๑. มิคชาลสูตร ที่ ๑

๗. ๒. มิคชาลวคฺค

๑. ปฐมมิคชาลสุตฺตวณฺณนา

มิคชาลวคฺคสฺส ปฐเม จกฺขุวิญฺเญยฺยาติ จกฺขุวิญฺญาเณน ปสฺสิตพฺพา. โสตวิญฺเญยฺยาทีสุปิ เอเสว นโย. อิฏฺฐาติ ปริยิฏฺฐา วา โหนฺตุ มา วา อิฏฺฐารมฺมณภูตาติ อตฺโถ. กนฺตาติ กมนียา. มนาปาติ มนวฑฺฒนกา. ปิยรูปาติ

@เชิงอรรถ: ๑ ก. อเนกตฺตฏฺเฐน ปิยชาติกา. กามูปสญฺหิตาติ อารมฺมณํ กตฺวา อุปฺปชฺชมาเนน กาเมน อุปสญฺหิตา. รชนียาติ รญฺชนียา, ราคุปฺปตฺติการณภูตาติ อตฺโถ. นนฺทีติ ตณฺหานนฺที. สญฺโญโคติ สญฺโญชนํ. นนฺทิสญฺโญชนสํยุตฺโตติ นนฺทีพนฺธเนน พทฺโธ. อรญฺญวนปตฺถานีติ อรญฺญานิ จ วนปตฺถานิ จ. ตตฺถ กิญฺจาปิ อภิธมฺเม นิปฺปริยาเยน "นิกฺขมิตฺวา พหิ อินฺทขีลา สพฺพเมตํ อรญฺญนฺ"ติ ๑- วุตฺตํ, ตถาปิ ยนฺตํ "ปญฺจธนุสติกํ ปจฺฉิมนฺ"ติ ๒- อรญฺญกงฺคนิปฺผาทกํ เสนาสนํ วุตฺตํ. ตเทว อธิปฺเปตนฺติ เวทิตพฺพํ. วนปตฺถนฺติ คามนฺตํ อติกฺกมิตฺวา มนุสฺสานํ อนุปจารฏฺฐานํ, ยตฺถ น กสิยติ น วปิยติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ:-

"วนปตฺถนฺติ ทูรานเมตํ เสนาสนานํ อธิวจนํ.

วนปตฺถนฺติ วนสณฺฐานเมตํ, วนปตฺถนฺติ ภึสนกานเมตํ,

วนปตฺถนฺติ สโลมหํสานเมตํ, วนปตฺถนฺติ ปริยนฺตานเมตํ,

วนปตฺถนฺติ อมนุสฺสูปจารานํ เสนาสนานเมตํ อธิวจนนฺ"ติ. ๓-

เอตฺถ ปริยนฺตานนฺติ อิมํ เอกํ ปริยายํ ฐเปตฺวา เสสปริยาเยหิ วนปตฺถนานิ เวทิตพฺพานิ. ปนฺตานีติ ปริยนฺตานิ อติทูรานิ. อปฺปสทฺทานีติ อุทุกฺขลมุสลทารกสทฺทาทีนํ ๔- อภาเวน อปฺปสทฺทานิ. อปฺปนิคฺโฆสานีติ เตสํ เตสํ นินฺนาทมหานิคฺโฆสสฺส อภาเวน อปฺปนิคฺโฆสานิ. วิชนวาตานีติ สญฺจรณชนสฺส สรีรวาตวิรหิตานิ. มนุสฺสราหเสยฺยกานีติ มนุสฺสานํ รโห กมฺมสฺส อนุจฺฉวิกานิ. ปฏิสลฺลานสารุปฺปานีติ นิลียนสารุปฺปานิ.