๔. ปาตาลสูตร

๔. ปาตาลสุตฺตวณฺณนา

จตุตฺเถ ปาตาโลติ ปาตสฺส อลํ ปริยตฺโต, นตฺถิ เอตฺถ ปติฏฺฐาติ ปาตาโล. อสนฺตํ อสํวิชฺชนานนฺติ ๘- อสมฺภูตตฺตํ อปญฺญายมานตฺตํ. เอวํ วาจํ ภาสตีติ อตฺถิ มหาสมุทฺเท ปาตาโลติ เอวํ วาจํ. โส หิ ยํ ตํ พลวา มุขํ มหาสมุทฺทสฺส อุทกํ เวเคน ปกฺขนฺทิตฺวา จกฺกวาฬํ วา สิเนรุํ วา อาหจฺจ

@เชิงอรรถ: ๑ วิ. จูฬ. ๗/๒๗๘/๔๓ ๒ ม.มู. ๑๒/๓๐๔/๒๖๖

@๓ ขุ.อิติ. ๒๕/๙๑/๓๐๙. สํ.ข. ๑๗/๘๐/๗๕.

@๔ องฺ.ฉกฺก ๒๒/๓๓๒/๔๔๘ (สฺยา) ขุ.จูฬ. ๓๐/๑๑๒/๓๘ (สฺยา)

@๕ สํ.ส. ๑๖/๕๑/๘๒. สํ.สฬา. ๑๘/๘๔/๕๓ (สฺยา) ขุ.อุ. ๒๕/๗๑/๒๑๒.

@๖ สี. วุตฺตโกณนฺโต. ก. วุตฺตโกฏฺฐาสโต ๗ ฉ. ปริวฏุมํ ๘ ฉ. อวิชฺชมานนฺติ โยชนทฺวิโยชนทสโยชนปฺปมาณมฺปิ อุคฺคนฺตฺวา ปุน มหาสมุทฺเท ปตติ, ยสฺส ปติตฏฺฐาเน มหานรกปปาโต วิย โหติ, ยํ โลเก พลวา มุขนฺติ วุจฺจติ, ตํ สนฺธาย เอวํ วทติ.

ยสฺมา ปน ตตฺถ ตถารูปานํ มจฺฉกจฺฉปเทวทานวานํ ปติฏฺฐาปิ โหติ สุขนิวาโสปิ, ตสฺมา อสนฺตํ อวิชฺชมานํ ตํ ตํ วาจํ ภาสติ นาม. ยสฺมา ปน สพฺพปุถุชฺชนา สารีริกาย ทุกฺขเวทนาย ปติฏฺฐาตุํ น สกฺโกนฺติ, ตสฺมา ปาตสฺส อลนฺติ อตฺเถน อยเมว ปาตาโลติ ทสฺเสนฺโต สารีริกานํ โข เอตํ ภิกฺขเวติอาทิมาห.

ปาตาเล น ปจฺจุฏฺฐาสีติ ปาตาลสฺมึ น ปติฏฺฐาสิ. คาธนฺติ ปติฏฺฐํ. อกฺกนฺทตีติ อนิพทฺธํ วิลาปํ ลปนฺโต กนฺทติ. ทุพฺพโลติ ทุพฺพลญาโณ. อปฺปถามโกติ ญาณถามสฺส ปริตตฺตาย ปริตฺตถามโก. อิมสฺมึ สุตฺเต อริยสาวโก โสตาปนฺโน, โสตาปนฺโน หิ เอตฺถ ธุรํ, พลววิปสฺสโก ปน ติกฺขพุทฺธิ อุปฺปนฺนํ เวทนํ อนนุวตฺติตฺวา ปติฏฺฐาตุํ สมตฺโถ โยคาวจโรปิ วฏฺฏติ.