิสฺวา อวจุํ กญฺญา ทีฆาวุํ รฏฺฐวฑฺฒนํ

เทวตา นุสิ คนฺธพฺโพ อาทู สกฺโก ปุรินฺทโท

โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต กถํ ชาเนมุ ตํ มยนฺติ ฯ

นมฺหิ เทโว น คนฺธพฺโพ นปิ สกฺโก ปุรินฺทโท

กาสิรญฺโญ อหํ ปุตฺโต ทีฆาวุ รฏฺฐวฑฺฒโน

มมํ ภรถ ภทฺทํ โว อหํ ภตฺตา ภวามิ โวติ ฯ

ตํ ตตฺถ อวจุํ กญฺญา ทีฆาวุํ รฏฺฐวฑฺฒนํ

กุหึ ราชา อนุปฺปตฺโต อิโต ราชา กุหิงฺคโตติ ฯ

ปงฺกํ ราชา อติกฺกนฺโต ถเล ราชา ปติฏฺฐิโต

อกณฺฏกํ อคหนํ ปฏิปนฺโน มหาปถํ ฯ

อหญฺจ ปฏิปนฺโนสฺมิ มคฺคํ ทุคฺคติคามินํ

สกณฺฏกํ สคหนํ เยน คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ ฯ

ตสฺส เต สฺวาคตํ ราช สีหสฺเสว คิริพฺพชํ

อนุสาส มหาราช ตฺวํ โน สพฺพาสมิสฺสโรติ ฯ

ตตฺถ ขิปฺปนฺติ เตนหิ สีฆํ อาเนถ ฯ อาลปีติ สฏฺฐิคามสหสฺสานีติ อาทีนิ วทนฺโต อาลปิ ฯ สพฺพาลงฺการภูสิตาติ เต นาคา สพฺเพหิ สีสูปคาทีหิ อลงฺกาเรหิ ภูสิตา ฯ เหมกปฺปนวาสสาติ สุวณฺณขจิเตน กปฺปเนน ปฏิจฺฉนฺนสรีรา ฯ คามณีเยภีติ หตฺถาจริเยหิ ฯ อาชานียา จาติ การณาการณวิชานนกาว ชาติยา ฯ สินฺธวาติ สินฺธวรฏฺเฐ สินฺธวนทีตีเร ชาตา ฯ คามณีเยภีติ อสฺสาจริเยหิ ฯ อินฺทิยาจาปธาริภีติ อินฺทิยาวุธญฺจ จาปาวุธญฺจ ธาเรนฺเตหิ ฯ ทีปา อโถปิ เวยฺยคฺฆาติ ทีปิจมฺมพฺยคฺฆจมฺมปริวารา ฯ คามณีเยภีติ รถิเกหิ ฯ จมฺมิภีติ สนฺนทฺธจมฺเมหิ ฯ โรหญฺญาติ รตฺตวณฺณา ฯ ปุงฺควูสภาติ อุสภสงฺขาเตน เชฏฺฐกปุงฺคเวน สมนฺนาคตา ฯ ทหรสฺเสว เมติ อถ นํ กุมาโร ตาต ทหรสฺเสว เม สโต มาตา มตา อิติ มยา สุตํ โสหํ ตยา วินา ชีวิตุํ น สกฺขิสฺสามีติ อาห ฯ โปโตติ ตรุโณ โปตโก ฯ เชสฺสนฺตนฺติ วิจรนฺตํ ฯ สามุทฺทิกนฺติ สมุทฺเท วิจรนฺตํ ฯ ธเนสินนฺติ ธนํ ปริเยสนฺตานํ ฯ โวหาโรติ วิจิตฺรโวหาโร เหฏฺฐา กฑฺฒนโก พาลมจฺโฉ วา อุทกรกฺขโส วา อาวฏฺโฏ วา ฯ ตตฺถาติ ตสฺมึ สมุทฺเท ฯ พาณิชา พฺยสนี สิยาติ อถ เต พาณิชา พฺยสนี พฺยสนํ ปตฺตา ภเวยฺยุํ ฯ สิยุนฺติ วา ปาโฐ ฯ ปุตฺตกลีติ ปุตฺตลามก ปุตฺตกาฬกณฺณิ ฯ กุมาโร ปุน กิญฺจิ วตฺตุํ น วิสหิ ฯ อถ ราชา อมจฺเจ อาณาเปนฺโต อิมนฺติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ กมฺพุสหตฺถาโยติ กมฺพุสํ วุจฺจติ สุวณฺณํ สุวณฺณาภรณภูสิตหตฺถาโยติ อตฺโถ ฯ ยถาติ ยถา อิจฺฉนฺติ ตถา กโรนฺติ ฯ

