๑. อาฬวิกาสูตร

ภิกขุนีสังยุต

อรรถกถาอาฬวิกาสูตรที่ ๑

ในภิกขุนีสังยุต อาฬวิกาสูตรที่ ๑ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อาฬวิกา ความว่า ผู้เกิดในเมืองอาฬวี และออกบวชจากเมืองอาฬวีนั่นแล.

บทว่า อนฺธวนํ ความว่า ป่าที่นับว่าอันธวัน ตั้งแต่เวลาที่พวกโจร ๕๐๐ คน ควักนัยน์ตาทั้งสองของพระอริยบุคคล (อนาคามี) ผู้กล่าวธรรมนามว่ายโสธร ผู้รวบรวมทรัพย์มาเพื่อสร้างพระเจดีย์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่า กัสสป ตนเองก็ตาแตกอยู่ในที่นั้นนั่นเอง.

เขาว่า ป่านั้นเป็นป่าสงวนในเนื้อที่ประมาณคาวุตหนึ่ง ทางด้านทิศทักษิณกรุงสาวัตถี ผู้ที่ต้องการวิเวกและภิกษุณีทั้งหลายก็พากันไปในป่านั้น. เพราะฉะนั้น แม้ภิกษุณีอาฬวิกานี้ก็มีความต้องการวิเวก จึงเข้าไปทางป่านั้น.

บทว่า นิสฺสรณํ ได้แก่ พระนิพพาน.

บทว่า ปญฺญาย ได้แก่ ด้วยปัจจเวกขณญาณ.

บทว่า น ตฺวํ ชานาสิ ตํ ปทํ ความว่า ท่านไม่รู้ทางพระนิพพาน หรือทางสวรรค์ อันไปสู่พระนิพพาน.

บทว่า สตฺติสูลูปมา ได้แก่ เสมือนกับหอกและหลาว เพราะอรรถว่าเป็นเครื่องทิ่มแทง.

บทว่า ขนฺธาสํ อธิกุฏฺฐนา ความว่า กองกามเหล่านั้นเป็นเหมือนผีร้าย. จบอรรถกถาอาฬวิกาสูตรที่ ๑