๑. ปฐมกัสสปสูตร

๒. เทวปุตฺตสํยุตฺต

๑. ปฐมวคฺค

๑. ปฐมกสฺสปสุตฺตวณฺณนา

เทวปุตฺตสํยุตฺตสฺส ปฐเม เทวปุตฺโตติ เทวานํ หิ องฺเก นิพฺพตฺตา ปุริสา เทวปุตฺตา นาม, อิตฺถิโย เทวธีตโร นาม โหนฺติ. นามวเสน อปากฏาว "อญฺญตรา เทวตา"ติ วุจฺจติ, ปากโฏ "อิตฺถนฺนาโม เทวปุตฺโต"ติ. ตสฺมา เหฏฺฐา "อญฺญตรา เทวตา"ติ วตฺวา อิธ "เทวปุตฺโต"ติ วุตฺตํ. อนุสาสนฺติ อนุสิฏฺฐึ. อยํ กิร เทวปุตฺโต ภควตา สมฺโพธิโต สตฺตเม วสฺเส ยมกปาฏิหาริยํ กตฺวา ติทสปุเร วสฺสํ อุปคมฺม อภิธมฺมํ เทเสนฺเตน ฌานวิภงฺเค "ภิกฺขูติ สมญฺญาย ภิกฺขุ, ปฏิญฺญาย ภิกฺขู"ติ ๑- เอวํ ภิกฺขุนิทฺเทสํ กถิยมานํ อสฺโสสิ. "เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ, เอวํ มนสิกโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ, อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา"ติ ๒- เอวรูปํ ปน ภิกฺขุโอวาทํ ภิกฺขุอนุสาสนํ น อสฺโสสิ. โส ตํ สนฺธาย "ภิกฺขุํ ภควา ปกาเสสิ, โน จ ภิกฺขุโน อนุสาสนฺ"ติ อาห.

เตน หีติ ยสฺมา มยา ภิกฺขุโน อนุสิฏฺฐี น ปกาสิตาติ วเทสิ ๓- ตสฺมา. ตญฺเญเวตฺถ ปฏิภาตูติ ตุยฺเหเวสา อนุสิฏฺฐิปฺปกาสนา อุปฏฺฐาตูติ. โย หิ ปญฺหํ กเถตุกาโม โหติ, น จ สกฺโกติ สพฺพญฺญุตญาเณน สทฺธึ สํสนฺทิตฺวา กเถตุํ. โย วา น กเถตุกาโม โหติ, สกฺโกติ ปญฺหํ ๔- กเถตุํ. โย วา เนว กเถตุกาโม โหติ. น กเถตุํ สกฺโกติ. ๕- สพฺเพสํปิ เตสํ ภควา ปญฺหํ ภารํ น กโรติ. อยํ ปน เทวปุตฺโต กเถตุกาโม เจว, สกฺโกติ จ กเถตุํ. ตสฺมา ตสฺเสว ภารํ กโรนฺโต ภควา เอวมาห. โสปิ ปญฺหํ กเถสิ.

ตตฺถ สุภาสิตสฺส สิกฺเขถาติ สุภาสิตํ สิกฺเขยฺย, จตุสจฺจนิสฺสิตํ ทสกถาวตฺถุนิสฺสิตํ สตฺตตึสโพธิปกฺขิยนิสฺสิตํ จตุพฺพิธํ วจีสุจริตเมว สิกฺเขยฺย. สมณูปาสนสฺส

@เชิงอรรถ: ๑ อภิ. วิภงฺค. ๓๕/๕๑๐/๒๙๖ ฌานวิภงฺค ๒ วินย. มหาวิ. ๑/๑๙/๑๐ เวรญฺชกณฺฑ

@๓ ฉ.ม., อิ. วทสิ ๔ ฉ.ม., อิ. ปน ๕ ฉ.ม., อิ. กเถตุํ น จ สกฺโกติ จาติ สมเณหิ อุปาเสวิตพฺพํ ๑- สมณูปานํ ๒- อฏฺฐตึสเภทํ กมฺมฏฺฐานํ, ตํ ๓- สิกฺเขยฺย ภาเวยฺยาติ อตฺโถ. พหุสฺสุตานํ วา ภิกฺขูนํ อุปสงฺกมนํปิ ๔- สมณูปาสนํ, ตํปิ "กึ ภนฺเต กุสลนฺ"ติอาทินา ปญฺหปุจฺฉเนน ปญฺญาพุทฺธตฺถํ ๕- สิกฺเขยฺย. จิตฺตวูปสมสฺส จาติ อฏฺฐสมาปตฺติวเสน จ จิตฺตวูปสมํ สิกฺเขยฺย. อิติ เทวปุตฺเตน ติสฺโส สิกฺขา กถิตา โหนฺติ. ปุริมปเทน หิ อธิสีลสิกฺขา กถิตา, ทุติยปเทน อธิปญฺญาสิกฺขา, จิตฺตวูปสเมน อธิจิตฺตสิกฺขาติ เอวํ อิมาย คาถาย สกลํปิ สาสนํ ปกาสิตเมว โหติ. ปฐมํ.