เอวํ วตฺวา มหาสตฺโต ตตฺเถว ตํ อภิสิญฺจาเปตฺวา นครํ ปาเหสิ ฯ สยํ ปน เอกโกว อุยฺยานา นิกฺขมิตฺวา หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา รมณีเย ภูมิภาเค ปณฺณสาลํ มาเปตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา วนมูลผลาหาโร ยาเปสิ ฯ มหาชโนปิ กุมารํ พาราณสึ ปเวเสสิ ฯ โส นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปาสาทํ อภิรุหิ ฯ ตํ ทิสฺวา อวจุํ กญฺญาติ ตํ มหนฺเตน ปริวาเรน สิริโสภคฺเคน อาคตํ ทิสฺวา อสุโก นาเมโสติ อชานนฺตีเยว ตา นาฏกิตฺถิโย อโวจุํ ฯ มมํ ภรถาติ มํ อิจฺฉถ ฯ ปงฺกนฺติ ราคาทิกิเลสปงฺกํ ฯ ถเลติ ปพฺพชฺชาย ฯ อกณฺฏกนฺติ ราคกณฺฏกาทิวิรหิตํ ฯ เตเหว คหเนหิ อคหนํ ฯ มหาปถนฺติ สคฺคโมกฺขคามินํ มหามคฺคํ ปฏิปนฺโน ฯ เยนาติ เยน มิจฺฉามคฺเคน ทุคฺคตึ คจฺฉนฺติ ตมหํ ปฏิปนฺโนติ วทติ ฯ ตโต ตา จินฺเตสุํ ราชา ตาว อมฺเห ปหาย ปพฺพชิโต อยมฺปิ กาเมสุ วิรตฺตจิตฺตรูโป สเจ นํ นาภิรมิสฺสาม นิกฺขมิตฺวา ปพฺพเชยฺย อภิรมนาการมสฺส กริสฺสามาติ ฯ อถ นํ อภินนฺทนฺติโย โอสานคาถมาหํสุ ฯ ตตฺถ คิริพฺพชนฺติ สีหโปตกานํ วสนฏฺฐานํ กาญฺจนคุหํ เกสรสีหสฺส อาคตํ วิย ตสฺส ตว อาคตํ สฺวาคตํ ฯ ตฺวํ โนติ ตฺวํ สพฺพาสํปิ อมฺหากํ อิสฺสโร สามีติ ฯ

เอวญฺจ ปน วตฺวา สพฺพาตุริยานิ ปคฺคณฺหึสุ นานปฺปการานิ นจฺจคีตานิ ปวตฺตยึสุ ฯ ยโส มหา อโหสิ ฯ โส ยสสมฺปตฺโต ปิตรํ น สริ ธมฺเมน รชฺชํ กาเรตฺวา ยถากมฺมํ คโต ฯ โพธิสตฺโตปิ ฌานาภิญฺญา นิพฺพตฺเตตฺวา อายูหปริโยสาเน พฺรหฺมโลกูปโค อโหสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ ตถาคโต มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโตเยวาติ วตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ปจฺเจกพุทฺโธ ปรินิพฺพายิ ปุตฺโต ราหุลกุมาโร อโหสิ เสสปริสา พุทฺธปริสา อโหสิ อรินฺทโม ราชา ปน อหเมวาติ ฯ

โสณกชาตกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ปฐมํ ฯ