๕. กติฉินทิสูตร

๕. กติฉินทสูตร

ว่าด้วยบุคคลตัดอะไรจึงข้ามโอฆะได้

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

เทวดานั้นยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า

บุคคลควรตัดธรรมเท่าไร

ควรละธรรมเท่าไร

ควรบำเพ็ญธรรมเท่าไรให้ยิ่งขึ้นไป

ภิกษุก้าวล่วงธรรมเป็นเครื่องข้องเท่าไร

พระองค์จึงตรัสว่า ข้ามโอฆะได้

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

บุคคลควรตัดธรรม ๕ ประการ ๑-

ควรละธรรม ๕ ประการ ๒-

ควรเจริญธรรม ๕ ประการ ๓- ให้ยิ่งขึ้นไป

ภิกษุก้าวล่วงธรรมเป็นเครื่องข้อง ๕ ประการ ๔- ได้แล้ว

เราจึงกล่าวว่า ข้ามโอฆะได้ ๕-

กติฉินทสูตรที่ ๕ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ธรรม ๕ ประการ ในที่นี้หมายถึงโอรัมภาคิยสังโยชน์ (สังโยชน์เบื้องต่ำ) ๕ ประการ ได้แก่ (๑) สักกาย-

@ทิฏฐิ ความเห็นว่าเป็นตัวของตน (๒) วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย (๓) สีลัพพตปรามาส ความถือมั่น

@ศีลพรต (๔) กามฉันทะ ความพอใจในกามคุณ (๕) ปฏิฆะ ความกระทบกระทั่งในใจ หรือพยาบาท ความ

@คิดร้าย (สํ.ม. (แปล) ๑๙/๑๘๐/๑๐๖, องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๑๓/๒๑, อภิ.วิ. (แปล) ๓๕/๙๔๐/๕๙๒)

@๒ ธรรม ๕ ประการ ในที่นี้หมายถึงอุทธัมภาคิยสังโยชน์ (สังโยชน์เบื้องสูง) ๕ ประการ ได้แก่ (๑) รูปราคะ

@ความติดใจในรูปธรรม (๒) อรูปราคะ ความติดใจในอรูปธรรม (๓) มานะ ความถือตัว (๔) อุทธัจจะ

@ความฟุ้งซ่าน (๕) อวิชชา ความไม่รู้จริง (สํ.ส.อ. ๑/๕/๒๓)

@๓ ธรรม ๕ ประการ ในที่นี้หมายถึงอินทรีย์ (ธรรมที่เป็นใหญ่ในกิจของตน) ๕ ประการ คือ (๑) สัทธินทรีย์

@ธรรมที่เป็นใหญ่คือศรัทธา (๒) วิริยินทรีย์ ธรรมที่เป็นใหญ่คือวิริยะ (๓) สตินทรีย์ ธรรมที่เป็นใหญ่

@คือสติ (๔) สมาธินทรีย์ ธรรมที่เป็นใหญ่คือสมาธิ (๕) ปัญญินทรีย์ ธรรมที่เป็นใหญ่คือปัญญา

@(สํ.ส.อ. ๑/๕/๒๔)

@๔ ธรรมเป็นเครื่องข้อง ๕ ประการ คือ (๑) ราคะ ความกำหนัด (๒) โทสะ ความโกรธ (๓) โมหะ

@ความหลง (๔) มานะ ความถือตัว (๕) ทิฏฐิ ความเห็น (สํ.ส.อ. ๑/๕/๒๔)

@๕ ดูเทียบ ขุ.เถร. (แปล) ๒๖/๑๕/๓๐๘