๗. ปิยชาติกสูตร

๗. ปิยชาติกสุตฺตวณฺณนา

เอวมฺเม สุตนฺติ ปิยชาติกสุตฺตํ. ตตฺถ เนว กมฺมนฺตา ปฏิภนฺตีติ น สพฺเพน สพฺพํ ปฏิภนฺติ, ปกตินิยาเมน ปน น ปฏิภนฺติ. ทุติยปเทปิ เอเสว นโย. เอตฺถ จ น ปฏิภาตีติ น รุจฺจติ. อาฬหนนฺติ สุสานํ. อญฺญถตฺตนฺติ

@เชิงอรรถ: ๑ วิ. มหาวิ. ๑/๑๙๕/๑๒๖ ๒ สี. สวิภตฺเตสุ, อิ. ปฏิภตฺเตสุ วิวณฺณตาย อญฺญถาภาโว. อินฺทฺริยานิ นาม มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา, ปติฏฺฐิโตกาสํ ปน สนฺธาย อิทํ วุตฺตํ. ปิยชาติกาติ ปิยโต ชายนฺติ. ปิยมฺปภาวิกาติ ๑- ปิยโต ปภวนฺติ.

สเจ ตํ มหาราชาติ ตสฺส อตฺถํ อสลฺลกฺขยมานาปิ สตฺถริ สทฺธาย เอวํ วทติ. จร ปิเรติ อเปหิ อมฺหากํ ปเร, อนชฺฌตฺติกภูเตติ อตฺโถ. อถวา จร ปิเรติ ปรโต คจฺฉ, มา อิธ ติฏฺฐาติปิ อตฺโถ.

ทฺวิธา เฉตฺวาติ อสินา เทฺว โกฏฺฐาเส กโรนฺโต ฉินฺทิตฺวา. อตฺตานํ อุปฺผาเลสีติ ๒- เตเนว อสินา อตฺตโน อุทรํ ผาเลสิ. ยทิ หิ ตสฺส สา อปฺปิยา ภเวยฺย, อิทานิ อญฺญํ มาตุคามํ คณฺหิสฺสามีติ อตฺตานํ น ฆาเตยฺย. ยสฺมา ปนสฺส สา ปิยา อโหสิ, ตสฺมา ปรโลเกปิ ตาย สทฺธึ สมงฺคีภาวํ ปตฺถยมาโน เอวมกาสิ.

ปิยา เต วชิรีติ เอวํ กิรสฺสา อโหสิ "สจาหํ `ภูตปุพฺพํ มหาราช อิมิสฺสาเยว สาวตฺถิยํ อญฺญตริสฺสา อิตฺถิยา'ติอาทิกถํ กเถยฺยํ, `โก เต เอวํ อกาสิ อเปหิ นตฺถิ เอตนฺ'ติ มํ ปฏิเสเธยฺย, วตฺตมาเนเนว นํ สญฺญาเปสฺสามี"ติ จินฺเตตฺวา เอวมาห. วิปริณามญฺญถาภาวาติ เอตฺถ มรณวเสน วิปริณาโม, เกนจิ สทฺธึ ปลายิตฺวา คมนวเสน อญฺญถาภาโว เวทิตพฺโพ.

วาสภายาติ วาสภา นาม รญฺโญ เอกา เทวี, ตํ สนฺธายาห.

ปิยา เต อหนฺติ กสฺมา สพฺพปจฺฉา อาห? เอวํ กิรสฺสา อโหสิ "อยํ ราชา มยฺหํ กุปิโต, สจาหํ สพฺพปฐมํ `ปิยา เต อหนฺ'ติ ปุจฺเฉยฺยํ, `น เม ตฺวํ ปิยา, จร ปิเร'ติ วเทยฺย, เอวํ สนฺเต กถาปติฏฺฐานํ น ลภิสฺสตี"ติ กถาย ปติฏฺฐานตฺถํ สพฺพปจฺฉา ปุจฺฉิ. กาสิโกสเลสุ ฉฑฺฑิตภาเวน วิปริณาโม, ปฏิราชูนํ หตฺถคมนวเสน อญฺญถาภาโว เวทิตพฺโพ.

@เชิงอรรถ: ๑ ก. ปิยปฺปภุติกาติ ๒ สี.,อิ. โอปาเทสีติ

อาจเมหีติ ๑- อาจมโนทกํ เทหิ. อาจมิตฺวา หตฺถปาเท โธวิตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตฺวา สตฺถารํ นมสฺสิตุกาโม เอวมาห. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

ปิยชาติกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.