๘. ราหุลสูตร

8. Rāhulovādasuttavaṇṇanā

Aṭṭhame vimuttiparipācaniyāti vimuttiṃ paripācentīti vimuttiparipācaniyā. Dhammāti paṇṇarasa dhammā, te saddhindriyādīnaṃ visuddhikaraṇavasena veditabbā. Vuttaṃ hetaṃ:-

"assaddhe puggale parivajjayato, saddhe puggale sevato

bhajato payirupāsato pasādanīye suttante paccavekkhato imehi

tīhākārehi saddhindriyaṃ visujjhati. Kusīte puggale parivajjayato,

āraddhavīriye puggale sevato bhajato payirupāsato, sammappadhāne

paccavekkhato imehi tīhākārehi vīriyindriyaṃ visujjhati. Muṭṭhassatī

puggale parivajjayato, upaṭṭhitassatī puggale sevato bhajato

payirupāsato, satipaṭṭhāne paccavekkhato imehi tīhākārehi

satindriyaṃ visujjhati. Asamāhite puggale parivajjayato, samāhite

@Footnote: 1 ka. saṅhagaṇaṃ 2 cha.Ma. yogavicchedamassa

Puggale sevato bhajato payirupāsato, jhānavimokkhe paccavekkhato

imehi tīhākārehi samādhindriyaṃ visujjhati. Duppaññe puggale

parivajjayato, paññavante puggale sevato bhajato payirupāsato,

gambhīrañāṇacariyaṃ 1- paccavekkhato imehi tīhākārehi paññindriyaṃ

visujjhati. Iti ime pañca puggale parivajjayato, pañca puggale

sevato bhajato payirupāsato, pañca suttante paccavekkhato

imehi paṇṇarasahi ākārehi imāni pañcindriyāni visujjhantī"ti. 2-

Aparepi paṇṇarasa dhammā vimuttiparipācaniyā:- saddhāpañcamāni indriyāni, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññāti imā pañca nibbedhabhāgiyā saññā, meghiyattherassa kathitā kalyāṇamittatādayo pañca dhammāti. 3- Kāya pana velāya bhagavato etadahosi? paccūsasamaye lokaṃ volokentassa.

Anekāni devatāsahassānīti āyasmatā rāhulena padumuttarassa bhagavato pādamūle pālitanāgarājakāle patthanaṃ paṭṭhapentena saddhiṃ patathanaṃ paṭṭhapitadevatāsu pana kāci bhummaṭṭhakā devatā, kāci antalikkhaṭṭhakā, kāci cātummahārājikā, kāci devaloke, kāci brahmaloke nibbattā. Imasmiṃ pana divase sabbāpi tā ekaṭṭhāne andhavanasmiṃyeva sannipatitā, tā sandhāyāha "anekāni devatāsahassānī"ti. Dhammacakkhunti imasmiṃ sutte cattāro ca maggā cattāri ca phalāni dhammacakkhūti veditabbāni. Tattha hi kāci devatā sotāpannā ahesuṃ, kāci sakadāgāmī, anāgāmī, khīṇāsavā. Tāsaṃ ca pana devatānaṃ ettakāti gaṇanavasena paricchedo natthi. Sesaṃ sabbattha uttānameva.

@Footnote: 1 ṭīkā. gambhīrañāṇacariye 2 khu. paṭi. 31/185/214 3 khu. u. 25/31/141