๕. อรหันตสูตร

5. Arahantasuttavaṇṇanā

Pañcame katāvīti catūhi maggehi katakicco. Ahaṃ vadāmīti ayaṃ devatā vanasaṇḍavāsinī, sā araññikānaṃ bhikkhūnaṃ "ahaṃ bhuñjāmi, ahaṃ nisīdāmi, mama patto, mama cīvaran"tiādikathāvohāraṃ sutvā cintesi "ahaṃ ime bhikkhū `khīṇāsavā'ti maññāmi, khīṇāsavānañca nāma evarūpā attūpaladdhinissitakathā hoti, na hoti nukho"ti jānanatthaṃ evaṃ pucchati.

Samaññanti 2- lokaniruttiṃ lokavohāraṃ. Kusaloti khandhādikusalo. Vohāramattenāti upaladdhinissitakathaṃ hitvā vohārabhedaṃ akaronto "ahaṃ mamā"ti vadeyya. "khandhā bhuñjanti, khandhā nisīdanti, khandhānaṃ patto, khandhānaṃ cīvaran"ti hi vutte vohārabhedo hoti, na koci jānāti. Tasmā evaṃ avatvā lokavohārena voharatīti.

Atha devatā "yadi diṭṭhiyā vasena na vadati, mānavasena nukho vadatī"ti cintetvā puna yo hotīti pucchi. Tattha mānaṃ nukhoti so bhikkhu mānaṃ upagantavā mānavasena vadeyya nukhoti. Atha bhagavā "ayaṃ devatā khīṇāsavaṃ samānaṃ viya karotī"ti cintetvā "khīṇāsavassa navavidhopi māno pahīno"ti dassento paṭigāthaṃ āha. Tattha vidhūpitāti vidhaṃsitā. 3- Mānaganthassāti mānā ca ganthā ca assa. Maññatanti 4- maññanaṃ. Tividhaṃpi taṇhādiṭṭhimānamaññanaṃ so vītivatto, atikkantoti attho. Sesaṃ uttānamevāti. Pañcamaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. namassā 2 cha.Ma. sāmaññanti 3 cha.Ma. vidhamitā Ma. viddhaṃsitā 4 Sī. mānanti